قلعه نجفقلی خانه میانه که به تپه خاک معروف است . در جنوب شرقی میانه ( جنب رودخانه شهر چایی) قرار گرفته است. در قسمتهای شمالی و شمال شرقی آن بناهای مسکونی احداث شدهاست . سمت جنوبی و جنوب غربی آن را زمینهای زراعی و باغات سرسبز احاطه کرده اند. ناحیه شمال غربی آن گورستان قدیمی (خان جان آباد) واقع شده که امروزه کاملاً متروک و به ساختمان تبدیل شدهاست.
این تپه خاکی به دوره ساسانیان منسوب است . از عصر ظهور اسلام تا اواخر دوره قاجار، مورد استفاده بودهاست. در بنای قلعه نجفقلی خان میانه، خشتهای بزرگ به ابعاد ۴۰*۳۰ به کار رفته که در واقع تنها مصالح ساختمانی آن میباشد. با گذشت زمان و تحت تأثیر عوامل طبیعی و حفاریها و خاکبرداریهای پراکنده، قسمتهایی از این بنا تخریب و از بین رفتهاست. این تپه خاکی در سال ۱۳۵۴ مورد بازدید کارشناسان وزارت فرهنگ و هنر قرار گرفته و به عنوان اثر باستانی ملی به ثبت رسیدهاست.
قلعه نجفقلی خان میانه در تاریخ ۶ آبان ۱۳۵۴، با شماره ثبت ۱۱۱۶ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.
نحوه دسترسی به قلعه نجفقلی خان میانه
آدرس :استان آذربایجان شرقی، شهر میانه، خیابان شهید مطهری، محله قالا تنگه سی
