امامزاده شاهزاده زینب خاتون آهنگران (علیها السلام) از نوادگان امام کاظم(علیه السلام) است.این امامزاده کنار روستای آهنگران و در ۳۵ کیلومتری شمال اراک قرار دارد. بر روی کاشی کوچک محرابی شکل که بر دیوار سمت چپ در دو لنگه شرقی گنبدخانه نصب شده، تاریخ اتمام گنبد را ذیقعده سال ۱۰۶۲ هـ.ق قید و معمار آن را حاجی بابامیر عنوان شده است.
کتیبه فوق دلیل بر تجدید بنای مزبور نیست؛ زیرا هشت ضلعی بقعه نسبت به گنبد بسیار قدیمی‌تر از دوره صفویه می‌نماید. به همین منظور می‌توان گفت بنای مزبور در دوره ساخته شده است. دوره اول در غرب از اوایل دوره اسلامی دوره صفویه دوره دوم بعد از دوره صفویه تا قاجار. نمای خارجی بنای غربی امامزاده در قسمت شمالی و غربی دارای تاق‌نما با قوسهای جناقی است و در قسمت جنوبی دارای ایوانی الحاقی می‌باشد.
معماری بنا
بنای غربی در قسمت شرقی با مقداری زاویه متصل به دیواره و فضای غربی و ساختار اصلی الحاقی دوره دوم است. پان اصلی گنبدخانه از سایر بناهای چهارتاقی پیروی می‌کند و ساختار اصلی آن از بیرون نسبت به درون با یکدیگر متفاوت است، زیرا ساختار بیرونی گنبدخانه به صورت مربع است و طرح داخلی این اثر هشت ضلعی دو به دو منظم و دارای صفحه‌های محرابی شکل عمق‌دار می‌باشد.
مصالح ساختمانی آن خشت و ملات و گل بوده و جرزها از آجر می‌باشد. در ورودی اصلی اتاق آرامگاه از ایوان الحاقی جنوبی بوده و در شرقی به احتمال قوی در دوره صفویه باز شده است. از نظر طرح اولیه بنا این امامزاده دارای گنبدی دوپوشه و گسسته بوده، گنبد کم‌خیز داخلی و گنبد هرمی بیرونی که به ارتفاع ۹ متر از کف پشت بام بوده و دارای ۱۲ ترک آجری می‌باشد.
در این قرن گنبدسازی به پیروی از شرایط اقلیمی منطقه و به الهام از کوهستانهای مشرق بر این ناحیه می‌باشد. در بخش شرقی دوره دوم در نمای شلع شمالی دارای طاق‌نما و درست شرق که رو به حیاط صحن امامزاده باز می‌وشد نیز دو تاق نمای دیگر با عمقهای متفاوت در طرفین درب ورودی شرقی طراحی شده است. مصالح کلی تشکیل دهنده نماهای شرقی و غربی عبارتند از خشت، آجر، کاشی، گچ، تیرچوبی، سنگ و ملات گل. این بقعه دارای تزئینات متنوعی است که عبارتند از: ضریح چوبی روی قبر امامزاده با گره بندی هشت و چهار ضلعی.
در بدنه اضلاع صاقه گنبد نیز تزئیناتی به شکل یک گره ساده به نام هشتی و صابونک می‌باشد که هشتی ها از آجر و صابونک‌ها از کاشیهایی با رنگهای لاجوردی، قهوه‌ای، سفید، فیروزه‌ای، آبی، مشکی و زرد می‌باشد. همچنین رسم بندی با رنگ آمیزی منظمی در ایوان جنوبی نمای غربی وجود دارد که در دوره صفویه انجام شده است. در بنای شرقی نیز در زیر گنبد مرکزی شاهد رسم‌بندیهای منظم زیبایی هستیم که در دوره قاجاریه انجام گرفته است. این بنا در تاریخ ۱۳۷۸/۱۱/۲۷ به شماره ۲۵۸۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
نقشه :
