کاخ ناصری شهرستانک یکی از بناهای تاریخی ارزشمند استان البرز و از یادگارهای دوره قاجار است که در روستای خوشآبوهوای شهرستانک، در منطقه آسارا و در مسیر جاده کرج–چالوس قرار دارد. این عمارت ییلاقی به دستور ناصرالدین شاه قاجار ساخته شد و در زمان خود یکی از اقامتگاههای ییلاقی مهم شاه و همراهان او به شمار میرفت. امروزه بقایای این کاخ در میان طبیعت زیبای شهرستانک قرار گرفته و در کنار ارزش تاریخی، یکی از جاذبههای گردشگری منطقه محسوب میشود.
تاریخچه کاخ ناصری شهرستانک
ناصرالدین شاه قاجار علاقه زیادی به سفرهای ییلاقی، طبیعتگردی و شکار داشت و شهرستانک به دلیل آبوهوای مطبوع و طبیعت کوهستانی، یکی از مناطق مورد توجه او بود. در سال ۱۲۹۵ هجری قمری دستور ساخت کاخی در انتهای دره شهرستانک، در محدودهای معروف به «گلهگیله»، صادر شد.
ساخت این مجموعه حدود سه سال طول کشید و در نهایت کاخی بزرگ با بخشهای مختلف برای اقامت شاه، خانواده سلطنتی، خدمه و همراهان در این منطقه ساخته شد.
یکی از اتفاقات تاریخی معروفی که با کاخ شهرستانک ارتباط دارد، مراسم آشپزان ناصرالدین شاه است. بر اساس خاطرات اعتمادالسلطنه، شاه و گروهی از رجال، شاهزادگان و نزدیکان دربار در زمان اقامت در شهرستانک در مراسمی سالانه گرد هم میآمدند و مراسم آشپزی برگزار میکردند.
معماری کاخ ناصری
کاخ ناصری شهرستانک (Nasseri Palace ) از دو بخش اصلی بیرونی و اندرونی تشکیل شده بود. بخش بیرونی دارای حیاطی مستطیلشکل و چهار تراز مختلف بود و ساختمان اصلی در قسمت بالاتر مجموعه قرار داشت.
عمارت بیرونی در گذشته ساختمانی دو طبقه بود و در کنار آن فضاهایی مانند حوضخانه، ایوان و اتاقهای مختلف قرار داشت. بخش اندرونی نیز شامل دو حیاط در دو تراز متفاوت بود و فضاهایی برای اقامت خانواده سلطنتی و خدمه در آن وجود داشت. همچنین مجموعه دارای حمام اختصاصی برای شاه و حمامی برای همراهان بود.
قرار گرفتن کاخ در میان دره و در مجاورت رودخانه، یکی از ویژگیهای مهم آن است. این انتخاب علاوه بر تأمین آب مورد نیاز مجموعه، باعث شده بود عمارت از چشمانداز کوهستانی و طبیعت اطراف نیز بهرهمند باشد.
کاخ ناصری در گذر زمان
پس از پایان دوره قاجار، کاخ شهرستانک بهتدریج مورد بیتوجهی قرار گرفت و بخشهایی از آن در طول سالها آسیب دید. شرایط آبوهوایی منطقه و دخالتهای انسانی نیز در تخریب بنا نقش داشتند. امروزه بخش قابل توجهی از شکوه و ساختار اصلی کاخ از بین رفته است.
با وجود وضعیت فعلی، بقایای معماری کاخ همچنان اهمیت تاریخی زیادی دارند. قرار گرفتن آن در یکی از زیباترین مناطق کوهستانی البرز، ارزش گردشگری آن را دوچندان کرده است.
ثبت ملی کاخ ناصری شهرستانک
کاخ ناصری شهرستانک در ۱۶ شهریور ۱۳۷۶ با شماره ۱۹۲۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاخ ناصری شهرستانک کجاست؟
کاخ ناصری در روستای شهرستانک، بخش آسارا، شهرستان کرج در استان البرز قرار دارد. این روستا در مسیر جاده کرج–چالوس واقع شده و برای رسیدن به آن باید از مسیر جاده چالوس به سمت شهرستانک حرکت کرد.
مسیر دیگری نیز از سمت ارتفاعات شمال تهران و منطقه آهار به شهرستانک وجود دارد که بیشتر مناسب کوهنوردان و طبیعتگردان است.
بهترین زمان بازدید از کاخ ناصری
شهرستانک در هر فصل جلوه متفاوتی دارد، اما بهار، تابستان و بهویژه پاییز از زمانهای محبوب برای سفر به این منطقه هستند. در بهار، طبیعت سرسبز و رودخانههای منطقه جلوه زیبایی دارند و در پاییز، باغهای میوه و دامنههای کوهستانی اطراف با رنگهای متنوع پاییزی دیدنی میشوند.
بازدید از کاخ را میتوان با گشتوگذار در روستای شهرستانک، دیدن باغهای میوه، رودخانه و طبیعت اطراف ترکیب کرد.
نکات مهم برای بازدید
کاخ ناصری یک بنای تاریخی و تا حد زیادی آسیبدیده است. بنابراین هنگام بازدید باید از ورود به قسمتهای خطرناک و دستزدن یا آسیبرساندن به بقایای بنا خودداری کرد. همچنین شهرستانک یک روستای طبیعی و گردشگری است. بهتر است گردشگران در حفظ پاکیزگی محیط، احترام به ساکنان محلی و حفاظت از باغها و طبیعت منطقه دقت داشته باشند.
اطلاعات بازدید از کاخ ناصری شهرستانک
نام: کاخ ناصری شهرستانک
نام دیگر: کاخ شهرستانک، عمارت ناصرالدین شاهی
دوره تاریخی: قاجار
سازنده: به دستور ناصرالدین شاه قاجار
سال ساخت: حدود ۱۲۹۵ تا ۱۲۹۸ هجری قمری
محل: روستای شهرستانک، بخش آسارا، استان البرز
جاذبههای اطراف: طبیعت شهرستانک، باغهای میوه و رودخانه شهرستانک
شماره ثبت ملی: ۱۹۲۵
تاریخ ثبت ملی: ۱۶ شهریور ۱۳۷۶
کاخ ناصری شهرستانک برای علاقهمندان به تاریخ، معماری قاجاری و طبیعتگردی، مقصدی متفاوت در نزدیکی کرج و جاده چالوس است. بنایی که اگرچه بخش زیادی از شکوه گذشته خود را از دست داده، اما هنوز داستانی از زندگی ییلاقی دربار قاجار را در دل طبیعت البرز روایت میکند.
کاخ ناصری در روستای شهرستانک، بخش آسارا، شهرستان کرج و در مسیر جاده کرج–چالوس قرار دارد.
این کاخ به دستور ناصرالدین شاه قاجار و در اواخر قرن سیزدهم هجری قمری ساخته شده است.
بهار، تابستان و بهویژه پاییز بهترین زمان برای بازدید از کاخ و طبیعت زیبای شهرستانک هستند.
