در میان شلوغی و زندگی شهری برلین، پارکی وجود دارد که در نگاه اول بیشتر شبیه صحنهای از یک فیلم آخرالزمانی به نظر میرسد تا یک پارک شهری معمولی؛ ریلهای زنگزده راهآهن از میان درختان و علفهای خودرو عبور میکنند، برج آب قدیمی در میان پوشش گیاهی سر برآورده و لوکوموتیو بخار و تجهیزات قدیمی راهآهن هنوز در گوشهوکنار دیده میشوند.
این مکان پارک طبیعت شونبرگر زودگلنده (Natur-Park Schöneberger Südgelände) نام دارد؛ فضایی متفاوت در جنوب برلین که در محل یک ایستگاه قدیمی راهآهن شکل گرفته است. زودگلنده نمونهای جالب از همزیستی طبیعت، تاریخ صنعتی، هنر و معماری شهری است و به همین دلیل یکی از متفاوتترین فضاهای سبز برلین محسوب میشود.
پارک طبیعت زودگلنده کجاست؟
پارک طبیعت زودگلنده در منطقه تمپلهوف-شونبرگ (Tempelhof-Schöneberg) و در محل سابق ایستگاه باربری و مانور راهآهن تمپلهوف قرار دارد.
ورودی اصلی پارک درست در کنار ایستگاه Priesterweg قرار گرفته و به همین دلیل دسترسی به آن با وسایل حملونقل عمومی بسیار آسان است. خطوط S2، S25 و S26 در ایستگاه Priesterweg توقف دارند.
آدرس پارک:
Prellerweg 47–49, 12157 Berlin
قرار گرفتن پارک در نزدیکی ایستگاه قطار باعث شده بازدید از آن بدون نیاز به خودرو نیز بسیار راحت باشد.
داستان شکلگیری پارک؛ وقتی طبیعت جای قطارها را گرفت
شاید جذابترین بخش بازدید از زودگلنده، تاریخ آن باشد.
این منطقه در گذشته بخشی از ایستگاه مانور تمپلهوف بود که از اواخر قرن نوزدهم فعالیت میکرد و برای جابهجایی و مرتبسازی واگنهای راهآهن مورد استفاده قرار میگرفت. با گسترش شبکه راهآهن، این مجموعه به یکی از بخشهای مهم راهآهن برلین تبدیل شد.
اما در سال ۱۹۵۲ فعالیت راهآهن در این محدوده متوقف شد و زمین برای چندین دهه تقریباً بدون استفاده باقی ماند. در همین مدت، اتفاقی جالب رخ داد: طبیعت به تدریج زمینهای رهاشده را پس گرفت.
گیاهان خودرو در میان ریلها رشد کردند، درختان در اطراف تأسیسات قدیمی شکل گرفتند و گونههای مختلف جانوری در این فضای دورافتاده ساکن شدند. در واقع، طبیعت بدون آنکه یک معمار منظر آن را طراحی کند، چشماندازی کاملاً منحصربهفرد به وجود آورد.
در سال ۱۹۹۹ این منطقه بهعنوان فضای حفاظتشده به ثبت رسید و یک سال بعد، در سال ۲۰۰۰، پارک طبیعت زودگلنده به روی بازدیدکنندگان گشوده شد.
ترکیب عجیب طبیعت و آثار راهآهن
ویژگی اصلی زودگلنده همین تضاد میان طبیعت و فناوری قدیمی است.
در مسیرهای پارک میتوان ریلهای قدیمی، سوزنهای راهآهن، جرثقیلها و تجهیزات مرتبط با دوران فعالیت ایستگاه را مشاهده کرد. این آثار در طول سالها به بخشی از چشمانداز طبیعی تبدیل شدهاند.
درختان و گیاهان خودرو در اطراف ریلها رشد کردهاند و برخی تجهیزات فلزی در میان پوشش گیاهی پنهان شدهاند. نتیجه، فضایی است که همزمان حس یک موزه صنعتی روباز و یک جنگل شهری را به بازدیدکننده منتقل میکند.
برج آب تاریخی زودگلنده
یکی از شاخصترین بناهای پارک، برج آب قرمز و مرتفع آن است که از نقاط مختلف پارک دیده میشود.
این برج که در سال ۱۹۲۷ ساخته شده، یکی از مهمترین یادگارهای دوران فعالیت راهآهن در این منطقه است. ارتفاع حدود ۵۰ متری آن باعث شده به یکی از نمادهای بصری زودگلنده تبدیل شود.
در کنار برج آب، ساختمانهایی مانند دفتر سابق نگهداری پلها و سالن قدیمی لوکوموتیو نیز بخشی از مجموعه تاریخی پارک را تشکیل میدهند.
سالن لوکوموتیو از مهمترین سازههای تاریخی این مجموعه است و در سالهای اخیر برای بازسازی آن اقداماتی انجام شده است.
لوکوموتیو بخار و صفحه گردان قدیمی
اگر به تاریخ راهآهن علاقه داشته باشید، زودگلنده برایتان جذابتر خواهد بود.
یکی از لوکوموتیوهای بخار قدیمی در پارک نگهداری میشود و در کنار آن، صفحه گردان راهآهن (Turntable) قرار دارد؛ سازهای که برای تغییر جهت و جابهجایی لوکوموتیوها مورد استفاده قرار میگرفت.
این صفحه گردان یکی از قدیمیترین نمونههای باقیمانده در آلمان به شمار میرود و همراه با ریلها، جرثقیلهای آبی و دیگر تجهیزات تاریخی، فضای پارک را به موزهای روباز از تاریخ راهآهن تبدیل کرده است.
طبیعت وحشی در قلب برلین
با وجود اینکه زودگلنده در یکی از شهرهای بزرگ اروپا قرار دارد، طبیعت آن حالوهوایی کاملاً متفاوت با پارکهای شهری طراحیشده دارد.
در اینجا بخشهایی از جنگل خودرو، چمنزارهای خشک و پوششهای گیاهی مختلف در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند. همین تنوع زیستگاهی باعث شده گونههای زیادی از پرندگان، حشرات و گیاهان در این محدوده زندگی کنند.
طبق اطلاعات منتشرشده درباره پارک، بیش از ۳۵۰ گونه گیاهی در این منطقه شناسایی شده و ۳۰ گونه پرنده مولد، ۵۷ گونه عنکبوت و ۹۵ گونه زنبور وحشی نیز در آن زیست میکنند.
بخشی از منطقه حتی بهعنوان منطقه حفاظتشده طبیعی شناخته میشود. مساحت منطقه حفاظتشده شونبرگر زودگلنده حدود ۳.۶ هکتار اعلام شده است.
مسیرهای پیادهروی در پارک
برای گردش در زودگلنده مسیرهایی در میان طبیعت و آثار راهآهن طراحی شده است.
دو مسیر حلقهای اصلی برای بازدید وجود دارد. مسیر کوتاه حدود یک کیلومتر طول دارد و بیشتر روی مهمترین آثار راهآهن، از جمله برج آب و لوکوموتیو تمرکز میکند.
مسیر بزرگتر حدود ۲.۷ کیلومتر طول دارد و بخشهای طبیعی بیشتری از پارک را در بر میگیرد؛ از جمله چمنزارهای آفتابی، جنگل روبینیا و مسیر Tälchenweg.
بخشهایی از مسیرها برای استفاده افراد دارای معلولیت نیز مناسبسازی شدهاند و اطلاعات مربوط به طبیعت و تاریخ منطقه به شکلهای مختلف، از جمله فایلهای صوتی و اطلاعات قابل دسترس، ارائه میشود.
هنر در میان طبیعت
زودگلنده فقط درباره طبیعت و راهآهن نیست؛ هنر نیز بخشی از هویت آن محسوب میشود.
در نقاط مختلف پارک آثار هنری فلزی قرار گرفتهاند که در میان درختان، ریلها و ساختمانهای صنعتی قدیمی دیده میشوند. برخی دیوارها نیز برای هنرهای خیابانی و گرافیتی مورد استفاده قرار گرفتهاند.
این ترکیب باعث شده فضای پارک حالوهوایی متفاوت داشته باشد؛ جایی که یک اثر هنری ممکن است درست در کنار یک ریل قدیمی یا میان درختان خودرو قرار گرفته باشد.
زودگلنده؛ موزهای بدون سقف
شاید بتوان پارک طبیعت زودگلنده را نوعی موزه روباز دانست؛ اما موزهای که اشیای آن در ویترین قرار نگرفتهاند.
اینجا میتوانید در کنار یک لوکوموتیو قدیمی قدم بزنید، از روی پلی فلزی عبور کنید، ریلهای تاریخی را ببینید و چند دقیقه بعد در میان جنگلی انبوه قرار بگیرید.
همین ویژگی باعث شده زودگلنده نمونهای جالب از تبدیل یک زمین صنعتی متروکه به فضای عمومی باشد؛ بدون آنکه هویت تاریخی آن از بین برود.
در سال ۲۰۲۲ نیز پارک طبیعت زودگلنده جایزه بینالمللی Carlo Scarpa Prize را دریافت کرد؛ جایزهای که به ارزشهای مرتبط با طبیعت، تاریخ و طراحی منظر توجه دارد.
بهترین زمان بازدید از پارک طبیعت زودگلنده
زودگلنده در تمام فصلهای سال جذابیتهای خاص خود را دارد، اما بهار و تابستان برای دیدن پوشش گیاهی و طبیعت سرسبز پارک انتخاب مناسبی هستند.
پاییز نیز با تغییر رنگ درختان، فضای متفاوتی به پارک میدهد و برای عکاسی بسیار جذاب است.
اگر به دنبال تجربهای آرامتر هستید، بهتر است در روزهای غیرتعطیل به پارک بروید. این مکان بیشتر برای قدم زدن، تماشای طبیعت، عکاسی و کشف آثار تاریخی مناسب است تا فعالیتهای ورزشی پرتحرک. حتی مقررات پارک نیز دوچرخهسواری و ورود حیوانات را ممنوع کرده است تا فضای آرام و حفاظتشده منطقه حفظ شود.
ساعات بازدید و هزینه ورود
پارک طبیعت زودگلنده هر روز از ساعت ۹ صبح باز میشود و زمان بستهشدن آن بسته به فصل تغییر میکند:
نوامبر تا فوریه: ۹ تا ۱۶
مارس و اکتبر: ۹ تا ۱۸
آوریل و سپتامبر: ۹ تا ۲۰
مه تا اوت: ۹ تا ۲۱
هزینه ورود برای افراد ۱۴ سال به بالا، یک یورو است و کودکان زیر ۱۴ سال بهصورت عادی ورود رایگان دارند.
برای دسترسی، بهترین گزینه استفاده از S-Bahn و پیاده شدن در ایستگاه Priesterweg است؛ ورودی اصلی پارک در نزدیکی همین ایستگاه قرار دارد.
نکات مهم برای بازدید
پارک طبیعت زودگلنده یک منطقه حفاظتشده است و به همین دلیل بهتر است هنگام بازدید چند نکته را رعایت کنید:
فقط در مسیرهای مشخصشده حرکت کنید.
ورود دوچرخه به پارک مجاز نیست.
ورود حیوانات به پارک ممنوع است.
بخشی از منطقه تحت حفاظت طبیعی قرار دارد و ورود به آن ممنوع است.
برای پیادهروی و عکاسی کفش مناسب به همراه داشته باشید.
اگر به تاریخ راهآهن علاقه دارید، برای بازدید کامل حداقل یک تا دو ساعت زمان در نظر بگیرید.
پارک طبیعت زودگلنده؛ یکی از متفاوتترین چهرههای برلین
پارک طبیعت شونبرگر زودگلنده یکی از بهترین نمونههای تغییر چهره فضاهای صنعتی در برلین است. جایی که زمانی قطارها، واگنها و تجهیزات راهآهن بر آن مسلط بودند، امروز درختان، پرندگان و گیاهان خودرو زندگی میکنند.
با این حال، گذشته از بین نرفته است؛ ریلها، لوکوموتیو، برج آب، صفحه گردان و ساختمانهای صنعتی هنوز در میان طبیعت دیده میشوند.
زودگلنده جایی است که طبیعت و تاریخ صنعتی برلین نه در مقابل یکدیگر، بلکه در کنار هم زندگی میکنند. اگر از جاذبههای معمول و شلوغ برلین فاصله بگیرید و به دنبال مکانی متفاوت، آرام و کمتر کلیشهای باشید، این پارک میتواند یکی از جذابترین انتخابها در سفر به برلین باشد.
