امروز می خواهیم سری به خانه ملاصدرا فیلسوف بزرگ قرن یازدهم هجری قمری بزنیم . فیلسوفی که فلسفه اشراق را به نهایت اوج خود رساند . خانه مسکونی وی در روستای کهک واقع شده و ساختمان آن به دوره صفویه مربوط می شود. برای یافتن خانه ملاصدرا کافی است به انتهای بافت سنتی روستا برویم . در انتهای یکی از مسیر های هلالی شکل روستا به خانه ملا صدرا می رسیم. ساختمان مذکور در داخل یک باغ قرار داشته که هم اکنون قسمت زیادی از آن توسط خانه های همجوار اشغال گردیده است.
خانه ملاصدرا از سال ۹۲ در دست مرمت قرار گرفته تا با نوسازی هایی که بر روی آن انجام می شود برای جذب توریست به حداکثر ظرفیت برسد. بتواند افراد زیادی را برای بازدید به خود جلب کند. این خانه در سال ۱۳۷۵ در لیست آثار ملی ایران قرار گرفت. یکی از جالب توجه ترین جاذبه های قم است.
دوره تاریخی
محمد بن ابراهیم یحیی شیرازی ، معروف به ملا صدرا ، بنیان گدار حکمت متعالیه ، سر آمد حکمای اسلامی و یکی از بزرگترین دانشمندان جهان در فلسفه ی الهی و اسلامی است. وی در سال ۹۷۹ یا ۹۸۰ ه .ق در شیراز دیده به جان گشود. حکیم فرزانه جناب صدر المتالهین مدت پانزده سال در کهک به سربرد . خانه ملاصدرا در کهک ، یادگاری بازمانده از دوران سکونت این حکیم در قم است. این خانه در منتهی الیه غرب روستای کهک در محله چال حمام واقع است. پیرامون آن را خانه های روستایی با بافت معماری مناطق گرمسیری احاطه کرده اند.
معماری خانه ملاصدرا
خانه ملاصدرا از یک گنبد و چهار صفه تشکیل شده و گردشگران زیادی از این قسمت ها و دیگر بخش های مرمت شده دیدن می کنند. اینجا خانه ای با سقف گنبدی و نمایی از خشت و گل است درست مثل همان انتظاری که از خانه های گرمسیری داریم. خانه ای که گشت و گذار در آن و تماشای معماری جذابش حال و هوایی متفاوت را برایتان رقم می زند و شما را به دنیای چندین قرن پیش می برد. درست در نوک گنبد شیشه های رنگی به کار رفته تا نور به داخل خانه منتقل شود و فضای داخلی را روشن کند.
تزیینات بنا
برای تزئین و طراحی داخلی خانه، گچ بری های جذاب و پیچیده ای به کار رفته که جذابیت خاصی به خانه داده اند. با دیدن کاربندی های جذاب سقف خیلی زود معماری دوره ی صفویه در نظرتان تداعی می شود و با دیدن گچ بری هایی به شکل سجاده و مشبک های گچی در نورگیرها به ظرافت طراحی این خانه بیشتر پی می برید. برای ساخت خانه از ملات گل و خشت خام استفاده شده و سقف پوشیده از تیرهای چوبی است.
شبستان
محوطه ی اصلی این خانه شبستانی چهار صفه است که اتاق ها و حجره هایی چهار گوشه ی آن در طبقه همکف و اول فرا گرفته اند. قبلا در اطراف این شبستان ۸ اتاق بود که امروز فقط ۳ تا از آن ها باقی مانده است. در چهار گوشه ی محوطه ی این خانه چهار دهلیز می بینید که ۲ تا از آن ها برای دیگران است و سازمان میراث فرهنگی استان قم خیال دارد تا بعد از خرید آن ها از صاحبانش اقدام به بازسازی شان کند. در قسمت شمال غربی باغ چشمتان به بنایی به اسم عصاری می افتد که معماری جذابی دارد و برای ساخت آن کار زیادی انجام شده است.
این بنا از مهمترین المان های این مجموعه است که نقش بسزایی در ارزش کلی این مجموعه دارد. حتی در محدوده ی این مجموعه و در قسمت شرقی آن رشته قنات پر آبی جریان دارد که می تواند نقش زیادی در تبدیل اینجا به مجموعه ای ارزشمند داشته باشد.
مواد و مصالح مورد استفاده در بنا و نحوه ساخت
خشت خام ، ملات گل و سقف با تیر های چوبی مواد و مصالح مورد استفاده در این بناست. و ابعاد خشت ها معادل ۶×۲۰×۲۰ سانتی متر می باشد. عرض دیوار ها به طور معمول از دو خشت تشکیل شده است که معادل ۶۰ سانتی متر است. این خانه دارای فضایی گیرا و قدیمی با سقفی بلند و پوشش گنبدی با دیوار های سیاه و اندود گل و تزئینات گچبری ساده با کاربندی های زیبا در سقف چهار طرف آن فضا هایی چهار گوش مسقف بین تویزه های جناغی شکل که در مجموع ، شبیه امامزاده های دوره صفوی است .
نحوه دسترسی
پس از طی مسیر حدود ۱۲ کیلومتر از قم به کاشان به دو راهی می رسیم. که با فضا های سبز و درختان زیاد تر نسبت به پوشش گیاهی منطقه قابل تشخیص است. دارای بهترین آب و هوای منطقه است . اختلاف سطح بالا ترین و پایین ترین منطقه روستا ۹/۲۹ متر می باشد. دارای زمستانی با بارش برف و باران مناسب و تابستانی معتدل است .
