روستای لیقوان ، یکی از پرجمعیت و بزرگترین روستاهای آذربایجان شرقی است. این روستا در ۳۶ کیلومتری شرق تبریز و ۲۴ کیلومتری جنوب شهرستان باسمنج در دامنه کوه سهند قرار گرفته است و پس از گذر از روستاهای هروی و بیرق روستای لیقوان قرار گرفته است که منطقه ای خوش آب و هوا و سرسبز است. با توجه به این که روستای لیقوان در تبریز در مکانی بن بست قرار گرفته و یکی از مناطق مناسب برای چرای گوسفندان و دره ای بزرگ که به اصطلاح محلی ها به آن ممد دره هم گفته می شود تبدیل شده و در واقع این روستا محل زندگی ایلات و عشایری است.
فهرست
ریشه نامگذاری
روستای تاریخی لیقوان که درزبان محلّی «لوان» یا «لیوان» (به معنای آب های گرم که از دامنه سهند و از آثار آتشفشانی جاری می شود) می گویند، به استناد شواهد تاریخی، سکونت در لیقوان قدمتی دیرینه دارد و این روستا ازمجموعه دره های سهند که همیشه آب های گرم آن جاری بوده شکل گرفته است. دره سبز لیقوان با آب و هوای کوهستانی و خنک و چشمه های آب گرم معروفی که دارد، مهم ترین بهانه ای است که باعث شده به این منطقه لقب دره بهشت داده شود.
برای آشنایی بیشتر با تبریز پیشنهاد می کنیم به صفحه جاهای دیدنی تبریز مراجعه بفرمایید.
معماری روستای لیقوان
روستای لیوان در تبریز دارای ساختاری به اصطلاح پلکانی می باشد که به دلیل اینکه در این روستا اهمیت ویژه ای برای زمین های کشاورزی قائل بودند تماما روستا را بر روی صخره های حاشیه ی زمین بنا کرده بودند و به همین خاطر معماری این روستا به شکل پلکانی درآمده است.
قدمت روستا
مطابق با آنچه که تاریخ نویستان درباره این روستا در سال های دور نوشته اند، این روستا متعلق به احتشام الدوله لیقوانی بوده که در سال ۱۹۲۴ افراد حزب دموکرات به این ناحیه حمله کردند و ارباب و پسرانش را به قتل رساندند. ساختمان اربابی این روستا، طی سالهای اخیر توسط میراث فرهنگی استان بازسازی شده است.
قدمت خانه اربابی و قبرستان کهن لیقوانی مربوط به قرن هفتم هجری است که از پر اهمیت ترین جاذبه های تاریخی این روستا به شمار می روند.
سنگ نوشتههای قدیمی گوناگونی بر روی قبرهای این قبرستان قرار دارند. جملات متعددی، به شکل کاملا استادانه روی این سنگها حکاکی شده اند. البته این گورستان مانند سایر گورستان ها از دست سارقین و سوداگران در امان نمانده و بعضی از آثار باستانی بسیار ارزشمند آن را غارت کردهاند، که بسیار جای تاسف دارد. این قبرستان در آثار ملی ایران ثبت شده و از اهمیت بسیاری برخوردار است که اخیرا سازمان میراث فرهنگی استان جهت بازسازی و مرمت آن اقدامات خوبی انجام داده است.
پوشش گیاهی
روستای لیقوان در تبریز در کنار رودخانه مهران رود و کوه های سر به فلک کشیده ی سهند جا خوش کرده است. از لحاظ پوشش گیاهی شرایط بی نظیری را دارد. گیاهان دارویی خاصی از جمله پونه، بابونه، قارچ و … در این روستا سبب شده دارای اهمیت بالایی باشد. مردم محلی این روستا به دلیل چرای گوسفندان خود که از این گیاهان دارویی استفاده می کنند. از شیر آن ها اقدام به تهیه پنیر سفید و خوشمزه ای می کنند که به صراحت می توان گفت در خاورمیانه بی نظیر است. شهرت پنیر لیقوان به دلیل همین خاصیت بی نظیر است.
پنیر لیقوان
با توجه به شهرت پنیر روستای لیقوان در تبریز جالب است بدانید که حدود ۱۰ کارخانه پنیرسازی فعال در این منطقه وجود دارد . در سال تقریبا صدها تن پنیر از شیر خالص گوسفندان محلی تولید می کنند که آن را به سراسر استان آذربایجان شرقی و تهران صادر می کنند. در چند سال اخیر جشنواره ای به نام پنیر لیقوان در این روستای در آذربایجان شرقی برگزار می کنند.
چشمه های آبگرم روستای لیقوان
یکی دیگر از جذابیت های روستای لیقوان در تبریز آب گرم های متعددی است که در آن وجود دارد و از تغییرات زیرزمینی و بقایای آتشفشانی خاموش کوه های سهند سرچشمه می گیرند. این چشمه های آب گرم در مجموع چند رودخانه را تشکیل داده اند. در کنار همین رودخانه آب های گوارایی از دل زمین می جوشد. که به دلیل شرایط اقلیمی یکی از بهترین و غنی ترین آب های معدنی این منطقه به شمار می آیند. در پای همین رودخانه چند کوه استوار و باصلابت نیز وجود دارد که همان رشته کوههای سهند است. که نامش میان کوه های ایران زمین نگین سبزی است.
صنایع دستی
با توجه به این که این منطقه روستایی محسوب می شود پس یکی از مشاغل اهالی آن تولید صنایع دستی مخصوص خودشان است. از جمله محصولاتی که زنان و مردان این منطقه با دست های خودشان تولید می کنند. عبارتند از ظروف سفالین (معروف به لیقوان قابی)، لباس های نمدی مردانه (شال پالتار)، لباس های چین دار و مخمل زنانه (یل تومان)،لباس های محلی زنانه(کوینح). جوراب های پشمی زنانه، جوراب های پشمی مردانه، چاروق، جلیقه و شال و کلاه نمدی، قالی و قالیچه، فرش و تابلو فرش های نفیس، جاجیم و گلیم هستند.
غذاهای محلی
پیشنهاد می کنیم زمانی که به سمت روستای لیقوان در تبریزی رفتید از غذاهای محلی این روستا حتما امتحان کنید. از جمله غذاهای محلی که در روستا می توانید میل کنید. عبارتند از دیزی یا آبگوشت مخصوص لیقوان(پیتی)، یارما شورباسی، اوماج آشی و قورما است.
محصولات کشاورزی و لنبی
از جمله محصولات کشاورزی و لبنی که در روستای لیقوان در تبریز تهیه و تولید می شود. عبارتند از گردو، سیب،گلابی، سیب زمینی، نخود، جو، گندم، شیر، سرشیر، کره، ماست، خامه، دوغ. کشک، روغن حیوانی و پنیر لیقوان می باشد.
نحوه دسترسی
برای رسیدن به لیقوان، باید جادهی ارتباطی تبریز – لیقوان را که از دروازه تهران تبریز شروع میشود در پیش بگیرید. در این مسیر بعد از گذر از شهر باسمنج و روستاهای هروی یا هربی و بیروق یا بره به لیقوان خواهید رسید.
