بلیط هواپیما سوئیت تبریز

آرامگاه باباطاهر عریان همدانی

زمان مطالعه : 6 دقیقه - تاریخ بروزرسانی :
۲۳ شهریور ۱۴۰۰

بنای آرامگاه باباطاهر عریان همدانی ،یکی از نمونه های بی نظیر معماری عصر حاضر است که با تلفیقی از معماری قرن هفتم و هشتم هجری ساخته شده است .این مکان مامنی برای علاقه‌مندان به ادبیات و این شاعر بزرگ می باشد. درعین حال یکی از جاذبه های گردشگری شهر تاریخی همدان است که سالانه گردشگران زیادی از این مکان دیدن می کنند .

آرامگاه باباطاهر عریان همدانی

بابا طاهر که بود ؟

باباطاهر از شعرای مشهور و از بزرگان طریقت، در اوایل قرن پنجم هجری یعنی در دوران باروری دانش و معرفت ایران، در همدان به دنیا آمد. اما تاریخ دقیق تولد او مسجل نشده است. برخی از محققان با استناد به حروف ابجد استخراج شده از یکی از دوبیتی‌های باباطاهر، سال تولد او را ۳۲۶ ه.ق دانسته‌اند. آن دوبیتی، بدین شرح است:

مو آن بحرم که در ظرف آمدستم چو نقطه بر سر حرف آمدستم

بهر الفی الف قدی بر آیو الف قدم که در الف آمدستم

باباطاهر معروف به باباطاهر عریان شاعر معاصر دوران طغرل شاه سلجوقی محسوب می شد در خصوص چرایی این لقب‌ها در اسناد اینگونه آمده است: بابا لقبی بوده که در گذشته به پیران وارسته می‌داده‌اند و عریان به دلیل صراحت و بریدن وی از تعلقات دنیوی بوده است. درباره تاریخ تولد وی و بسیاری از زوایای زندگیش اطلاعات زیادی در دست نیست اما گفته می‌شود که وی در روستای ایرانه ملایر زندگی خود را به گمنامی سپری ‌کرد و در همان شهر وفات یافت. آن چیزی که باعث محبوبیت وی در آن زمان شد، پاکی درون، خودسازی و بی‌علاقگی به دنیا بود که این خصلت ها باعث تعجب مردم می شد و به همین دلیل نام او بر زبان ها افتاد.

فهلویات

به دوبیتی‌های باباطاهر فهلویات گفته می‌شود. البته اطلاق عنوان فهلویات بر این نوع دو بیتی‌ها احتمالاً نشان می‌دهد که آنها در زبان پهلوی و مربوط به گویش ایران میانه است.فهلویات نامی است که بر دوبیتی‌های سروده شده به گویش‌های کهن نواحی (فهله) اطلاق می‌شود. مفرد آن فهلوه معرب صورت فارس پهلوی است. بنا بر روایات ابن مقفع نواح فهله پنج ناحیه اصفهان، ری، همدان، آذربایجان و ماه‌نهاوند سرزمن ماد را در بر می‌گرفته‌است. ابن خرداذبه پهله یا فهله را شامل ری، اصفهان، همدان، نهاوند، مهرجان کذک، ماسبذان و قزوین دانسته‌است. کاربرد فهله برای سرزمین ماد به اواخر دوران اشکانیان می‌رسد. نمونه‌هایی از فهلویات که در متون فارسی آمده، بیشتر به نواحی یاد شده منسوب است. با این همه از نظر زبان‌شناختی، سرزمین فهله را می‌توان تا گیلان گسترش داد. بدین ترتیب فهلویات شامل اشعاری است که به گویش‌های غرب، مرکز و شمال ایران سروده شده‌است.

سرانجام این شاعر و عارف محبوب ایرانی در ۸۵ سالگی در همدان دیده از جهان فرو بست و اکنون آرامگاه وی در همدان، کانون پژوهشگران و عاشقان شعر و ادبیات و هنردوستان است.

آرامگاه باباطاهر عریان همدانی

معماری بنا

آرامگاه باباطاهر بر فراز تپه‌ای در شمال غربی همدان قرار دارد. این آرامگاه در یک میدان مستطیل‌شکل زیبا و سرسبز قرار گرفته و دارای گنبدی فیروزه‌ای‌ رنگ به شکل منشور و قاعده‌ای هشت‌ضلعی است. سقف آرامگاه نیز به زیبایی تمام کاشیکاری شده است.برج آرامگاه روی یک قاعده‌ی هشت‌ضلعی قرار گرفته که ارتفاع آن از سطح تپه ۲۰.۳۵ متر و از سطح خیابان ۲۵.۳۰ متر است. ستون‌های هشت‌گانه‌ی برج، سنگ مزار، کف آرامگاه و پله‌های آن از سنگ گرانیت ساخته شده است. بنای اصلی که ابعاد آن ۱۰ در ۱۰ متر است با مجموعه با مجموعه‌ای از منشورها پوشیده شده که دارای مدخل‌ها و منافذ نوری هستند.

سنگ نمای بنا نیز از همان سنگ است و داخل آن کتیبه‌هایی از کاشی وجود دارد. در داخل فضای آرامگاه، ۲۴ دوبیتی از این شاعر نامی روی سنگ‌هایی مرمرین حکاکی و نصب شده است.دو لوح برنجی نیز در داخل آرامگاه وجود دارد که یکی از آنها شامل اسامی هیئت موسس انجمن آثار ملی در زمان تاسیس آرامگاه و دیگری نام افرادی است که در کنار باباطاهر دفن شده‌اند. مساحت زیربنای این آرامگاه و باغ اطراف آن به ۸۹۵۶ مترمربع می‌رسد.

برخی از بزرگان و ادیبانی که در کنار مزار باباطاهر به خاک سپرده شده‌اند: محمدابن عبدالعزیز از ادیبان قرن ۳ هجری، ابوالفتح اسعد از فقیهان قرن ۶، میرزا علی نقی کوثر از دانشمندان قرن ۱۳ و مفتون همدانی از شاعران قرن ۱۴.

آرامگاه باباطاهر عریان همدانی

بازسازی آرامگاه باباطاهر

بنای آرامگاه باباطاهر، در سال‌های متمادی چندین بار تخریب و بازسازی شده است. در قرن ششم هجری، یک برج هشت ضلعی آجری روی این بنا ساخته شده بود که به مرور زمان ویران شد. در دوره پهلوی اول شهرداری همدان اقدام به ساخت بنای جدیدی برای این شاعر معروف کشورمان کرد اما نیمه‌کاره ماند.

آرامگاه باباطاهر عریان همدانی

در جریان همین بازسازی، یک لوح کاشی متعلق به قرن هفتم هجری پیدا شد. روی این لوح کاشی فیروزه‌ای، آیات قرآن به خط کوفی و به صورت برجسته، نوشته شده است. این لوح، اکنون در موزه‌ی ایران باستان نگهداری می‌شود. در سال ۱۳۲۹ این بنای نیمه‌کاره مرمت شد و در سال ۱۳۴۵ طرح بنای جدید توسط مهندس هوشنگ سیحون و مهندس فروغی ارائه شد.
سال ۱۳۴۶ ساخت این آرامگاه آغاز شد و ۳ سال بعد به پایان رسید. این بنا در تاریخ ۲۱ اردیبهشت ۱۳۷۶، در فهرست آثار تاریخی و ملی ایران به ثبت رسید. فضای سبز وسیعی نیز در اطراف این بنا احداث شده است.
این آرامگاه جدید را می‌توان تلفیقی از معماری عصر جدید و معماری قرن‌های هفتم و هشتم هجری به حساب آورد.

طراحان آرامگاه باباطاهر

همان طور که اشاره شد یکی از طراحان این آرامگاه هوشنگ سیحون است. وی در سال ۱۲۹۹ در تهران متولد شد و در سال ۱۳۹۳ در ونکوور کانادا درگذشت. وی علاوه بر بابا طاهر، طراح بناهای معروف دیگری از جمله آرامگاه خیام، آرامگاه نادرشاه افشار، آرامگاه ابوعلی سینا، آرامگاه فردوسی، آرامگاه کلنل محمدتقی پسیان، ساختمان بانک سپه در تهران و بنای موزه توس است.
طراح دیگر آرامگاه محسن فروغی است. وی معمار، استاد معماری و رئیس دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود که در سال ۱۲۸۶ متولد شد و در سال ۱۳۶۲ در گذشت. از جمله آثار او در ایران می توان به دانشکده حقوق دانشگاه تهران، ساختمان وزارت دارایی، آرامگاه سعدی (با همکاری علی صادق)، کاخ نیاوران، شعبه های مختلف بانک ملی در شهرهای شیراز، اصفهان، تبریز و نیز بازار تهران اشاره کرد.

آرامگاه باباطاهر عریان همدانی

امکانات

از جمله امکاناتی که در محل ارامگاه باباطاهر به عنوان یکی از مهم ترین جاذبه های شهر همدان وجود دارد غرفه کوچکی است که در محوطه داخلی آرامگاه و نزدیک به در ورودی ان واقع شده است. انواع کتاب ‌های تاریخی و مجسمه های کوچک سفالی در این غرفه یافت می شود؛ اجناسی که می تواند بهترین یادگاری برای شما و بهترین سوغاتی برای عزیزان تان باشد.

این در حالی است که در ایام نوروز غرفه‌ های بیشتری به‌ شکل بازارچه در محوطه خارجی ارامگاه بر پا می شوند که صنایع دستی و سوغاتی همدان و دیگر شهرها در آنها ارائه می شود. علاوه بر این، دور میدان باباطاهر فروشگاه‌ هایی که اجناس سفالی عرضه می کنند به وفور دیده می شوند.
دیگر امکان خوبی که برای بازدیدکنندگان فراهم شده است فضای سبز اطراف آرامگاه است که فرصت خوبی برای گشت و گذار به شمار می رود. سوپرمارکت‌، رستوران و غذای آماده نیز از جمله مواردی است که به راحتی به آنها دسترسی خواهید داشت. مورد اخر سرویس بهداشتی است که در میدان باباطاهر وجود دارد.

آرامگاه باباطاهر عریان همدانی

نحوه دسترسی

آرامگاه باباطاهر در میدان باباطاهر که یکی از میادین اصلی شهر همدان است قرار دارد و از این جهت دسترسی به آن بسیار راحت است. اگر با خودروی شخصی می‌روید به راحتی می‌توانید این میدان را پیدا کنید. در صورت استفاده از حمل و نقل عمومی باید بگوییم که خوشبختانه تاکسی در سطح شهر در دسترس است. برای استفاده از اتوبوس، سوار اتوبوس‌های شهرک الوند شده و در ایستگاه میدان باباطاهر پیدا شوید.

آرامگاه باباطاهر عریان همدانی

آرامگاه باباطاهر عریان همدانی

آرامگاه باباطاهر عریان همدانی

           
ما را در اینستاگرام دنبال کنید

لینک های مرتبط :

instagram
 

نظر کاربران :

  • محمد

    مکان با صفا در مرکز شهر همدان فضای سبز بسار برای استراحت چند ساعته همراه خانواده

    ۱۰ اسفند, ۱۳۹۷ پاسخ دادن
  • مهرنوش زاده رفيع

    سقف كاشيكاري معرق بسيار زيبايي دارد. و دو بيتي هايي كه حك شده بسيار قشنگ هستند.

    ۱۰ بهمن, ۱۳۹۷ پاسخ دادن
  • علی طاهرخانچی

    بهترین آرامگاه در همدان است و بسیار جذاب و دیدنی بود.

    ۵ دی, ۱۳۹۷ پاسخ دادن
  • نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *