در قلب غرب برلین، جایی که خیابان شلوغ کورفورستندام به میدان برایتشایدپلاتس میرسد، بنایی ایستاده که مانند هیچ جای دیگری در آلمان، تلخی و شیرینی تاریخ را در کنار هم روایت میکند. اینجا کلیسای یادبود قیصر ویلهلم است؛ جایی که یک برج شکسته و نیمهویران، همچون مجسمهای زنده از وحشت جنگ، در کنار ساختمانی مدرن از شیشههای آبی فیروزهای قد علم کرده است. روزی روزگاری، این کلیسا نماد قدرت و افتخار امپراتوری آلمان بود؛ بنایی باشکوه که به دستور قیصر ویلهلم دوم برای بزرگداشت نام پدربزرگش ساخته شد. اما آتش بمباران شب ۲۳ نوامبر ۱۹۴۳، چنان زخمی عمیق بر پیکر آن نشاند که دیگر هرگز نتوانست به شکل سابقش بازگردد.
با این حال، مردم برلین نخواستند که این زخم را ترمیم کنند؛ آن را نگه داشتند، نه به عنوان یادگاری از شکوه گذشته، بلکه به عنوان هشداری ابدی برای صلح. حالا این کلیسا دیگر فقط یک بنای مذهبی نیست؛ او شاهد خاموشی است که یک قرن تاریخ آلمان را فریاد میزند؛ از اوج افتخار یک امپراتوری تا ژرفای اندوه یک جنگ جهانی، و سپس تا تولد دوبارهٔ صلح از میان خاکستر. بیایید وارد این روایت شویم…
تاریخچه ساخت
ساخت این کلیسا به دستور قیصر ویلهلم دوم، نوه قیصر ویلهلم اول، انجام شد. هدف امپراتور ساخت یک بنای مذهبی یادبود برای افتخارآمیز کردن نام پدربزرگش بود. مسابقه طراحی کلیسا توسط فرانتس شوِشْتِن، معمار برجسته آلمانی که با طراحی ایستگاه راهآهن آنهالت به شهرت رسیده بود، برنده شد.
کلیسای اصلی بین سالهای ۱۸۹۱ تا ۱۸۹۵ به سبک نئورومانسک (رمانسک جدید) ساخته شد. برج اصلی آن حدود ۱۱۳ متر ارتفاع داشت که بلندترین برج شهر در آن زمان بود. نمای بیرونی با سنگ توف، فضای داخلی با بیش از ۲,۷۴۰ متر مربع موزاییک دیواری تزئین شده بود و تالار مرکزی آن گنجایش بیش از ۲,۰۰۰ نفر را داشت. برج ناقوس آن شامل شش ناقوس برنزی بود که بزرگترین آنها ۱۳,۲۳۰ کیلوگرم وزن داشت و از توپهای جنگی غنیمتی گرفته شده از جنگ فرانسه و پروس ساخته شده بود. هزینه ساخت این کلیسا ۶.۸ میلیون مارک طلا بود که عمدتاً از طریق کمکهای مردمی تأمین شد.
تخریب در جنگ جهانی دوم
در شب ۲۳ نوامبر ۱۹۴۳، طی یک حمله هوایی توسط نیروهای متفقین، کلیسای قیصر ویلهلم به شدت آسیب دید. بخش بزرگی از برج اصلی تخریب شد و ارتفاع آن از ۱۱۳ متر به حدود ۷۱ متر کاهش یافت. با این حال، بخشی از برج، تالار ورودی، محراب و غسل تعمیدگاه سالم ماندند. پس از پایان جنگ، خرابههای کلیسا به نمادی از برلین در حال بازسازی از خاکستر جنگ تبدیل شد.
بازسازی و معماری جدید
بازسازی کلیسا موضوع بحثهای عمومی داغی بود. در سال ۱۹۵۶، مسابقهای برای طراحی جدید برگزار شد که معمار اِگون آیِرمَن (Egon Eiermann) آن را برد. طرح اولیه آیِرمَن شامل تخریب کامل خرابههای برج قدیمی بود، اما با مخالفت شدید مردم مواجه شد و برج تخریبشده به عنوان “قلب برلین” شناخته میشد. در نهایت، طرحی مصالحهآمیز پذیرفته شد: برج آسیبدیده به ارتفاع حدود ۶۸ متر به عنوان یادبودی ضدجنگ حفظ شود و ساختمانهای مدرن جدید در کنار آن ساخته شوند.
مجموعه جدید شامل چهار بخش است:
کلیسای هشتضلعی جدید (محل اصلی عبادت)
برج ناقوس ششضلعی
کلیسای کوچک مربعی شکل
سرسرای ورودی
کلیسای جدید بین سالهای ۱۹۵۹ تا ۱۹۶۳ ساخته شد و در ۱۷ دسامبر ۱۹۶۱ تقدیس گردید. مصالح اصلی به کار رفته در آن بتن، فولاد و شیشه است. دیوارهای این کلیسا از ساختاری لانهزنبوری مانند از جنس بتن ساخته شده که ۲۱,۲۹۲ قطعه شیشه رنگی در آن تعبیه شده است. این شیشهها که توسط گابریل لوآر (Gabriel Loire) طراحی شده، عمدتاً به رنگ آبی هستند و از شیشههای کلیسای شارتر در فرانسه الهام گرفتهاند. این طراحی باعث شده که فضای داخلی کلیسا در طول روز با نور آبی خیرهکنندهای روشن شود.
فضای داخلی کلیسای جدید شامل آثار هنری ارزشمندی است:
مجسمه مسیح برخاسته از مرگ از جنس تمبک (نوعی آلیاژ مس و روی) که در بالای محراب آویزان شده، اثر کارل هِمِتِر
صلبنمای محراب با ۳۷ بلور صخرهای، اثر پیتر تاوخنیتس
ارگ بزرگ با بیش از ۵,۰۰۰ لوله، ساخته شده توسط کارل شوکه
پلاک برنزی یادبود شهدای پروتستان که در دوران نازیها (۱۹۳۳-۱۹۴۵) کشته شدند، در کنار یک صلیب چوبی اسپانیایی از قرن سیزدهم
مدونای استالینگراد (Stalingrad Madonna)، نقاشی ذغالی اثر کورت رویبر که در زمان محاصره استالینگراد در کریسمس ۱۹۴۲ کشیده شد. نسخههایی از این نقاشی به کلیسای جامع کاونتری در انگلستان و کلیسای ارتدکس روسیه در ولگوگراد فرستاده شده است
تالار یادبود در برج قدیمی
طبقه همکف برج آسیبدیده به تالار یادبود (Gedenkhalle) تبدیل شده است که در ۷ ژانویه ۱۹۸۷ بازگشایی شد. در این تالار، کف پوشیده از موزاییکی است که فرشته میکائیل را در حال نبرد با اژدها نشان میدهد و طاق سقف نیز راهپیمایی شاهزادگان خاندان هوهنتسولرن را به تصویر میکشد. نمایشگاههای عکسی از کلیسا و منطقه اطراف قبل و بعد از جنگ در این بخش به نمایش گذاشته شده است.
حمله تروریستی ۲۰۱۶
در دسامبر ۲۰۱۶، بازار کریسمس که هر ساله در اطراف کلیسا برگزار میشد، صحنه یک حمله تروریستی تلخ شد. یک تروریست اسلامگرا با کامیون به میان جمعیت کوبید که در نتیجه آن ۱۱ نفر کشته و ۵۵ نفر دیگر زخمی شدند. امروزه، یک ترک طلایی رنگ در زمین جلوی کلیسا یادآور قربانیان این رویداد غمانگیز است.
اطلاعات بازدید
آدرس دقیق:
Breitscheidplatz, 10789 Berlin, Germany
ساعات بازدید:
کلیسا: همه روزه از ساعت ۱۰:۰۰ تا ۱۸:۰۰
تالار یادبود: دوشنبه تا شنبه ۱۰:۰۰ تا ۱۸:۰۰، یکشنبه ۱۲:۰۰ تا ۱۸:۰۰
نحوه دسترسی
با حمل و نقل عمومی:
قطار شهری (S-Bahn): ایستگاه Zoologischer Garten با خطوط S5, S7, S75
مترو (U-Bahn):
ایستگاه Zoologischer Garten: خطوط U2 و U9
ایستگاه Kurfürstendamm: خطوط U1 و U9
اتوبوس: خطوط M19, M29, M46, X9, X10, X34, ۱۰۰, ۱۰۹, ۱۱۰, ۱۴۵, ۲۰۰, ۲۰۴, ۲۴۵ – اتوبوسهای خط ۱۰۰ و ۲۰۰ مستقیماً در نزدیکی کلیسا توقف میکنند
نکته: برای استفاده از حمل و نقل عمومی در برلین، به بلیط منطقههای A و B نیاز دارید و حتماً بلیط خود را قبل از سفر اعتبارسنجی (Validation) کنید.
دسترسی با خودرو:
پارکینگهای عمومی در اطراف میدان برایتشایدپلاتس وجود دارد، از جمله پارکینگ مرکز خرید اروپا-سنتر (Europa-Center) با ورودی از خیابان نورنبرگر اشتراسه.
دسترسی برای معلولین:
سکوی کلیسا از طریق یک رمپ (دسترسی شیبدار) قابل دسترسی است. این رمپ در سمت رو به خیابان کورفورستندام، بین کلیسای جدید و برج قدیمی قرار دارد. سرویسهای بهداشتی قابل دسترسی در زیرزمین موجود است.
جاذبههای اطراف
کلیسای یادبود قیصر ویلهلم در منطقه پرجنب وجوش غرب برلین قرار دارد و در مجاورت جاذبههای گردشگری متعددی قرار گرفته است:
باغ وحش برلین (Berlin Zoo): در فاصله ۵-۱۰ دقیقه پیادهروی
خیابان کورفورستندام (Kurfürstendamm – Ku’damm): یکی از معروفترین خیابانهای خرید برلین
مرکز خرید کادیوه (KaDeWe): بزرگترین فروشگاه زنجیرهای قاره اروپا
مرکز خرید اروپا-سنتر (Europa Center): یک مرکز خرید و تفریحی ۲۲ طبقه
نکات قابل توجه
در زمان برگزاری مراسم مذهبی، نمازها و کنسرتها، امکان بازدید از کلیسا وجود ندارد.
کلیسای جدید به دلیل ظاهر مدرن و متمایزش، ممکن است سلیقه همه بازدیدکنندگان را جلب نکند، اما ارزش تاریخی و پیام صلح آن برای همگان قابل درک است.
صدای ناقوسهای برج قدیمی هر ساعت به گوش میرسد که توسط شاهزاده لویی فردیناند پروس ساخته شده است.
کلیسا یک محله فعال پروتستانی است و همچنان مراسم مذهبی مانند غسل تعمید، عروسی و عبادتهای خانوادگی در آن برگزار میشود.
