شهر بزرگ مشهد که پایتخت معنوی ایران نام گرفته بر روی دشتی واقع شده است که از شرق به ارتفاعات هزارمسجد میرسد و از غرب به بلندیهای بینالود محدود میشود. از همین رو در اطراف مشهد آب و هوا ییلاقی است و طبیعتی سرسبز و آب و هوای خوب روح آدمی را جلا می دهد . بد نیست اگربه مشهد رفتید ، سفر خود را به دیدنیهای شهر مشهد محدود نکنید و جاهای دیدنی اطراف مشهد را که در این مقاله آورده ایم بشناسید و با بازدید از آنها لذت سفر خود را بیشتر کنید.
روستای کنگ کهن ، ماسوله مشهد
حدفاصل بلندیهای بینالود و دشت مشهد، با دنیایی از دیدنی و جاذبهی گردشگری پر شده است. اما گل سرسبد آنها، روستایی است چندهزارساله به نام کنگ کهن. برای آنهایی که ایرانگردی را بهطور حرفهای دنبال میکنند. میتوان این روستا را همسنگ ماسوله در گیلان معرفی کرد. جایی که روی دامنه کوهی سرسبز، روستایی بهشکل طبقاتی بهسمت آسمان قد کشیده است و در پایین دست آن، رودی خروشان جاری است. در روستای کنگ کهن دیدنیهای فراوانی وجود دارد که از میان آنها میتوان «آبشار کنگ»، «رباط پای کوه کنگ» و «قلعه حصار» را نام برد.
نام گورستان قدیمی این روستا در میان فهرست آثار ملی ایران به چشم میخورد. قدم زدن میان کوچههای شیبدار و پرپیچوخم این روستا با باغهای رنگارنگ خالی از لطف نیست. اگر در فصل تابستان به روستای کنگ کهن برید باغهای پر گیلاس را خواهید دید.
آدرس: بلوار وکیل آباد، بلوار امام رضا، کمربندی امام خمینی-طرقبه، جاده نغندر، جاده کنگ، روستای کنگ
طرقبه مشهد
شهر طرقبه، از دو قسمت ییلاقی با جاذبههای طبیعی و بافت شهری، با جاذبه بازار و صنایعدستی تشکیل شده است. در نتیجه، با هر سلیقهای، میتوانید حداقل یک روز کامل را به حضور در طرقبه مشهد اختصاص دهید. جالب اینکه برای بازدید از طرقبه حتما نیازی نیست که خودروی شخصی را به جاده بیاندازید؛ بلکه کافی است با خط مترو خود را از هر جای مشهد به انتهای خیابان وکیلآباد برسانید و از آنجا با اتوبوسهای شهرداری مسیر طرقبه را پی بگیرید.
دلیل اصلی شهرت طرقبه بهعنوان یکی از جاهای دیدنی اطراف مشهد بیشتر مرهون درختان گردوی بلندقامت، رود جاری کنار جاده، رستورانهای لوکس و باکیفیت، هوای کوهستانی لطیف، شور و هیجان جاری در مسیر و در یک کلام؛ طبیعت زیبا و منحصربهفرد آن است.
تفاوتی نمیکند که اهل نشستن روی یک زیرانداز در کنار جوی آب و برپاکردن بساط کباب و جوجه باشید یا اینکه بخواهید صبحانه، ناهار و شام را روی تخت یک رستوران سنتی، با شنیدن نوای آب جاری در بستر کوه و چهچه پرندگان صرف کنید؛ درهرصورت، طرقبه انتخابی فوقالعاده خواهد بود.
آدرس: شمال غربی مشهد، انتهای بلوار وکیل آباد، بلوار امام رضا، خیابان طرقبه
برای آشنایی بیشتر با شهر مشهد پیشنهاد می کنیم مطلب سیری در مشهد را مطالعه بفرمایید.
کمر مقبولا طرقبه
در ابتدای جاده طرقبه، اگر پس از اولین پمپ بنزین راه یکی از فرعیها را بهسمت راست پیش بگیرید، به بلندیهای کمر مقبولا میرسید. تکه سنگهایی خاص و منحصربهفرد، روی بلندی کوه، هم برای عکاسی و هم برای کمپزدن، جلوههایی بینظیر را در اختیار شما قرار میدهند. برای رسیدن به بلندترین قله نیز، هم راه ماشینرو و هم مسیر کوهنوردی در دسترس شماست.
آدرس: انتهای بلوار وکیل آباد، بلوار امام رضا، طرقبه، پارک ملی سنگنگارههای کمر مقبولا
پارک جنگلی وکیلآباد
پارک جنگلی وکیل آباد که در گذشته آن را با نام باغ وکیل آباد میشناختند، یکی از زیباترین باغهای نزدیک شهر مشهد است. این باغ در گذشته مالک خصوصی داشته؛ اما برای استفاده عموم وقف شده است. در این باغ بزرگ انواع درختان نار، کاج و سرو به چشم میخورند و رودخانهای فصلی در آن جریان دارد که آب این رودخانه از چشمه وکیل آباد و بند گلستان تامین میشود.
با قدم زدن در باغ وکیل آباد میتوانید از تماشای آبنماهای زیبا، گلخانه و باغ گیاه شناسی این پارک لذت ببرید. این پارک جنگلی امکانات بهداشتی مناسب دارد و میتوانید برای گذراندن یک روز در طبیعت در این باغ برنامهریزی کنید. طبیعت این پارک منحصربهفرد است و اگر به اتراق در طبیعت علاقه دارید، میتوانید با همراه داشتن وسایل کامل، شب را در این باغ بگذرانید. چشمانداز زیبای باغ وکیل آباد گردشگران زیادی را به خود جلب میکند. این باغ در شمال غربی شهر مشهد قرار دارد.
آدرس: شمال غربی مشهد، انتهای بلوار وکیل آباد
تلهکابین چالیدره
اگر حال و هوای نمک آبرود و تلهکابین افسانهای آن را کردید؛ میتوانید موقعیت مشابه را در چالیدره مشهد تجربه کنید. بهخصوص اگر گذر شما در فصل بهار به چالیدره بیفتد، رودخانه جاغرق بهطور کامل دره را پر از آب کرده و سبزهها بر دامنه کوه روییدهاند؛ در این شرایط منظره کابین شما علاوه بر طبیعت زیبای کوهستان، شور و هیجان ماهیگیری و قایقسواری پایین است. در آن مراکز ماساژ، رستوران، لمکده، عکاسخانه سنتی، مراکز تفریح کودکان و امکانات فوقالعاده دیگری نیز وجود دارد.
آدرس: انتهای بلوار وکیل آباد، بلوار امام رضا، کمربندی امام خمینی-طرقبه، جاده نغندر، مجموعه تفریحی و توریستی چالیدره
طبیعتگردی در جاغرق
اگر از طرقبه به جاده عنبران وارد شوید، به روستایی کهن میرسید که حول یک درخت دو متری چند صد ساله توسعه یافته است. اگرچه مانند تمامی ییلاقات طرقبه اماکن فراوانی برای سرویسدهی به گردشگران در حاشیه مسیر این روستا تدارک دیده است. اما جاغرق بیشتر بهخاطر باغها و طبیعتی که به بازدیدکنندگان امکان پیادهروی و کمپزدن میدهد محبوب است. در نتیجه، اگر بهصورت گروهی سفر میکنید یا اینکه دوست دارید ماشین را در کناری قفل کنید و در دل طبیعت قدم بزنید. حتما جاغرق را در برنامه سفر خود به مشهد قرار دهید.
آدرس: انتهای بلوار وکیل آباد، بلوار امام رضا، جاده طرقبه، جاده عنبران، روستای جاغرق
روستای نغندر
نغندر در فاصله ۱۰ کیلومتری طرقبه قرار دارد و در شش ماه ابتدایی سال آبوهوایی فوقالعاده مطبوع دارد. گردهافشانی درختان توت و ابریشم بازدیدکنندگان را سرمست میکند و تولیدات لبنی روستا بهصورت تازه و تمیز در اختیار گردشگران قرار دارد.در مقایسه با سایر جاذبههای حوالی طرقبه، نغندر از زیبایی چیزی کم ندارد؛ اما بهدلیل شهرت پایینتر، معمولا چندان شلوغ نیست. با این تفاسیر، اگر بهدنبال مکانی خلوت و دنج در بین جاهای دیدنی اطراف مشهدید؛ روی نغندر حساب باز کنید.
آدرس: انتهای بلوار وکیل آباد، بلوار امام رضا، طرقبه، جاده روستای نغندر
دره ارغوان
دره ارغوان یکی از زیباترین جاذبههای طبیعی اطراف مشهد است که در نزدیکی طرقبه قرار دارد. این منطقه بهدلیل قرار داشتن در محیط کوهستانی آب و هوای مطبوعی دارد و دمای آن از شهر مشهد خنکتر است. بهترین زمان برای سفر به دره ارغوان اردیبهشت ماه است که سراسر این دره را گلهای ارغوان میپوشانند. مقاومت بالای درخت ارغوان در برابر سرما باعث رشد این گیاه در این منطقه میشود.
برگهای درخت ارغوان سبز رنگ و بهشکل قلب هستند و پیش از سبز شدن ارغوانی میشوند. اگر قصد رفتن به این دره زیبا را دارید به یاد داشته باشید که برای تماشای زیباییهای این دره باید کمی پیاده روی کنید و به تماشای چند درخت در ورودی دشت اکتفا نکنید. مسیر پیاده روی شیب ملایمی دارد و در بعضی قسمتها از درون آب میگذرد. برای رفتن به این دشت زیبا میتوانید به طرقبه بروید. دره ارغوان پس از طرقبه و پیش از روستای «کلاته آهن» قرار دارد.
آدرس: طرقبه، روستای کلاته آهن، دشت ارغوان
رودخانه پنج دره
رودخانه پنج دره از محبوبترین نقاط ییلاقی طرقبه در نزدیکی مشهد است که از کوه بینالود سرچشمه میگیرد و با عبور از دره زیبای ارغوان و پیوستن به رودخانه روستای کلاته آهن به رود بار میریزد. برای بازدید از رودخانه پنج دره و ییلاق خوش آب و هوای اطراف آن میتوانید با وسیله نقلیه خود به طرقبه و طرقدر بروید و سپس به روستای کلاته آهن وارد شوید. ادامه مسیر خاکی این روستا در سمت چپ شما را به رودخانه پنج دره میرساند.
اگر به پیاده روی در ییلاقهای خوش آب و هوا علاقه دارید میتوانید در مسیر رودخانه پنج دره قدم بزنید و از تماشای زیباییهای طبیعت در اطراف این منطقه لذت ببرید. بهترین زمان برای سفر به رودخانه پنج دره و ییلاقهای اطراف آن فصل بهار است.
آدرس: انتهای بلوار وکیل آباد، بلوار امام رضا، طرقبه، رودخانه پنج دره طرقبه
روستای ییلاقی عنبران
روستای عنبران یکی از معروفترین روستاهای ییلاقی در منطقه طرقبه مشهد است که گردشگران زیادی در طول سال برای لذت بردن از طبیعت زیبای آن در سفر به مشهد از آن دیدن میکنند. در سبزهزارهای اطراف روستای عنبران گیاهان معطر و گلهای رنگانگ زیادی به چشم میخورند. این روستا در منطقهای کوهستانی قرار دارد و انتخابی مناسب برای فرار از گرمای تابستان است.
در روستای عنبران در کنار زمینهای کشاورزی و باغهای پر میوه، خانههای پلکانی از چوب و سنگ به چشم میخورند که از زیباترین چشماندازهای روستایی در طرقبه هستند. در سفر به مشهد میتوانید زمانی را به بازدید از این روستای ییلاقی و طبیعت زیبای اطراف آن اختصاص دهید.
آدرس: انتهای بلوار وکیل آباد، جاده طرقبه، جاده عنبران، روستای عنبران
شاندیز مشهد
زمانی که از یک خراسانی درباره جاهای دیدنی اطراف مشهد بپرسید؛ طرقبه و شاندیز را یکجا، در کنار هم معرفی میکند. اما واقعیت این است که برای بازدید و لذتبردن از طبیعت و زیبایی هریک، باید روزهای مختلفی را در نظر بگیرید؛ زیرا مسیر رسیدن و حضور در آنها کاملا متفاوت است.از آنجا، مسیر رسیدن به ییلاق شاندیز نسبتا طولانی است (چیزی در حدود ۲۰ کیلومتر)؛ اما غم و غصهای نداشته باشید زیرا تمامی طول راه پر شده از فروشگاه، مراکز تفریحی و دستفروشانی که چای زغالی، بلال، میوه و تنقلات عرضه میکنند.
در ابتدای مسیر با سرزمین موجهای خروشان روبهرو میشوید و در ادامه مراکز تجاری و خدماتی پدیده شاندیز را مشاهده میکنید.یکی از ویژگیهای شهر شاندیز وجود رستورانهای متنوع در این محدوده است و گردشگران در بازدید از این منطقه برای صرف غذا در این رستورانها برنامهریزی میکنند. پرطرفدارترین غذای شاندیز شیشلیک و معروفترین سوغات این منطقه صنایع دستی متنوع مانند گلیم، ظروف فیروزه کاری، محصولات نمدی و سنگهای تراش خورده هستند.
آدرس: شمال غربی مشهد، انتهای بلوار وکیل آباد، جاده شاندیز
روستای ابرده شاندیز
کافی است پس از شهر شاندیز، تنها پنج یا شش کیلومتر ادامه مسیر دهید؛ آنجا با روستایی به نام ابرده روبهرو میشوید که زیبایی دلربایی دارد. در ابرده آبوهوای کوهستانی شاندیز تقویت میشود، درختان بلند، جوی پرآب و زمین سرسبزتر به نظر میرسد. بهدلیل فعالیت بیواسطه روستانشینان در زمینه دامداری، زراعت و باغداری؛ علاوه بر استفاده از طبیعت بکر، میتوانید خرید محصولات لبنی، میوه، لواشک و بسیاری دیگر را در دستور کار خود قرار دهید.
روستای زشک شاندیز
اگر زیبایی طبیعی ابرده شما را وسوسه کرد و دوست داشتید نسخه تقویتشده آن را ببینید؛ باید راهی که آمدهاید را ده کیلومتر دیگر ادامه دهید. شاید مسیر برای هر اتومبیلی مناسب نباشد، باریک شود و خاکی داشته باشد؛ اما ارزشش را دارد. زشک آخرین آبادی، پیش از مواجهه با رشتهکوه بینالود است و طبیعت آن تقریبا بکر و دستنخورده باقی مانده است. چه برای کوهنوردی، چه برای کمپزدن، چه برای طبیعتگردی، روستای زشک شاندیز یکی از قویترین جاهای دیدنی اطراف مشهد است.
اگر تا زشک رفتید، علاوه بر کباب و غذاهای محلی، بسته به سلیقه، چشمه قلقلی، قله شیرباد، دره نهل و قله چمن را در برنامه بازدید داشته باشید.
روستای حصار
حصار نیز از زیباترین ییلاقهای اطراف شهر مشهد است که آب و هوای آن گردشگران را برای گذراندن یک روز در طبیعت زیبای آن به این منطقه میکشاند. احاطه شدن این روستا در میان کوههای اطراف آن سبب نامگذاری حصار برای این روستا شده است. باغهای سرسبز با میوههای رنگارنگ و درختان بلند از ویژگیهای برجسته روستای حصار هستند.
این روستا در تابستان گرم و خشک و در زمستان سرد و پر سوز است، اما فصل پاییز و بهار از بهترین زمانها برای بازدید از این روستا به شمار میروند. در فصل بهار طبیعت اطراف روستای حصار تنوع رنگی بالایی دارد و چشمانداز این روستا در این فصل تماشایی است. روستای حصار در منطقه طرقبه و بعد از بند گلستان قرار دارد.
آدرس: انتهای بلوار وکیل آباد، بلوار امام رضا، جاده ازغد، روستای حصار
روستای خادر
از ییلاقهای سرسبز در منطقه شاندیز در نزدیکی شهر مشهد روستای خادرمی باشد. در میان رودخانههای شاندیز و نغندر قرار دارد. این روستا در درهای سرسبز و خوش آب و هوا واقع شده است و روستاهای «شاندیز»، «ابرده»، «ارچنگ»، «سر آسیاب»، «نغندر» و کوههای بینالود آن را احاطه میکنند.این روستا را در گذشته با نام «خار دره» میشناختند و به مرور زمان نام این روستا به نام خادر تغییر کرد.
جالب است بدانید روستای خادر نیز از قدیمیترین مناطق اطراف شهر مشهد است و باستانشناسان عمر این روستا را بیش از ۱۰۰۰ سال تخمین زدهاند. در غرب روستای خادر قناتی وجود دارد که به نام «سرچشمه» معروف است و از زمان قاجار تا به امروز مورد استفاده ساکنان این روستا بوده است. طبیعت اطراف روستای خادر از زیباترین ییلاقهای اطراف مشهد به شمار میرود، اما این روستا ارزش تاریخی نیز دارد. بنایی تاریخی در پایین روستا که بنا به اعتقاد محلیان در گذشته آتشکده بوده است و قبرستانی باقی مانده از دوره قاجار، جاذبههای تاریخی روستای خادر هستند.
آدرس: انتهای بلوار وکیل آباد، جاده شاندیز، بعد از روستای حصار
نیشابور
درصورتیکه با اتومبیل شخصی از سمت تهران یا شمال ایران به مشهد میآیید؛ حتما پس از شاهرود و سبزهوار در نیشابور توقفی کنید و سفر خود را از این ایستگاه آغاز کنید. اما اگر از مسیر دیگری به مشهد رسیدهاید؛ میارزد تا صدوسی کیلومتر بهسمت غرب مشهد حرکت کنید و با شهر خیام و عطار آشنا شوید.
بین تمامی جاهای دیدنی اطراف مشهد، نیشابور حال و هوایی ویژه دارد و بسته به اینکه چه میزان زمان را در نظر گرفته باشید؛ برنامه سفر تغییر میکند. اما به فرض اقامتی یک روزه، چند تا از مهمترین دیدنیهای این شهر زیبا و تاریخی را بهشکل زیر فهرست میکنیم.
آرامگاه خیام
خیام از آن دسته شخصیتهایی است که نهتنها در ایران که در سایر نقاط دنیا طرفداران بیشماری دارد. در نتیجه، اگر در فصلهای گرم سال بهویژه بهار مهمان نیشابور بودید؛ از حضور انبوه توریستهای خارجی حاضر در مقبره خیام تعجب نکنید. همه آنها آمدهاند تا از رازهای نهفته در سینه این مرد آسمانی پرده بردارند و در اشعار فلسفی و عمیق او غرق شوند.
معماری خاص مقبره در کنار درختان، حوض و کتبیههای منقش به اشعار خیام، حال و هوایی انسانی خلق میکند که وصف آن از توان کلمات خارج است و تنها باید حضور داشت و این احساسات را تجربه کرد. برای ملاقات با خیام، باید به منتهی الیه شرقی خیابان عرفان نیشابور بروید. در ضمن، آرامگاه کمال الملک، نقاش مشهور دوره قاجار و پهلوی نیز به فاصله دو کیلومتر از مقبره خیام بنا شده است؛ آنقدر نزدیک که با حضور در یکی، دیگری را به چشم خواهید دید.
آدرس: بزرگراه مشهد-نیشابور، نیشابور، بلوار آزادگان، بلوار خیام، خیابان عرفان، آرامگاه خیام (مشاهده روی نقشه)
آرامگاه عطار
اگر خیام فیلسوف است و دانش آمیخته با منطق را در قالب شعر ارائه میدهد؛ همتای او عطار، عارف است و احساس عمیق آدمی را در شعر تعریف میکند. این تفاوت دیدگاه در معماری مقبره و باغ منتهی به آرامگاه نیز مشهود است. گبندی قرارگرفته روی یک هشت ضلعی، ساده و در عین حال زیبا، میعادگاه شما با عطار نیشابوری است. برای این ملاقات کافی است خود را به ابتدای خیابان عرفان نیشابور برسانید.
آدرس: بزرگراه مشهد-نیشابور، نیشابور، بلوار آزادگان، بلوار خیام، جنب میدان فضل
گنبدهای شه میر
گنبدهای شه میر از دیدنیهای اطراف مشهد در جاده نیشابور-کاشمر هستند. تعداد گنبدهای شه میر دو تا است که در فاصله ۱۵ متری از هم قرار گرفتهاند و نمای آنها آجری است. این گنبدها را با نامهای دیگری مانند «شه مهر» و «مهر آباد» نیز میشناسند. از قدمت این بناها اطلاع دقیقی در دست نیست، اما بعضی مورخان زمان ساخت آنها را به دوره سلجوقیان نسبت میدهند. بنا بر نظر بعضی کارشناسان این دو گنبد در گذشته رصدخانه بودهاند.
بیرون بنای گنبدهای شه میر هشتضلعی و داخل آن چهارضلعی است و اطراف آن مسیری زیرزمینی کشف کردهاند که بهدلیل عدم دسترسی به انتهای آن، مشخص نیست به کجا میرسد. سفالینههای قدیمی، لباس و اسلحههایی در اطراف این گنبدها کشف شدهاند که با بررسی آنها توسط باستانشناسان، اطلاعاتی محدود درباره قدمت این بنا به دست آمده است. با وجود ارزش تاریخی این بناها متاسفانه در حال حاضر بهدرستی از گنبدهای شه میر حفاظت نمیشود. این بناها در سه کیلومتری جنوب شرقی نیشابور قرار دارند.
آدرس: سه کیلومتری جنوب شرقی نیشابور، جاده نیشابور-کاشمر
ازنظر بافت طبیعی، نیشابور فوقالعاده غنی است و یکی از مهمترین جاهای دیدنی اطراف مشهد به شمار میآید. اما برای بازدید از این جاذبهها شاید نیاز باشد یک روز به سفر خود بیفزایید یا اینکه زمان حضور در آرامگاههای معرفیشده را به حداقل برسانید. تصمیم شما هرچه که بود؛ بسته به سلیقه میتوانید به جاذبههای طبیعی زیر سر بزنید.
آبشار بار
آبشار بار یکی از آبشارهای اطراف مشهد است که در درههای واقع در رشته کوه بینالود قرار دارد. این آبشار در غرب شهر نیشابور و در نزدیکی شهر و رودخانهای به همین نام قرار گرفته است. در اطراف این آبشار باغهای رنگارنگ میوه به چشم میخورند و اگر در فصل تابستان برای تماشای زیباییهای این آبشار به این منطقه سفر کنید، میتوانید از باغهای گیلاس و زردآلو هم میوه تهیه کنید.
آبشار بار از کوههای بینالود سرچشمه میگیرد و به رودخانه بار میریزد. اطراف این آبشار بهدلیل قرار داشتن کوهستانهای پربرف چشمهها و آبشارهای دیگری نیز وجود دارند که باعث سرسبزی روستاهای اطراف شدهاند. آبشار بار از زیباترین آبشارهای نیشابور است و بهدلیل قرار گرفتن در مسیر پلکانی نمیتوان ارتفاع آن را بهدرستی مشخص کرد. بازدید از این آبشار زیبا و باغهای اطراف آن در تابستان میتواند تجربهای دلپذیر برای شما به یادگار بگذارد.
آدرس: بزرگراه مشهد-نیشابور، بزرگراه نیشابور-فیروزه، جاده شهر بار، آبشار بار
کوه بینالود
کوه بینالود معروفترین کوه خراسان است که در شمال شهر نیشابور قرار دارد. این کوه یکی از دیدنیهای طبیعی اطراف مشهد به شمار میرود و روستاهای خوش آب و هوایی در دامنههای آن قرار گرفتهاند. کوه بینالود بخشی از رشته کوه البرز به شمار میرود و آن را با نام بام خراسان میشناسند. با وجود خشک بودن مناطق اطراف، دامنههای این کوه خوش آب و هوا هستند و میزان بارندگی در این کوه بالا است.
میان دامنهها و صخرههای کوه بینالود آبشارهای دائمی و فصلی زیادی قرار گرفتهاند که بهخصوص علاقهمندان به کوهنوردی را جذب میکنند. آب و هوای خوب و وجود چشمهها و آبشارهای طبیعی در دل این کوه، باعث صعود کوهنوردان زیادی در تابستان به قلههای این کوه میشود؛ البته بهار و پاییز همزمانهای مناسبی برای بازدید از این کوه هستند. گیاه ریواس در دامنههای کوه بینالود بهوفور یافت میشود. از میان روستاهای واقع در دامنههای این کوه میتوان به روستاهای «بوژان»، «اخلمد»، «زشک» و «خرو» اشاره کرد. این رشته کوه بین مشهد و نیشابور قرار دارد.
آدرس: ۱۵ کیلومتری شمال شرقی نیشابور
قله زو ( بام مشهد )
معمولا هر شهری یک بام دارد و قله زو، بام مشهد است. بهخصوص اگر در تاریکی شب خود را به انتهای خیابان هاشمیه برسانید و سراغ پارک خورشید را بگیرید؛ فرصتی برای قراردادن ماشین در پارکینگ و صعود به قله زو پیدا خواهید کرد. از آنجا تماشای حیات شبانه مشهد یک منظره است و دره و کوههای اطراف نمای دیگر دید شما را میسازد.
اما درصورتیکه به همراه تیم کوهنوردی، تور گردشگری یا حتی خانوادگی سفر میکنید؛ شاید بهتر باشد روشنایی روز و اول صبح را برای صعود به قله انتخاب کنید. در این زمان، شورونشاط نشئتگرفته از حضور سایر بازدیدکنندگان فوقالعاده بالاست و لحظات شادی را برای شما پدید میآورد. برای افرادی با وقت و ورزیدگی بیشتر، این امکان وجود دارد که قله زو را ادامه دهند و خود را به حصار گلستان و ییلاقات طرقبه برسانند؛ همان جاهای دیدنی اطراف مشهد که در ابتدای نوشته به آنها اشاره کردیم.
در نظر داشته باشید ساختوساز روی این ارتفاعات آغاز شده و تضمینی نیست که سالهای آتی قله زو را بهشکل امروزی ملاقات کنید. در نتیجه اگر عازم مشهدید، وقت خالی دارید و به کوه علاقه دارید، لذت حضور روی بام مشهد را بهراحتی از دست ندهید.
آدرس: بلوار نماز، کوهستان پارک خورشید
روستای اخلمد
روستای اخلمد یکی از ییلاقهای معروف و خوش آب و هوا در شهرستان چناران و در جوار رشته کوه بینالود است که در کنار زیباییها و جاذبههای طبیعی، قدمت تاریخی نیز دارد. از مهمترین جاذبههای طبیعی این روستا میتوان به آبشار اخلمد اشاره کرد که گردشگران بسیاری برای دیدن این آبشار به این روستا سفر میکنند. اطراف این روستا مملو از چشمههای آب شیرین و رودخانههای خروشان است و مناظر طبیعی زیبایی دورتادور این روستا را پوشاندهاند. چهار آبشار دائمی در اطراف این روستا دیده میشوند و ارتفاع آبشار اصلی در حدود ۴۰ متر است.
قرار گرفتن روستای اخلمد در جادهای کوهستانی و در میان درهها جاذبههای طبیعی زیبایی را در اطراف این روستا به وجود آورده است. از دیگر دیدنیهای طبیعی اطراف این روستا میتوان به غارهای طبیعی اطراف آن و بند اخلمد اشاره کرد. روستای اخلمد جاذبههای تاریخی نیز دارد که از بین آنها میتوان بقایای قلعهای عظیم در شرق و جنوب این روستا را نام برد.
کوههای اطراف روستای اخلمد بین علاقهمندان به کوهنوردی و صخره نوردی محبوب هستند. در این کوهها معادن سنگ سرب وجود دارند و سراسر دامنههای این کوه ها با گیاهان معطر و دارویی پوشیده شدهاند. اگر در فصل تابستان به این روستا سفر کنید میتوانید از میوههای متنوع باغهای آن نیز مانند گیلاس و زردآلو بخورید. عسل گون این روستا نیز شهرت زیادی دارد؛ گرچه تولید آن به نسبت گذشته کاهش چشمگیری داشته است. روستای اخلمد در مسیر جاده قدیم قوچان به مشهد و در شمال غربی شهر مشهد قرار دارد.
دره اجنه
دره اجنه یکی از درههای فرعی در دره اخلمد است و در نزدیکی روستایی به همین نام در شهرستان چناران قرار دارد. این منطقه آب و هوایی مطبوع و کوهستانی دارد و بارشهای متعدد در طول سال، باعث به وجود آمدن آبشارهای پرآب در این دره میشوند. به نظر باستانشناسان این دره یکی از قدیمیترین مناطق ایران با قدمت چند هزار سال است و محیطی بکر و دستنخورده دارد.
انتخاب نام اجنه برای این دره بهدلیل مسیرهای تاریک و پرپیچ و خم و فضای وهم آلود داخل این دره است. بهترین زمان برای سفر به این منطقه فصل بهار است که آبشارها بسیار پرآب هستند. با گشتوگذار میان صخرههای دره اجنه به مناظری زیبا و چشمنواز میرسید، پس اگر علاقهمند به بازدید از زیباییهای بکر هستید، در سفر به مشهد از این دره زیبا دیدن کنید. برای بازدید از دره اجنه باید کفش مناسب داشته باشید تا بتوانید بهراحتی از میان صخرهها عبور کنید. دره اجنه در شهرستان چناران قرار دارد.
آدرس: جاده قوچان، کمربندی چناران، روستای اخلمد، دره اجنه
پیست اسکی شیرباد
اگر در فصلهای سرد میهمان مشهد بودید و طبیعت امکان بازدید و کمپ آنچنانی در اختیار شما قرار نداد؛ جای نگرانی نیست. کافی است زنجیرچرخهای ماشین خود را آماده کنید یا اینکه با یک خودروی آفرود عازم روستای دولت آباد شوید. این روستا از مشهد بیست کیلومتر فاصله دارد و پس از آن تا پیست چیزی در حدود همین مسافت راه است. البته، هیئت اسکی استان خراسان رضوی گاهی سرویسهایی ویژه در نظر میگیرد؛ پس شاید بد نباشد پیش از عزیمت با آنها تماس بگیرید.
پیست اسکی برای تمامی سنین، تمامی مهارتها و همه بازدیدکنندگان (حتی آنهایی که خود قصد اسکی ندارند) امکانات اقامتی، سرویسهای غذاخوری و سرگرمی ویژهای تدارک دیده است. همچنین شما میتوانید برای اولین بار آموزش اسکی را در همین پیست فرابگیرید و از آن به بعد، در سفرهای بعدی، مشتری پروپاقرص سایر پیستهای اسکی کشور باشید.
آدرس: منطقه چناران، جاده فریزی، پیست اسکی شیرباد
آرامگاه فردوسی
یکی از معروفترین دیدنیهای تاریخی اطراف مشهد، آرامگاه فردوسی است که در نزدیکی روستای پاژ قرار دارد. فردوسی شاعر بزرگ حماسه سرای ایران بهدلیل پاسداری از زبان فارسی و زنده نگه داشتن تاریخ و ادبیات غنی ایرانزمین در طول ادوار مختلف تاریخی جایگاهی ویژه میان مردم داشته است و امروزه نیز گردشگران زیادی در سفر به مشهد از آرامگاه این شاعر بزرگ ایرانی دیدن میکنند.
داخل مجموعه آرامگاه فردوسی کتابخانه و موزهای نیز قرار دارد که بازدید از آنها خالی از لطف نیست. موزه آرامگاه فروسی نسخههایی تاریخی از شاهنامه فردوسی به چشم میخورند. میان محوطه باغ آرامگاه فردوسی استخری بزرگ با تندیسی از فردوسی قرار دارند که زیبایی این محوطه را دوچندان کردهاند.
معماری بنای آرامگاه فردوسی را هوشنگ سیحون با الهام از معماری بنای کوروش کبیر طراحی کردهاند و داخل ساختمان آن با کتیبههایی سنگی از اشعار فردوسی با تصاویر برجسته از داستانهای شاهنامه تزیین شدهاند. در محوطه باغ آرامگاه فردوسی پیکر دو تن از بزرگان شعر و آواز ایرانزمین را به خاک سپردهاند. مقبره مهدی اخوان ثالث، شاعر برجسته ایرانی و محمدرضا شجریان، خسروی آواز ایران، در این باغ قرار دارند.
آدرس: توس، بلوار شاهنامه، آرامگاه فردوسی
بقعه هارونیه
بقعه هارونیه یکی از بناهای تاریخی نزدیک مشهد است که در شهر توس و در فاصله کوتاهی از آرامگاه فردوسی قرار دارد. کارشناسان قدمت این بنا را مربوط به قرن هفت یا هشت هجری میدانند؛ اما با وجود بررسیهای زیاد روی این بنا، نتوانستند زمان دقیق ساخت و کاربری آن را در گذشته کشف کنند. مردم توس از گذشتههای دور تاکنون این بنا را با نامهای بقعه و گنبد هارونیه میشناختند، گرچه از دلیل این نامگذاری اطلاعی ندارند. بهدلیل استفاده از نام بقعه برای این بنای تاریخی، بسیاری از مورخان قرار داشتن آرامگاهی در گذشته در این بنا را دور از ذهن نمیدانند.
در میان افسانههای موجود درباره بقعه هارونیه به باستانی بودن این بنای تاریخی نیز اشاره میشود؛ البته هیچ مدرک معتبری برای اثبات این فرضیه وجود ندارد. جالب است بدانید در گذشته برخی مورخان این بنا را آرامگاه امام محمد غزالی میدانستند که در درستی آن نیز تردید زیادی وجود دارد. هم اکنون این بنای تاریخی که نام آن نیز در فهرست اثار ملی ایران ثبت شده است، یکی از سه بنای تاریخی مورد توجه در شهر توس به شمار میرود و گردشگران زیادی در سال در کنار بازدید از دیدنیهای شهر توس، از این بنای تاریخی ناشناس نیز دیدن میکنند. بقعه هارونیه در شمال غربی شهر مشهد قرار دارد.
آدرس: بزرگراه آزادی، توس، بلوار شاهنامه، بقعه هارونیه
کلات نادری
کلات نادری از زیباترین شهرهای تاریخی در نزدیکی مشهد است و در منطقهای کوهستانی در حوالی کوههای هزار مسجد قرار دارد. مسیر دسترسی به این شهر از میان کوهستان میگذرد و بسیار پرپیچوخم است. زیباییهای طبیعی در اطراف مسیر کلات گردشگران زیادی را در طول سال برای بازدید از این منطقه جذب میکند.
گره خوردن نام منطقه کلات با نادر شاه افشار بهدلیل قرار داشتن پایگاه حکومت او در این منطقه و یادگارهایی از آن دوره تاریخی در این منطقه است. کاخ خورشید در کلات از زیباترین بناهای تاریخی این منطقه به شمار میرود که در زمان پادشاهی نادر به دستور او و توسط اسیران هندی ساخته شد. در زمان پادشاهی نادر این کاخ محل نگهداری از گنجینههای برجستهای مانند الماسهای کوه نور و دریای نور بود. در این کاخ نمونههایی از تصاویر شاهزادگان نادر و تزیینات و گچبریهای زیبا به چشم میخورند. از دیگر دیدنیهای تاریخی کلات نادری میتوان به مسجد کبود گنبد، کتیبه نادری، بند نادری، قلعه دربند ارغوانشاه، تپه تاریخی حسن احمد و آب انبارهای روستای خشت اشاره کرد. در اطراف این منطقه جاذبههای طبیعی برجستهای نیز وجود دارند.
آدرس: جاده کلات، شهر کلات
آبشار قره سو
آبشار قره سو در نزدیکی روستایی به همین نام در جنوب غربی کلات نادری قرار گرفته است. این نام را بهدلیل سنگ بستر سیاه رنگ رودخانه و آبشار برای آن انتخاب کردهاند. اطراف آبشار قره سو را درههای باریک و سرسبز پوشاندهاند. آب و هوای خوب منطقه آبشار قره سو و طبیعت زیبای این محدوده، این منطقه را به یکی از ییلاقهای دلپذیر اطراف مشهد تبدیل کرده است.
آبشار قره سو از چند آبشار کوتاه و بلند تشکیل میشود که برای بازدید و بالا رفتن از آنها نردبانهایی فلزی تعبیه کردهاند. در فصل بهار که آبشارها پرآبترین حالت خود را دارند، نردبانها زیر آب قرار میگیرند. ارتفاع بلندترین آبشار این مجموعه به هشت متر میرسد و آب جاری شده از آنها سبب سرسبزی و باردهی باغهای روستای قره سو میشود. در بازدید از آبشار قره سو میتوانید به جنگلهای زیبای ارس نیز سری بزنید. برای رسیدن به روستای قره سو در ابتدای جاده کلات باید بهسمت جاده درگز یک کیلومتر پیش بروید، سپس از خروجی سمت چپ بهسمت روستای قره سو ادامه دهید. با ۲۰ دقیقه پیاده روی در امتداد رودخانه روستا به آبشارهای قره سو خواهید رسید.
آدرس: جاده کلات، جاده درگز، جاده قره سو، آبشار قره سو
دره آل
دره آل یکی از زیباترین جاذبههای طبیعی در اطراف مشهد است که آبشارهای فصلی و غارهای زیبایی را در خود جا داده است. آبشارهای دره آل از کوههای هزار چشمه سرچشمه میگیرند و در نقاط مختلف این دره جاری میشوند. یکی از دیدنیترین بخشهای این دره، «دره انجیر» است که صخرههای تو در تو آن را احاطه کردهاند. دره انجیر مملو از درختان انجیر است و چشمهای در نزدیکی آن قرار دارد.
آبشارهای دره آل در زمان بارندگیها به وجود میآیند و در فصلهای گرم خشک میشوند. غار آل نیز در همین منطقه و نرسیده به روستای آل قرار دارد. دهانه ورودی غار آل کوچک است و برای وارد شدن به آن باید کوهنوردی کنید؛ البته مسیر آن بسیار خطرناک است و به کوهنوردان غیر حرفهای توصیه نمیشود.
اطراف دره آل غارهای دیگری نیز وجود دارند که مهمترین آنها «غار کارده» یا «کبوترخانه» نام دارد و این غار محل زندگی خفاشها است. در دره آل کتیبهای تاریخی نیز به چشم میخورد که آن را با نام کتیبه «خان تاشی» میشناسند. قدمت این اثر تاریخی به اواخر پادشاهی تیموریان و اوایل حکومت صفویان میرسد. روی کتیبه در ۱۰ سطر شرح پیروزیهای شیبک خان ازبک را با خط ثلث نوشتهاند. بهترین زمان برای بازدید از این دره فصل بهار است.
آدرس: شمال شرقی مشهد، جاده کلات، روستای آل
سد کارده
سد کارده در مسیر جاده مشهد-کلات قرار دارد و روی رودخانه کارده واقع شده است. قرار داشتن این سد در منطقهای کوهستانی با آب و هوای خنک و معتدل و مجموعه ساحل تفریحی در جوار آن، این منطقه را به یکی از مقاصد گردشگری در اطراف مشهد تبدیل کرده است.
در اطراف سد و رودخانه کارده روستایی به همین نام قرار دارد و منظره کوهستان هزار مسجد در جوار این منطقه که رودخانه کارده نیز از آن سرچشمه میگیرد، تماشایی است. روستای «اندرخ» و «دره آل» از دیگر جاذبههای طبیعی اطراف سد کارده هستند که برای بازدید از این دیدنیها در یک روز میتوانید برنامهریزی کنید. فاصله کوتاه سد کارده تا شهر مشهد باعث استقبال بالای گردشگران و ساکنان شهر مشهد از این منطقه میشود.
آدرس: جاده کلات، جاده روستای اندرخ، سد کارده
منطقه ییلاقی اسفجیر
منطقه اسفجیر از توابع فاروج به شمار میرود و از زیباترین و سرسبزترین ییلاقهای استان خراسان است. اطراف این منطقه را درههای سرسبز، کوهستانهای زیبا و ییلاقهای خوش آب و هوا پوشاندهاند. جریان رودخانه اسفجیر سبب رونق کشاورزی و باغداری در این منطقه شده است. سرو کهنسال و چشمه گیلاس از دیدنیهای طبیعی درمنطقه اسفجیر هستند. درخت سرو کهنسال روستای اسفجیر در صحن مسجد این روستا قرار دارد.
منطقه اسفجیر از تاریخیترین مناطق نزدیک مشهد نیز هست و بقایای قلعههای بزرگ در این منطقه نشان از قدمت این روستا دارند. «کاتا قلعه»، «قزلار قلعه» و «اوغلان قلعه» از مهمترین بناهای تاریخی در این روستا هستند که نام ترکی آنها زمان ساخت این بناها را در زمان حکومت اقوام ترک در این ناحیه نشان میدهد. در میان روستا آرامگاهی وجود دارد که در میان محلیها آن را با نام «مقبره امام» میشناسند و برای اهالی روستا ارزش زیادی دارد، اما اطلاعات زیادی از این مقبره در دست نیست. منطقه اسفجیر در نزدیکی فاروج و بین شهرهای قوچان و شیروان قرار دارد.
آدرس: جاده قوچان، فاروج، جاده نجف آباد، منطقه ییلاقی اسفجیر
مجموعه تاریخی قطب الدین حیدر
مجموعه تاریخی قطب الدین حیدر شامل آرامگاه قطب الدین و بنای قدیمی مسجد جامع هم جوار با این آرامگاه میشود. روی ضریح چوبی این آرامگاه تاریخ ۹۸۷ هجری قمری حک شده است که بر اساس آن و با توجه بهشکل معماری بنا، قدمت آن را به دوره تیموریان نسبت میدهند. این بنای تاریخی در دورههای مختلف مورد توجه بوده است.
بر طبق مدارک موجود، گنبد دو لایه آرامگاه قطب الدین را در زمان تیموریان ساختهاند و در زمان حکومت صفویه بازسازی کردهاند. گنبد این آرامگاه روی ۱۶ تاق نما قرار گرفته است و محراب ورودی در امتداد تاق نماها قرار دارند.
مسجد جامع قدیم هم جوار با آرامگاه قطب الدین بنایی آجری دارد و تاریخ ساخت بنای آن را در سال ۱۰۴۵ هجری قمری بر لوحی حک کردهاند. نام این مجموعه در فهرست آثار ملی ایران به چشم میخورد. برای بازدید از این بنای تاریخی باید به شهر تربت حیدریه در جنوب مشهد بروید.
آدرس: تربت حیدریه، میدان معلم، خیابان گل، خیابان قائم
بنای تاریخی عشق آباد
بنای تاریخی عشق آباد در شهرستان فریمان قرار دارد و مقبره یکی از نوادگان امام سجاد را در خود جا داده است. قدمت این بنا به دوره حکومت تیموریان میرسد، اما زمان ساخت شالوده بنا به دورههای پیش از آن باز میگردد. بعضی باستانشناسان زمان ساخت این بنا را در دوره ایلخانیان و بعضی در زمان سلجوقیان میدانند.
بخشهای زیادی از بنای تاریخی عشق آباد در حال حاضر از بین رفتهاند و مرمت سایر بخشها سبب حفاظت از قسمتهای باقی مانده شده است. در قسمت شرقی ساختمان ایوانی بزرگ به چشم میخورد که سقف آن را با گچکاری تزیین کردهاند. در دو سمت این ایوان نامهای محمد و علی با آجر نوشته شده است. بنای تاریخی عشق آباد در ۱۰ کیلومتری غرب شهر فریمان قرار دارد.
آدرس: فریمان، کیلومتر هفت جاده فریمان-عشق آباد
دریاچه بزنگان
دریاچه بزنگان در جنوب کوههای هزار مسجد از زیباترین دیدنیهای طبیعی نزدیک به شهر مشهد است. این دریاچه طبیعی نزدیک به ۸۰ هکتار مساحت دارد و بیشترین عمق آن در بخشهایی از دریاچه به ۱۲ متر میرسد. بررسیهای کارشناسان قدمت بالای این دریاچه را نشان داده است و زمینشناسان شکلگیری آن را در دورههای دوم و سوم زمینشناسان میدانند. نام این اثر طبیعی در فهرست آثار ملی ایران به چشم میخورد.
از مهمترین ویژگیهای دریاچه بزنگان، میزبانی این دریاچه از گونههای مختلف پرندگان در طول سال است. در فصلهای پاییز و زمستان گونههای مختلف پرندگان بهخصوص فلامینگوها به این منطقه میآیند تا فصل سرما را در این منطقه سپری کنند. این دریاچه یکی از مهمترین جاذبههای طبیعی در استان خراسان رضوی به شمار میرود و حراست از آن برای حفظ اکوسیستم ارزشمند آن بسیار مهم است. در بازدید از این دریاچه میتوانید از تماشای چشمانداز زیبای طبیعت بزنگان لذت ببرید. دریاچه بزنگان در شرق مشهد قرار دارد.
آدرس: جاده مشهد-سرخس، جاده روستای بزنگان، جاده دریاچه بزنگان
