شهر نیکآباد شهری است در بخش جرقویه سفلی شهرستان اصفهان قرار دارد .در سال ۱۳۶۶ خورشیدی روستای ینگآباد به درخواست اهالی با مصوبه هیئت وزیران به نیکآباد تغییر نام یافته و به مرکزیت بخش جرقویه سفلی برگزیده شدهاست و سرانجام در سال ۱۳۷۲ بر اساس مصوبه هیئت وزیران به نقطه شهری شناخته شده و در سال ۱۳۷۴ شهرداری شهر نیکآباد راهاندازی شد.مردم این شهر از بازماندگان شهر بادگرد در دو کیلومتری شمال نیک آباد هستند که در روزگار ساسانیان از رونق خاصی برخوردار بوده است. در فرهنگ عمید درباره بادگرد (بادغر) آورده شده است: جایی که در رهگذر باد باشد.
آتشکده مرکزی شمال غربی جرقویه در این مکان قرار داشت. ویرانه های آب انبار و آسیاب و بازار این شهر که سه کیلومتر درازا داشت تا سال ۱۳۰۰ پا برجا بوده است.
با حمله مغول گروهی از مردم بادگرد که جان سالم به در برده بودند شهرک امین آباد را در سه کیلومتری غرب نیک آباد تاسیس کردند. مردم برای زنده نگه داشتن یاد و خاطره شهر بادگرد کشتزاری بادغرآباد را بر ویرانه های بادگرد ساختند. مردم امین آباد گیاه روناس را که در رنگرزی پارچه کاربرد داشت با خود از بادگرد آوردند و در این شهر به کاشت آن مشغول شدند و از این طریق این گیاه را به مناطق دوردست ایران صادر می کردند و روزگار می گذراندند. در روزگار صفویه به سبب وجود خشکسالی های بسیار و با از رونق افتادن جاده ابریشم که از این منطقه می گذشت؛ مردم این شهر مجبور شدند این منطقه را ترک کنند و به نیک آباد مهاجرت کنند. کشتزار حمدآباد بر ویرانه های شهر امین آباد ساخته شده است.
گفته میشود در جایی که امروزه کوی بالای نیک آباد قرار دارد، دژ بزرگی از روزگار باستان بر جای مانده بود که در گویش گرکویهای «ینگووا» نام داشت و دژی گبرنشین بوده است. کوچندگان به دژ ینگووا روی آوردند و به بازسازی آنجا پرداختند. ینگآباد برگرفته از واژه اَوستایی «یَنگهِههاتِم» است که ریشه در تاریخ و فرهنگ ایران باستان دارد. دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی، واژه «ینگووا» را به چم آبادی نو و برگرفته از «یانگهوا» در پارسی باستان می داند.
دشت جهان نام شهرک باستانی است که در زمان ساسانیان تأسیس شدهاست. این شهرک از شهرکهای وابسته به شهر بادگرد در سرزمین گرکویه بشمار میرفت و در روزگار روایی خود از اپاختر (شمال) شهر نیک آباد امروزی تا نیمروز روستای سیان کنونی گسترش داشته و دارای سه کوی بزرگ به نامهای مزداوا، سوری و دشت آسمان بودهاست. این شهرک باستانی همزمان با ویران شدن شهر بادگرد در زمین لرزه سال ۷۲۴ خورشیدی ویران گردیدهاست.بقایای شهرک باستانی دشت جهان در آستانه نابودی است و نیازمند توجه مسئولان است.
آب و هوای خیلی خوبی داره من که به شخصه خیلی دوس داشتم فصل پاییز خیلی خوبه برای سفر کردن
شهردار ارجمند شهر نیک آباد
جناب آقای رضوانی
با درود و خسته نباشید
چند گاهی است درپی آن بودم که درباره بازمانده های ارگ شهر باستانی دشت جهان تنها بازمنده تاریخی شهر نیک آباد زمینه ای را یاد آوری کنم اما با بودن گرفتاریهای روزمره نتوانستم. تااینکه دراین چندماه که گفتارهایی درباره بازسازی بسیاری از بازمانده های تاریخی دیگر شهرها و روستاهای گرکویه مانند خانه های تاریخی حسین آباد،دژ محمدآباد و آتشگاه و باروهای دژکوه دستگرد را خواندم همچنانکه از اینگونه کارها بسیار شاد و خشنود شدم اما ازاینکه شهرداری نیک آباد درباره تنها بازمانده تاریخی این شهر که ویرانه های ارگ شهرباستانی دشت جهان باشد هیچگونه کاری برای شناساندن و ساماندهی در پیرامون آن انجام نداده است بسیار افسوس خوردم که چرا شهرما که پایگاه بخش گرکویه است دراین گونه کارها گام برنمیدارد و ازاینرو بنده گله مندم و خواهشم این است که دست اندرکاران این شهرداری با همکاری سازمان میراث فرهنگی دراین باره کاری انجام دهند.بنده نمی دانم این چه راه و روشی است که درسالهای آغازین دهه۱۳۵۰ساختمانهای تاریخی درون دژ تازه مانند گرمابه آب انبار وخانه های تاریخی آنرا یکی از مردم نیک آباد برای برپایی شرکت کشاورزی ویران کرد درجایی که اینهمه زمین در پیرامون دژ آماده بود دیگراینکه در نوسازهای آغاز دهه ۱۳۶۰هم شورای ینگ آباد برای نوسازی روستا،حسینیه های کویهای پایین و نو را ویران کرد.اکنون میراث باستانی نیک آباد دژ تازه و ارگ دشت جهان است که دیوارها و باروهای دژ تازه از سوی شهرداری بازسازی شده و جای سپاسگزاری است. اما ارگ دشت جهان یکسره بدست فراموشی سپرده شده و جادارد درباره سامندهی این بازمانده تاریخی هم که درکار گردشگری ارزش بسزایی دارد کارهایی انجام گیرد. درباره تاریخچه شهر باستانی دشت جهان، بنده در نسک(کتاب)گرکویه یاد آوری کرده ام و در اینجا هم چکیده ای از آنرا می آورم.
این شهرک در زمان ساسانیان ازشهرکهای وابسته به شهر بادگرد درسرزمین گرکویه بشمار می رفت و در روزگار روایی خود از اپاختر(شمال)شهرنیک آباد امروزی تانیمروز روستای سیان کنونی گسترش داشته و دارای سه کوی بزرگ به نامهای مزداوا ، سوری و دشت آسمان بوده است و همانگونه که از نام کویهای آن پیداست و همچنین آجرهای۱۰×۴۰×۴۰ سانتیمتری که درسالهای گذشته از ویرانه های آن بدست آمده است نشانگر این است که ازشهرهای روزگار ساسانیان بوده است.این شهرک باستانی همزمان با ویران شدن شهر بادگرد در زمین لرزه سال۷۲۴ خورشیدی ویران گردیده و امروزه بجز بازمانده ارگ ویران شده اش چیزی برجای نمانده است.به گفته کهنسالان روستای حسین آباد گرکویه،در سالهای پیرامون جنگ دوم جهانی،هنگام خاکبرداری از کشتزارهای پیرامون که بر ویرانه های این شهرک برپا گردیده است،شماری سفالینه های نگاره دار و ساده،سنگ آسیاب و آجرهای۱۰×۴۰×۴۰سانتیمتری بگونه انبوه بدست آمده و همانگونه که یادآوری گردید،تنها یادگار بازمانده از این شهرک باستانی،ویرانه هایی از ارگ آن شهر است که تا به امروز هم برفراز تپه ای در اپاختر(شمال)شهرنیک آباد برجای مانده است.
علی شفیعی نیک آبادی۲/۹/۹۳
نگارنده نسک(کتاب)گرکویه سرزمینی ناشناخته برکران کویر.
بازمانده هایی از ارگ شهرک باستانی دشت جهان دراپاختر(شمال)شهر نیک آباد گرکویه.