رقص آذری ، پایکوبی و فرهنگی ماندگار است که هیچگاه به پایان نمیرسد و نسل به نسل این رقص زیبا ادامه خواهد داشت. در مراسم های جشن و پایکوبی، نمایش ها، اعیاد، همایش ها و دیگر مناسبت ها گاهی گوشه ای از رقص و پایکوبی اقوام مختلف حس زیبایی را به ما می دهد. هر کدام از شما می توانید اگر قصد سفر به نقطه ای از کشور را دارید کاملا هوشمندانه سفر کنید. اغلب افراد برای برنامه ریزی و انتخاب مقصد سفر به عواملی مانند فصل و آب هوای مقصد و همچنین مکان های تاریخی و طبیعی آن ها دقت می کنند.
اگر به سفر به صورت تخصصی تری نگاه کنیم می توانیم قبل از انتخاب مقصد با فرهنگ و آداب و رسوم اقوام بیشتر آشنا شویم . مواقعی از سال به آن منطقه سفر کنیم که بتوانیم در نمایش ها و مراسمات خاص آن ها نیز شرکت کنیم در این مقاله می خواهیم درباره یکی از مناطق کشور که شهرت جهانی دارد صحبت کنیم. کشور ما تجمع اقوام در کنار همدیگر باعث شده کشوری با آداب و رسوم مختلف داشته باشیم. در ادامه شما را با فرهنگ غنی “آذری زبان ها” بیشتر آشنا می کنیم و شما را با انواع رقص آذربایجانی آشنا می کنیم.
برای شما دانلود آهنگ های شاد محلی آذری را نیز در سایت قرار داده ایم .
رقص چیست؟
رقص در ظاهر حرکاتی است موزون که در مراسم ها و به ویژه جشم ها انجام می شود. البته تنوع هر رقص به نوع قومیت ها و جغرافیای هر منطقه بستگی دارد. در کشور ما نیز می توان در هر نقطه آن از عشایر و بادیه نشینان گرفته تا کرد و بلوچ و عرب و سیستانی همه و همه رقص های مختلفی را از قدیم که در فرهنگ خود داشته اند مشاهده کرد. ولی قطعا رقص و پایکوبی فقط جنبه شادی و لحظه ای را نداشته و ندارد. رقصیدن و به ویژه رقص آذربایجانی که در این مقاله مورد بحث ما می باشد چیزی فراتر از شادی و پایکوبی لحظه ای برای شاد بودن می باشد.
رقصیدن گاه نوید بخش تغییر فصلی به فصل دیگر می باشد. همانند رقص هایی از زمان باستان در ایران رواج داشته است و با رسیدن فصل بهار قومیت های مختلف آن را انجان می داده اند. گاه برای شکار کردن رقص ها و حرکات موزونی استفاده می شده است. در زمان جنگ و صلح، خشکسالی و برداشت محصول، صید ماهی، جنگاوری پهلوانان و بسیاری مناسبت های دیگر که هر کدام رقص خاص خود را داشته است. بی شک در کشور ما رقص آذربایجانی از جمله رقص های کم نظیر با حرکات به مراتب سخت و مشکل و ریتمی کم نظیر برگزار می شود. در این مقاله سعی می شود به انواع رقص آذری به صورت خلاصه اشاره ای بشود.
رقص آذری
رقص آذری در اصل مربوط به کشور ” آذربایجان” از کشور های همسایه در شمال کشور ما می باشد. البته “آذری” زبان ها در برخی استان های کشور ما نیز ساکن هستند و سکونت آن ها قدمتی بالا داشته است. شهرهای تبریز، ارومیه، اردبیل، زنجان، قزوین و همدان از جمله شهر های “آذری” زبان می باشند. رقص در میان این قوم از نسل ها پیش به صورت سینه به سینه به ارث رسیده است. جالب است بدانیم که رقص ها گاه در مراسمات عزاداری و حتی گاه در جنگ ها از جمله اقدامات مهم به شمار می رفته اند.
از آن جایی که رقص های “آذری” تعداد بیشماری دارند و پرداختن به تمام آن ها در غالب یک مقاله نمی گنجد به معرفی برخی از معروف ترین و پر طرفدارترین آن ها بسنده می کنیم.
رقص شالا خو
یکی از قدیمی ترین رقص هایی که مردان “آذری” آن را به بهترین حالت از قدیم انجام می داده اند همین رقص “شالاخو” بوده است. شخصی با نواختن موسیقی حیوانات خود را از جمله “خروس” یا “میمون” را وادار به چرخش و پریدن می کرد و افراد از جلوی آن ها رد شده و رقص خاصی را انجام می داده اند. موسیقی این نوع رقص از موسیقی های قدیمی و بسیار زیبای “آذری” می باشد. چنین رقص هایی در برخی دیگر فرهنگ ها از جمله “گرجستان” نیز به چشم می خورد.
رقص خان چوبانی
در منطقه “شیروان” در خطه “آذربایجان” در قدیم مردمانی که به جنگاوری و مردانگی معروف بوده اند به نام “خان چوبانی” ساکن بوده اند. رقصی میان مردان و جنگاوران این منطقه رواج داشته که هم اکنون نیز با نام “خان چوبانی” شناخته می شود. رقصی با ریتم تند و بسیار مشکل که این مردمان به زیبایی آن را به اجرا می گذاشتند.
رقص شاخسی
همان طور که اشاره شد رقص ها فقط به مراسم شادی و جشن ها مربوط نمی شوند. از آنجا که رقص ها حرکات نمایشی و موزونی هستند، گاهی با ریتم های سنگین و همراه با سوگواری ها اجرا می شوند. یکی از این رقص ها رقص “شاخسی” یا همان “شاه حسین” یکی از رقص های موزون که شبیه به رژه نظامی می باشد و در ایام محرم و در سوگ سالار شهیدان اجرا می شود. مردان تکه چوبی را بر دست گرفته و بالا و پایین می برند و با این کار غم خود را نشان می دهند. این رقص از جمله رقص هایی می باشد که در حال حاضر نیز در شهرهای “آذری” زبان اجرا می شود.
رقص توی
این نوع رقص در معنی به رقص عروسی می باشد، از جمله رقص های زیبا و منحصر به مجالس عروسی می باشد. در این رقص مهمانان جلوی درشکه حامل عروس و داماد که البته در حال حاظر از خودرو استفاده می شود به رقص و پایکوبی می پردازند. اغلب در دست خود مشعلی گرفته و با حرکات زیبا و پر تحرکی پاهای خود را به این و سو آن سو تکان می دهند.
رقص پهلوانان
در رقص پهلوانی که البته ویژه مردان جنگجو و پهلوانان بوده حرکاتی سریع و البته قدرتی به نمایش گذاشته می شود. حرکاتی که بی شک مردم عوام توانایی انجام آن را نخواهند داشت. این رقص با آهنگی خاص که مخصوص “آذری” زبان ها می باشد انجام می شود.
رقص آذری ساری گلین
یکی از رقص های زنانه در میان “آذری” زبان ها رقص “ساری گلین” یا همان عروس مو طلایی می باشد. داستان ها و افسانه هایی بر این باورند که روزی عروسی که موهای طلایی داشته دزدیده شده است. بر همین باور گاهی با سرودن شعری زیبا در این ضمینه و رقصیدن با آهنگی سوزناک این رقص را زنان “آذری” به اجرا می گذاشتند.
رقص آی بری باخ
یکی از معروف ترین ملودی هایی که در میان “آذری” ها شناخته شده است، آهنگ رقص “آی بری باخ” می باشد. این نوع رقص که به منطقه “آغدام” بر می گردد از گذشته تا کنون طرفداران زیادی داشته است.
رقص آذری بریلیانت
یکی از رقص های مردانه و زنانه که در عمل با یکدیگر تفاوت هایی دارند رقص “بریلیانت” می باشد. این رقص “آذری” که با ضرب و تمپو همراه است برای مردان ریتمی سریع و حرکاتی پشت سر هم ولی برای زنان با ریتمی سراسر آرامش و ناز همراه است.
رقص آسما کسمه
رقص “آسما کسمه” یکی از رقص های مخصوص زنان “آذری” می باشد. این نوع رقص در عروسی ها و توسط زنان “آذری” که با تحرک بالا و سرعت زیاد انجام می شود. در زمانی که عروس به خانه داماد پا می گذارد این موسیقی و رقص توسط زنان در مقابل عروس برگزار می شود.
رقص آواری
رقص “آواری” از جمله رقص هایی می باشد که مردان “آذری” آن را انجام می دهند. این نوع رقص شاید همان رقصی باشد که قبل از این همه ما آن را رقص “آذری” می دانسته ایم. رقصی که با آهنگی آرام و زیبا شروع می شود و با حرکات و آهنگ سریع به پایان می رسد. اغلب زیبایی این رقص به حرکات پاهای موزون رقصنده ها بر می گردد.
رقص آذری آبایی
یک نوع رقص که درواقع مخصوص کهنسال ها و میانسال ها می باشد به نام “آبایی” در میان “آذری” زبان ها مشهور است. این رقص از منطقه “زاقاتالا” ابداع شده و به تمام آذربایجان رسیده است. “آبایی” در معنی یعنی بزرگان و گذشتگان و رقصی است آرام به صورت دسته جمعی توسط بزرگان در مجالس انجام می شود.
رقص آستا قاراباغی
منطقه “قاراباغ” که هم اکنون در دل کشور “ارمنستان” قرار گرفته است از قدیم رسوماتی خاص و منحصر به فرد را در میان خود داشته اند. رقص “آستا قاراباغی” نیز یک نوع رقص که در این منطقه طرفدارانی دارد می باشد. رقصی با سرعتی آرام و کند و بسیار زیبا که از دیگر رقص های “آذری” به حساب می آید.
رقص اوزون دره
رقصی بسیار زیبا و با آهنگی شاد که ویژه زنان می باشد با نام “اوزون دره” در میان زنان “آذری” رواج دارد. رقصی که توسط زنان و به ویژه عروس در انتهای مجالس عروسی اجرا می سود. این رقص که رقصی بر روی انگشتان پا می باشد از زیبا ترین رقص های عروسی ها به شمار می آید. البته در حال حاضر گاهی عروس و داماد با یکدیگر این رقص را اجرا می کنند.
رقص نانازی
رقص “نانازی” در میان زنان و به ویژه جوانتر ها طرفداران بسیاری دارد. رقصی که از اسم آن پیداست همراه با عشوه گری و ناز فراوان به صورت آرام اجرا می شود. چرخیدن زنان با این رقص جلوه ویژه ای به لباس آن ها که اغلب لباس های محلی است می دهد.
رقص آذری توراج
“توراج” نام پرنده ای شکاری است. این رقص نوعی نمایش است که در آن نشانگر زخمی شدن پرنده و ضیف شدن آن و از پای در آمدن آن می باشد. این رقص با ریتمی ملایم و بسیار زیبا به اجرا در می آید.
رقص لزگی
از پر تحرک ترین رقص های “آذری” زبان ها می توان به رقص “لزگی” اشاره کرد. رقصی پر هیجان و پر تحرک با چرخش های بسیار که در بین زنان و مردان “آذری” بسیار طرفدار دارد. رقصی که به ویژه جوانتر ها به انجام آن می پردازند.
رقص آذری گولمه ای
رقص “گولمه ای” از رقص های شاد و زنانه ای است که در مراسم حنابندان اجرا می شود. رقصی شاد که توسط خانواده عروس برگزار می شود.
رقص قایتاغی
رقص “قایتاغی” از رقص های زیبا و پر تحرک در میان “آذربایجانی” ها می باشد. رقصی که همانند رقص های باله از تحرک بالا و چرخش های موزون برخوردار است. این رقص نیز از رقص های نوک انگشتی و با دست های باز و بسته می باشد.
رقص آذری سمنی
از جمله رقص های مناسبتی می توان به رقص “سمنی” اشاره کرد. رقصی که با فرا رسیدن عید نوروز توسط زنان در گرد سفره هفت سین برگزار می شود. این رقص، رقصی قدیمی و باستانی می باشد.
همان طور که در ابتدای مقاله اشاره شد صحبت کردن درباره فرهنگ ها و رقص ها و مراسم های زیبایی که ویژه “آذری” زبان ها می باشد بسیار کاری دشوار و نیازمند تحیقات فراوان و مقاله های بسیار می باشد. به همین دلیل در این مقاله به گوشه ای از فرهنگ زیبای رقص در میان “آذری” ها اشاره شد. بی گمان مردم “آذری” زبان در داخل و خارج از کشور از با فرهنگ ترین و متمدن ترین افرادی هستند که در بسیاری از ضمینه ها سرآمد دیگر اقوام بوده و می باشند.
