بلیط هواپیما سوئیت تبریز

استان کردستان

۲۷ مهر ۱۳۹۶استان کردستان کردستان

موقعيت جغرافيايي

استان كردستان با وسعتي معادل ۲۹۱۳۷ كيلومتر مربع در قسمت غربي كشور ايران و در مجاورت مرز عراق قرار گرفته كه از شمال به استان آذربايجان غربي و بخشي از زنجان از شرق با استان همدان و بخش ديگري از استان زنجان از جنوب با استان كرمانشاه و از سمت غرب با كشور عراق (استان كردنشين سليمانيه) هم‌مرز مي‌باشد. استان كردستان بر اساس آخرين تقسيمات كشوري در سال ۱۳۸۴ داراي ۱۰ شهرستان، ۲۵ شهر، ۲۳ بخش، ۷۹ دهستان و ۱۷۶۷ آبادي داراي سكنه مي‌باشد. شهرستان هاي استان عبارتند از: سنندج، بانه، بيجار، ديواندره، سروآباد، سقز، قروه، كامياران ، مريوان و دهگلان . شهر سنندج مركز استان كردستان در فاصله ي ۵۱۲ كيلومتر مربع از شهر تهران قرار گرفته است جمعيت استان كردستان بر اساس برآورد سال ۱۳۸۴ برابر ۱۱۹/۵۷۴/۱ نفر بوده است كه شهر سنندج مركز استان با جمعيتي معادل ۷۵۰/۴۱۹ نفر پرجمعيت‌ترين و شهر سقز بعد از آن دومين شهر پرجمعيت استان مي‌باشد.
3

وضعيت طبيعي و اقليمي استان كردستان:

استان كردستان منطقه‌اي كوهستاني است كه با ارتفاع متوسط ۲۰۰۰ متر از سطح دريا از مرتفع‌ترين استان‌هاي كشور مي‌باشد. جهت گسترش و استقرار ارتفاعات در استان به گونه‌اي است كه نخستين بارندگي كه از توده‌هاي هواي باران‌زا كه به غرب كشور مي‌رسند، بر روي ارتفاعات اين منطقه صورت مي‌گيرد. ريزش‌هاي جوي در نقاط مرتفع به صورت برف و در بخش‌هاي كم‌ارتفاع غالباً به صورت باران مي‌باشد. ميانگين سالانه بارندگي در استان معادل ۵۰۰ ميليمتر و بيشترين ميزان بارندگي مربوطه به شهرستان مريوان با ميانگين ۸۰۰ ميليمتر در سال است .
kurdestan-01

اختلاف ارتفاع بين بلندترين و پست‌ترين نقاط استان به حدود ۲۴۰۰ متر مي‌رسد كه كوه شاهو در جنوب غربي استان با ارتفاع ۳۳۰۰ متر بلندترين و منطقه آلوت در بانه با ارتفاع حدود ۹۰۰ متر كم‌ارتفاع‌ترين نقطه استان مي‌باشد كه اين اختلاف ارتفاع موجب به وجود آمدن اقليم‌‌هاي متفاوت مي‌گردد و اين موضوع از نظر گردشگري حايز اهميت است. از نظر تنوع اقليمي و وجود عوارض طبيعي و توپوگرافي، استان كردستان داراي جاذبه‌هاي متنوع و ارزشمندي است به ويژه اينكه اغلب شهرهاي استان به علت قرارگيري بر روي تپه‌هاي بلند و شكل تپه ماهوري آنها چشم‌اندازهاي زيبايي را به وجود آورده‌اند. بر اساس استانداردهاي جهاني دماي مطلوب و مناسب براي جهانگردان بين ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتي‌گراد است كه با توجه به ميانگين دماي روزانه استان، از اواسط ارديبهشت تا اواسط مهر ماه بهترين ايام براي سفر گردشگران به اين منطقه است و ميانگين دماي ماه‌هاي اين دوره از ۲۲ تا ۲۸ درجه سانتي‌گراد متغير است، در دو ماهه اول سال يعني فروردين و ارديبهشت به علت بارندگي‌هاي زياد و در نتيجه سرسبزي منطقه بهترين زمان براي برگزاري تورهاي طبيعي و ديدار مسافران از طبيعت كردستان است. همچنين ميانگين ۱۱۰ روزه تعداد روزهاي يخبندان در استان زمينه بسيار مناسبي براي ورزش و جشنواره‌هاي زمستاني همانند ورزش مفرح و هيجان‌انگيز اسكي، صعودهاي زمستاني به ارتفاعات استان و برگزاري جشنواره‌هاي زمستاني مانند جشنواره ي ساخت آدم‌برفي در استان را به وجود مي‌آورد.

رودخانه‌هاي اين استان عموماً به دو حوزه آبريز درياي خزر و درياچه ي اروميه مي‌ريزند و تعدادي نيز وارد كشور عراق مي‌شوند. رودخانه قزل‌اوزن كه شعبات آن شامل: قم‌چقاي، اوزن‌دره، تروال و شور مي‌باشد به درياي خزر مي‌ريزد. زرينه رود كه شاخه ي اصلي آن چم سقز (چوم) ناميده مي‌شود به همراه شعبه ي مهم آن يعني رودخانه خورخوره و ساير شعبات آن به درياچه ي اروميه مي‌ريزد. همچنين رودخانه ي سيمينه رود كه در سقز تاتاهو ناميده مي‌شود به درياچه اروميه مي‌ريزد.
kurdestan-02

رودخانه سيروان كه طويل‌ترين رودخانه در كردستان است و شعبات مهم آن دزلي مريوان، گردلان، رزاب قطوند، گاودره و رودخانه قشلاق است وارد كشور عراق مي‌شود، به علت قرار گرفتن اين رودخانه‌ها در دره‌هاي عميق و «دِبي» زياد آنها در فصل بهار عموماً براي ورزش مفرح قايقراني و رافتينگ مناسب مي‌باشند، همچنين حواشي رودخانه‌ها محل زندگي پرندگان و رويش درختان و گل‌هاي وحشي است كه در بسياري از مسيرها به ويژه در اورامان رودخانه سيروان مناظر زيبايي را در دره‌ها و كوه‌ها به وجود آورده كه ديدن آنها براي هر توريستي جذاب و لذت‌بخش است.

استان داراي چهار درياچه زريوار در مريوان، درياچه پشت سد قشلاق در ۱۵ كيلومتري شمال شهر سنندج، درياچه پشت سد گاوشان در ۴۵ كيلومتري جنوب سنندج و درياچه پشت سد بوكان در شمال شهر سقز مي‌باشد، اين درياچه‌ها محل بسيار مناسبي براي اجراي برنامه‌هاي تورگرداني هستند.

همچنين پوشش جنگلي استان كردستان با وسعتي معادل ۳۲۰ هزار هكتار در نواحي غربي استان قرار گرفته و بعد از جنگل هاي شمال كشور در مرتبه دوم قرار دارند اين جنگل ها از شمال بانه شروع شده و شهرستان مريوان و قسمت جنوب غربي استان را نيز در بر مي‌گيرد و بيشتر شامل بلوط، مازو، گلابي‌وحشي، زبان گنجشك، آلبالوي وحشي مي‌باشند، تركيب كوه، جنگل و رودخانه در مناطق غربي استان مناظر و چشم‌اندازهاي زيبايي را به وجود آورده است كه بيشتر دوستداران طبيعت را به خود جذب كرده است، به دلايل ذكر شده و بر اساس گزارش‌هاي سازمان محيط زيست استان، ۳۴ شكارگاه در منطقه وجود دارد، اين شكارگاه‌ها به علاوه مناطق حفاظت شده تعداد زيادي از انواع پستانداران، پرندگان و خزندگان همانند آهو، قوچ و ميش ارمني، خرس قهوه‌‌اي، گراز، گرگ، گربه پالاس، خرگوش و انواع پرندگان را در خود جاي داده اند.

تمامي عوامل ذكر شده به همراه عدم سابقه وجود و يا تكرار بلاياي طبيعي همانند زمين‌لرزه و… استان كردستان را در محيط بسيار مطلوبي براي گردشگران قرار داده است.

قسمت وسيعي از سنندج، مريوان و سرزمين‌هاي اطراف آن‌ها تا جنوب كُردسـتان بخش كوهستاني غربي را تشكيل مي‌دهد. اين ناحيه، يكنواختي و سستي جنس زمين اشكال مشابهي را به وجود آورده كه از ويژگي‌هاي آن كوه‌هاي گنبدي شكل با شيب يكنواخت و ملايم با دره‌هاي باز است. اين يكنواختي را با طبقات آهكي سخت و سنگ‌هاي دروني كه بين لايه‌هاي سست ظاهر مي‌شوند، درهم ريخته و آن را به صورت صخره‌هاي عريان در آورده است. نوع مشخص اين ناهمواري‌ها، ناحيه‌ی كوهستاني چهل چشمه در بين مريوان و سقز است كه دنباله پستي بلندي‌هاي اين ناحيه را درجنوب و مشرق، تشكيل داده‌اند و دامنه‌ی غربي آن تا داخل كشور عراق كشيده شده است. دراين ناحيه شعبه‌هاي رود قزل اوزن در شرق وشمال شرقي و رود سـيروان در جنوب چهره زمين را به طو كامل تغيير داده‌اند.

بخـش كوهسـتاني شرقي، قسمت‌هاي شرقي سنندج را در بر مي‌گيرد و در حـد فاصـل ناحيه غربي و شـرقي، يك رشـته از ارتفاعات آتشفـشاني شمـالي ـ جنـوبي را به وجـود مـي‌آورد.

در شرق اين كوه، شهرستان‌هاي قروه و بيجار قرار گرفته‌اند كه شكل زمين در آن‌ها با پستي و بلندي‌هاي ناحيه غربي به كلي متفاوت است از ويژگي‌هاي اين ناحيه، وجود يك حصار كوهستاني متشكل از سنگ‌هاي رسوبي و دیگرگوني است كه دشت‌هاي مرتفع هموار و تپه ماهوري را احاطه كرده است. در اين ناحيه به استثناي كوه‌هاي بيجار، دشت‌هاي نسبتاً وسيعي نيز وجود دارد. اين دشت‌ها به وسيله‌ی شعبه‌هاي رود قزل اوزن قطع شده و به صورت تپه ماهور در آمده‌اند. مرتفع‌ترين دشت اين ناحيه «هوه تو» خوانده مي‌شودكه با ۲۲۰۰ متر ارتفاع در شمال سنندج واقع شده است. بلندترين كوه‌هاي اين ناحيه، شاه‌نشين در شمال بيجار، شيدا در مركز و پنجه علي بين قروه وسقز است.

پيشينه تاريخي

كُردها مردماني آريايي نژاند كه چندين هزار سال قبل از ميلاد به اين منطقه مهاجرت كرده‌اند. تاريخ اقوام كُرد تا قبل از اسلام چندان روشن نيست. در اسناد سومري و بابلي و اكدي و آشوري نام اقواني ديده مي‌شود كه شباهت به كلمه كُرد دارد، ولي از همه نزديك‌تر چه از لحاظ زبان و چه از نظر جغرافيايي و چه از نظرتوصيفي، نـام قومي است بـه نـام « كـردوخـوي‌ »كه در كتاب « سفــر جنــگي »گزنـفون ذكــر شده است.

اين قوم در كوه‌ها و دره‌ها ميان عراق و ارمنستان و مخصوصاً در محلي كه امروزه « زخـــو » ناميده مي‌شود و در ۶۰ كيلومتري شمال غربي موصول در عراق قرار دارد، ساكن بوده‌اند. گزنفون، آنان را به دليري و چالاكي مي‌ستايد. اين قوم سپاه ده هزار نفري گزنفون را تا هنگامي كه به جلگه‌هاي شمال رسيدند، تعقيب كردند و صـدماتي نيز بر آن‌ها وارد آوردند.

در دوره‌ی صفوي نخستين كتاب مهم در باره‌ی قوم كُرد به زبان فارسي تدوين شده كه همان « شــرفنامه بدليســي » است.

اعراب در تاريخ ۱۶ يا ۲۰ هـ .ق قلعه‌ها و استحكامات كُردها را تصرف كردند. در۲۳ ه .ق كه سپاه عرب در ايلات فارس مشغول فتوحات بود، اكراد فارس در دفاع از فسا و دارابجر شركت داشتند . فتح شهر «زور» و «داراباذ » كه از شهرهاي كُردنشين بودند، در سال ۲۲ه .ق صورت گرفت.

يكي ازرويدادهاي مهم دوران زمامداري شرف الدوله ديلمي (۳۷۲-۳۷۹ه .ق )پيكار او در سال ۳۷۷ه .ق با بدربن حسنويه در كرماشان است كه به پيروزي بدروشكست شرف الدوله منجر شد. در نتيجه بدربن حسنويه بر قسمت مهمي از عراق عجم مسلط شد. وي در سال ۴۰۵ ه .ق به دست طايفه‌اي كُرد كه‌ « جوزقان » نام داشت، كشته شد. شمس‌الدوله پسر فخر الدوله ديلمي بلافاصله متصرفات وي را ضميمه قلمروخود كرد .شاپور خواست‌ (خرم آباد )،دينور ،بروجرد،نهاوند،اسد آباد و قسمتي از اهواز از جمله متصرفات او بودند .

ظاهراً اصطلاح كُردستان را سلاجقه براي تميز نواحي كُردنشين از ولايت جبال عراق وضع كردند وآن ايلاتي بود مشتمل بر سرزمين‌هاي بين آذربايجان و لرستان و قسمتي از اراضي سلسله جبال زاگرس كه مركز آن نيز ابتدا ناحيه‌ی بهار در ۱۸ كيلومتري شمال غربي همدان و بعدها چمچمال در نزديك كرماشان امروزي بود.

شهرهاي كُردستان در زمان حمله مغول از قتل وغارت مصون نماند. در زمان تيمور و تركمنان قره قويونلو وآق قويونلو، كُردستان و ديار بكر ميدان تاخت و تاز سپاهان تيمور و تركمانان شد.

شاه اسماعيل اول ـ مؤسس سلسله صفويه ـ به علت اين كه كُردها پيرو مذهب تسنن بودند، چندان روابط حسنه‌اي با آن‌ها نداشت، سلاطين عثماني در تقويت هر چه بيشتر كُردان مي‌كوشيدند. در دوره‌ی صفويه دولت ايران به قسمت وسيعي از كُردستان آن روز تسلط داشت كه دامنه‌هاي شرقي كوه‌هاي زاگرس را در بر مي‌گرفت.

با تشكيل سلسله زنديه، براي نخستين بار در تاريخ ايران سلسله كُرد نژاد به سلطنت رسيد. در اواخر سلسله زنديه نيز طايفه دنبلي كه يكي از طوايف بزرگ كُرد بود، قسمتي از آذربايجان غربي را در تصرف داشتند و مرکز حكومت و قدرت آن‌ها شهر خوي بود.

در قرن نوزدهم ميلادي بارها كُردها در خاك عثماني ميل باطني خود را براي رسيدن به استقلال و تشكيل دولتي كُرد زبان ظاهر شد. در سال ۱۸۷۸ ميلادي شيخ عبيدا… نقشبندي به فكر تأسيس كُردستان مستقل تحت حمايت دولت عثماني افتاد. درسال۱۸۸۰ميلادي طرفداران وي، اطراف اروميه، ساوجبلاغ، مراغه، مياندوآب و بوكان را به تصرف خود درآوردند و سپاهان ايران به زحمت توانستند تجاوز آنان دلير مردان را دفع كنند.

سنندج

به استناد گفته مورخين، قلعه سنه دژ (سنندج) را سليمان خان اردلان والي كُردســتان در زمـان شـاه صـفي ( ۱۰۳۸-۱۰۵۲هـ .ق) آباد سـاخت و كلمه « غم‌ها» را كه به حساب ابجد ۱۰۴۶ مي‌شود ماده تاريخ آن قرارداد هيچك از جغرافي نويسان اسـلامي، این شهر را به اين اسم در آثار خود ذكركرده‌اند.

در گذشته به جاي شهر سنندج فعلي شهري به نام «سير» وجود داشت كه اين كلمه به معناي «ســي ســر»است. مجاور سي سـر، محـلي بود به نام صد خانيه (صد خانه) كه احتمالاً به مرور زمان اين نام به «سنه »تغيير يافته است. سنندج مدت چهار قرن تحت حكومت حكام موروثي خاندان اردلان بود كه نسبت خود را به ساسانيان مي‌رسانيدند.

در سال ۱۲۸۴ هـ .ق دولت مركزي، حاج ميرزا معتمدالدوله عموي ناصر الدين شاه را به حكومت كُردستان منصوب كرد كه تا سال ۱۲۹۱هـ .ق در آن‌جا حكمراني كرد.

در حال حاضر سنندج مركز استان و يكي از شهرها زيباي كُردستان و غرب كشور محسوب مي‌شود.

سقز

درمورد وجه تسميه سقز گفته مي‌شود كه اين شهر با نام «ايزيرتــا» درنخستين اتحاد ماد، پايتخت مادها بود. سركردگان ماد در اطراف شهر استحكاماتي براي خود ساختند كه از آن جمله «زيويه» و «قپلانتوي» كنوني (آدامائيت) را مي‌توان نام برد. در آن زمان «سارگن دوم» پادشاه آشور به سرزمين ماد تاخت، مادها شكست خوردند و ايزيرتا،زيويه وآدامائيت را ويران كرد. پس از آ‌ن‌ها سكاها به تجديد بناي اين شهر پرداختند و سقز را به نام اسكيت (ساكز) به عنوان پايتخت خود انتخاب كردند. نام امروز سقز از نام قوم «سكه»- سكا- اسكيت-سكز به يادگار مانده است و سكز همان ساكز است. دو وجه تمسيه ديگر نيز براي اين شهر نقل شده است؛ يكي به دليل درخت حبه الخضر يا ون است كه گويا در اطاف سقز وجود داشته است و ديگر اين كه، اين شهر را سه دختر ساخته‌اند سه قز (قز در تركي به معني دختر) ناميده مي‌شـد.

شهر سقز سابقاً در دشتي در جنوب غربي شهر فعلي قرار داشت كه اكنون به كهنه سقز، يا سقز كهنه معروف است. شهر فعلي ابتدا در اطراف بازار به وجود آمد و قديمي‌ترين محله همان محله بازار شهر است كه بعداً در اثر ارتباط تبريز، سنندج و بانه طرفين جاده‌هاي آن آباد شد.

بيجار

بيجار مركز منطقه گروس، از مناطق حاصلخيز كُردستان است كه در شرق سنندج قرار دارد. در باره‌ی وجه تسميه آن آمده است كه ناصر الدين شاه با امير نظام گروسي شبي در گروس به سر مي‌برد و مطالبي داشت كه مي‌خواست تا صبح به وسيله جارچي پخش شود، اما صبح روز بعد همه مردم از موضوع آگاه شده بودند. از اين رو آن را شهر «بي جار» ناميده‌اند و همين اسم تا امروز نيز باقي مانده است.

اين شهر در دشت وسيعي در ۹۳ كيلومتري شرق سنندج و شمال شرقي همدان قرار دارد و از آغازدر طول جاده سنندج به طرف همدان توسعه يافته است.

قروه

در حال حاضر قروه به دليل شرايط خاص زمين ساختي و چشمه‌هاي آب گرم و معدني مورد توجه مسافرين و گردشگراني است كه به اين شهر مي‌آيند.

بانه

قبل از اسلام طايفه زرتشتي به نام «قه قو» بر اين منطقه حاكم بوده‌اند كه در حمله اعراب و بعد از آن، «اختيار ديني‌ها» حكومت آن‌ها را به دست گرفتند. تا اواسط قرن سيزدهم هجري نام اصلي شهر بانه «به روژه» (آفتابگي) بود و قباله‌هايي نيز وجود دارد كه در همه آن‌ها مركز بانه قصبه «به روژه» ناميده شده است. اين شهر يك بار در قبل از جنگ جهاني اول و بار ديگر در جنگ جهاني دوم دچار آتش سوزي شديدي شد.

نام بانه را از كلمه كُردي «Bon» به معني پشت بام و متأثر از ارتفاعات و نحوه استقرار و موقعيت شهر بانه مي‌دانند.

ديواندره

ديواندره يكي از شهرهاي استان كُردستان است كه در فاصله ۹۵ كيلومتري شمال واقع شده است. ديواندره امروزي يكي از كانون‌هاي در حال توسعه روستايي بود كه يك دهه قبل به شهر تبديل شد. اين شهرستان آب و هواي معتدل دارد.

مريوان

شهر مريوان در حدود يك قرن سابقه تاريخي دارد. يكي از شاهزادگان قاجار به اسم فرهاد ميرزا كه كمي پيش از مشروطيت در اين محل حكومت مي‌كرد، در مريوان قلعه‌اي بنا كرد كه جريان بناي آن را در كتيبه‌اي كه به ديوار مسجد دارالاحسان (مسجد جامع سنندج) نصب كرده، شرح داده است.

دراوايل حكومت پهلوي، حاكم وقت در روستاي موسك قلعه‌اي بنا نهاد كه امروزه از آن به عنوان پادگان استفاده مي‌شود و فاصله چنداني با شهر ندارد. وجود درياچه زريوار در غرب شهر مريوان زيبايي خاصي به اين شهر بخشيده و آن را به يك ناحيه تفرجگاهي تبديل كرده است.

كامياران

كامياران يكي از شهرستان‌هاي اخيرالتأسيس استان كُردستان است كه در فاصله ۶۵ كيلومتري جنوب سنندج واقع شده است. ويژگي‌هاي عمومي، فرهنگي و مردم‌شناسي مردم اين شهرستان نيز همانند ساير نواحي استان كُردستان مي‌باشد. اين شهرستان در فصول بهار و پائيز آب وهواي دلپذيري دارد.

لینک های مرتبط :

 

نظر کاربران :

هیچ نظری برای این مطلب ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *