بلیط هواپیما سوئیت تبریز

سقف های یزد معماری بی نظیر از یادرفته

زمان مطالعه : 4 دقیقه - تاریخ بروزرسانی :
۳ تیر ۱۳۹۹

این روزها خانه های شهر تاریخی و جهانی یزد به دور از معماری و زیبایی اصیل ساخته می‌شوند که تنها دیدن طاق‌ها و سقف‌های یزد به عنوان یکی از زیباترین شاهکارهای معماری به جا مانده از گذشتگان و جاذبه‌های ارزشمند تاریخی برای تاسف خوردن به حال امروز یزد کافی است.قدمت سقف های یزد و معماری بی نظیرشان به دوران ساسانیان برمی گردد.

سقف های یزد معماری بی نظیر از یادرفته  سقف های یزد معماری بی نظیر از یادرفته

شاهکارهایی که این روزها نه تنها چشم جهان را به خود خیره کرده بلکه معماران امروز را انگشت به دهان گذاشته است به طوری که شاید محدود معمارانی در ایران و جهان بتواند این شاهکارها را برای بار دوباره خلق کند و به تاریخ آیندگان هدیه بدهد.یزدی‌ها از بارزترین مردمانی هستند که حتی در ساده‌ترین و محقرترین خانه‌های خود نیز از جلوه‌های معماری بهره‌مند شده‌اند؛ سقف‌هایی که در خانه‌های فقیر و ثروتمند یزدی، خالی از زیبایی نیست هرچند که میزان پرداخت هر خانه نشان دهنده وضع مالی ساکنان آن بوده است؛ خانه‌ها و ابنیه‌ای که شاهانه‌ با نقش و نگارها و گچ بری‌ها و نقوش خیره‌کننده ساخته شده یا خانه‌هایی که تنها به کمی از این معماری چشم نواز در آنها بسنده شده است.

سقف های یزد معماری بی نظیر از یادرفته  سقف های یزد معماری بی نظیر از یادرفته

در ستایش سقف‌های یزد همین بس که در قاب تصویر هر گردشگری، گوشه‌ای از این معماری شگفت‌انگیز به چشم می‌خورد و انگشت شمار اساتیدی در یزد و حتی ایران باقی مانده‌اند که مسلط به ساخت طاق‌های این چنینی هستند.

شاید اگر امروزه خانه‌هایمان را با طاق‌هایی صاف و پر از میلگرد و تیرآهن می‌سازیم که نه تنها مقاومتی به اندازه معماری گذشته‌مان ندارند بلکه خالی از روح و احساس و هویت نیز هستند، ناشی از نبود تخصص و دورشدن ما از تمدن غنی‌ای است که گذشتگانمان در ذره ذره این شهر خشتی به جا گذاشته‌اند.

سقف‌های گنبدی شکل از اوایل دوره ساسانی وارد ایران شده و ساخت آن‌ها تا دوره اسلامی هم ادامه پیدا کرده است که قدیمی‌ترین این نوع سقف‌ها مربوط به کاخ فیروزآباد بوده که از تکنیک سقف‌های گنبدی برخوردار است.در گذشته سقف‌های گنبدی با ارتفاع زیادی ساخته می‌شدند که به مرور در دوران اسلام از ارتفاع آن‌ها کاسته شد.

سقف های یزد معماری بی نظیر از یادرفته  سقف های یزد معماری بی نظیر از یادرفته

معمولاً این نوع سقف‌ها روی زمین‌های مربع با هدف تبدیل این فضا به فضای دایره‌ای، بیضی و هشت ضلعی ایجاد می‌شدند به طوری که زیرسقف‌ها را با انواع گوشه‌سازی به این اشکال هندسی تبدیل می‌کردند. سقف‌های دوره تیموری و صفوی به صورت گنبدی دوپوش به خصوص در مناطقی با بارندگی زیاد به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت به سقف‌های دوپوش ساخته می‌شدند، البته در یزد نیز سقف‌های دو پوش با دو بخش رویین و زیرین به صورت متفاوت ساخته می‌شدند.

انواعی از سقف‌ها مانند سقف‌های فیل پوش یا کلاه فرنگی از نقطه صفر شروع شده و رگه‌های خشت یا آجر روی هم سوار و دوباره به نقطه صفر ختم می‌شوند.در مورد سقف گنبدی بقعه دوازده امام باید گفت که ساخت سقف بقعه دوازه امام و زندان اسکندر از دوره ساسانی شروع شده و از نمونه‌های شاخص سقف‌های گنبدی است.

طاق، طاق و تویزه مانند بازارچه صراف‌ها، طاق کلمبو مانند بام بازار میدان خان و طاق‌های کم خیز مانند اتاق‌های سه دری خانه‌ها از انواع سقف‌های به کار رفته در یزد است اما نوعی دیگر معروف به طاق کاربندی از برخورد تعدای تویزه به وجود می‌آید که این نوع طاق به نسبت سایر طاق‌های شبیه خود نقش سازه‌ای دارد.

سقف های یزد معماری بی نظیر از یادرفته  سقف های یزد معماری بی نظیر از یادرفته

در برخی از کاربندی‌ها قسمت تیزه (نوک) آن باز است که به آن «هورنو» گفته شده و نورگیر فضا محسوب می‎شود و سقف تیمچه میدان خان و چهارسوق بازار خان از این نوع سقف‌هاست.

یکی از زیباترین انواع معماری طاق‌ها، «یزدی بندی» است که به دلیل این که این طاق توسط استادان یزدی ابداع شده، یزدی‌بندی خوانده می‌شود و این نوع طاق تکنیکی میان رسمی‌بندی و مقرنس سازی است.

مقرنس، طاقی تزئینی است که از مصالح متنوعی همچون گچ، کاشی و آجر ساخته شده است و شبیه سقف کاذب امروزی از سقف اصلی آویزان شده و به همین علت به آن چفد آویز هم گفته می‌شود که سر در مسجد جامع و سر در مسجد ملا اسماعیل از این نوع سقف به شمار می‌رود.گنبدها از زیباترین انواع معماری در طاق‌ها هستند که شاید یکی از زیباترین جاذبه‌های شهر تاریخی یزد در کنار معماری طاق‌های چشم نواز خانه‌ها و ابنیه تاریخی باشند.

اکثر گنبدخانه‌هایی که در یزد قابل مشاهده است، دارای فرم مربع هستند و «بَشن» قسمتی است که از روی زمینه بالا می‌آید. «چَپیرَه» و «پتکین و ترنبه» به عنوان گوشه سازی‌ها، «شکنج» و موارد دیگر از بخش‌های تخصصی یک گنبد به شمار می‌روند که در گوشه سازی‌هایی که عمدتا کاربندی و رسمی بندی هستند، برای رسیدن به فضایی مربع به فضایی دایره شکل، در گنبد ایجاد می‌شود.

گاهی از خودمان سوال می‌پرسیم چرا جوانان این شهر کویری که در همین خانه‌های بی روح و خالی از زیبایی‌های بصری و معنوی بزرگ شده‌اند، از سراسر شهر مدام به گوشه‌ای پناه می‌برند که در سراسر آن گنبد و سقف و کاشی کاری و طاق و تویزه و خشت و معماری جریان دارد؟ شاید نبود این معماری و دور شدن ساخت و سازهای امروزی همان نیاز این جامعه است، نیازی که خانواده‌های ما با دریغ کردن این معماری در زندگی و خانه‌هایشان، جوانان به ظاهر افسرده و کمتر شاد و تشنه هویت امروزی یزد را به سوی این بافت تاریخی سوق می‌دهند.

سقف های یزد معماری بی نظیر از یادرفته  سقف های یزد معماری بی نظیر از یادرفته

           
ما را در اینستاگرام فالو کنید

لینک های مرتبط :

instagram
 

نظر کاربران :

هیچ نظری برای این مطلب ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *