زورخانه شعبان جعفری یکی از شناخته شده ترین زورخانه های تهران است. زورخانه ای که این روزها به نام زورخانه شهید فهمیده در فهرست آثار ملی ثبت شده است. این زورخانه در شمال پارک شهر قرار دارد و هزینه ساخت آن با پاداش شاه برای خدمات و اقدامات شعبان در کودتای ۲۸ مرداد تامین شده است.زورخانه شعبان جعفری یکی از دست نخوره ترین زورخانه های تهران است که معماری خاص و دیدنی دارد.
معماری زورخانه شعبان جعفری
گچ بری این زورخانه دیدنی و گود زیبایی دارد. سکوهای تماشاچیان در این زورخانه جای گیری مناسبی دارد و تماشا کردن ورزش باستانی در این زورخانه لذت خاصی دارد. در این زورخانه تاریخ، معماری و میراث فرهنگی ملموس و ناملموس به هم گره خورده اند. این زورخانه بیش از ۵۰۰ متر مربع وسعت و ظرفیت ۱۰۰ تماشاچی را دارد.در حال حاضر فدراسیون ورزش های پهلوانی و زورخانه ای در این بنا مستقر است و لاین اتفاق بازدید از این گنجینه تاریخی تهران را محدود کرده است.
این اثر فرهنگی – تاریخی بنا بر اسناد موجود به سال ۱۳۲۳ توسط شعبان جعفری معروف به شعبان بی مخ ساخته شده و به همین دلیل به ” زورخانه ی جعفری ” نیز شهرت یافته است. این بنا از تمام ویژگی های معماری سنتی زورخانه با تمام تاسیسات جانبی و تجهیزات لازم سود برده و نمونه ی کاملی از یک زور خانه با معماری نوگرای ایران می باشد.
مهمترین فضاهای تشکیل دهنده این ورزشگاه عبارت است ازپرده، گود، سکوو …و عوامل عوامل تزیینی آن شامل نقش برجسته ی ورودی بنا به کاری در بخش ورودی و سالن اصلی ، نقاشی های دیواری سالن و سقف و کاشی کاری فیزوزه ای سالن می باشد.درحال حاضر به شکل دولتی مورد بهره برداری قرارگرفته و محل فدراسیون ورزش های باستانی و پهلوانی است، درضمن این اثراولین بنایی است که به شکل ورزشگاه باستانی درردیف آثارملی به ثبت رسیده است.
محمد رضا شاه پهلوی با دادن کمک مالی به شعبان جعفری (یکی از عوامل کودتای ۲۸ مرداد) این باشگاه را تأسیس کرد. از میهمانان دولت، پادشاهان و رؤسای جمهور تا گردشگران خارجی برای تماشای ورزش‌های زورخانه‌ای به تماشای باشگاه جعفری دعوت می‌شدند.
این مکان با وجود ثبت در آثار ملی ایران، هم‌اکنون وضعیت مناسبی ندارد. کار مرمت و استقرار مجدد فدراسیون ورزش زورخانه‌ای در آن به کندی پیش می‌رود. شهرداری نیز بخشی از آن را برای ساخت پاساژ در اختیار گرفته‌است.
نقشه :
مرحوم شعبان جعفری مردی ساده، پهلوان منش، لوطی و مردمدار بود.شاید برجسته ترین ویژگی اای شخصیتی وی را بتوان در سه عبارت خلاصه کرد: شاهدوستی ، ورزش دوستی ، سادگی خاص اهالی جنوب تهران.
هزینه ساخت این بنا هم طبق تحییقات دکتر عباس میلانی از طرف افراد مختلف و بصورت گلریزان در اختیار شعبان جعفری قرار گرفته و فقط هزینه تزیینات داخلی بنا توسط دربار اهداشده است.