یخدانهای تاریخی داورزن هم همانند بقیه یخجال ها در شهرهای کویری از جاهای دیدنی این شهر می باشد. کویری بودن داورزن و تابستانهای بسیار گرم و نیاز مردم به مصرف آب خنک، در قدیم ایجاب کرده که مردم به فکر احداث بناهایی چون یخدان و آب انبار باشند. به همین منظور در گذشته داورزن دارای چندین مجموعه یخدان بوده که هم اینک تعدادی از آنها در حاشیه شمال شهر و روستاهای اطراف باقی مانده است. در سفر به این شهر پیشنهاد می کنیم حتما از یخدانهای تاریخی داورزن دیدن کنید.
کاربری یخدان ها
طبیعت کویری داورزن و تابستانهای گرم و سوزان آن، مردم قدیم منطقه را بر آن داشت تا به فکر تامین آب خنک بیافتند. برای این منظور به فکر احداث بناهایی چون یخدان و آب انبار افتادند. البته این یخدان یا یخچالها در سایر شهرهای گرم هم به چشم می خورد. از دیدنی ترین یادگارهای مهندسی گذشته و معماری کهن کویرنشینان ایرانی، به شمار می آید. یخدان ها فضای بزرگ و گود سرپوشیده ای بودند که در زمان های گذشته در آن یخ را ذخیره و در تابستان از آن یخ ها استفاده می کردند. حوض یخ بند، دیوارهای سایه انداز، گنبد اصلی و مخزن یخ، چهار قسمت اصلی این بنا را تشکل می داد.
در زمستان، حوض را با آب شیرین پر می کردند و می گذاشتند تا آب داخل آن منجمد شود. بعد این یخهای آماده را شکسته و درون مخزن می ریختند و بین هر لایه را با هیزم و کاه می پوشاندند که قطعات یخ به هم نچسبند. کارکرد شگفت انگیز این ساختمانها بسیار جالب توجه است. از این روست که این سازه های خشتی، امروزه به توسعه و رونق گردشگری در مناطق کویری کشور، کمک شایانی می کند. برای بازدید از این مکان دیدنی داورزن، باید به حاشیه شمال شهر داورزن و روستاهای اطراف بروید. یکی از این یخدانها در روستای کاهک قرار دارد که معماری آن مثل اکثر یخدان ها به شکل گنبد است و دارای یک دیوار بلند و استخر می باشد که بازدید از آن خالی از لطف نیست.
