در گوشه گوشه ی ایران زمین، رازها و شگفتیهای بیشماری نهفته است؛ آثاری که هر یک، صفحه ای از تاریخ پر فراز و نشیب این مرز و بوم را ورق می زنند. در شمال شرق ایران، در دل دامنه های سرسبز کوههای شهرستان راز و جرگلان، یکی از این شگفتیهای منحصربه فرد خودنمایی می کند:
مجموعه تاریخی راز ، یکی از زیباترین و دیدنی ترین مناطق خراسان شمالی می باشد. این مجموعه شامل چندین اثر تاریخی می باشد که قدمت زیادی دارند. بایر قلعه و تپه مجاور سفید می تواند در این زمینه زبان گویای تاریخ این خطه از ایران باشد. تپه بایر قلعه که مربوط به به سده های
ارگ آلمادوشن راز ، مربوط به دوره اشکانیان تا سده های اولیه و میانی دوران پس از اسلام است و در شهرستان راز و جرگلان واقع شده است. این مکان در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۷۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. معماری ارگ آلمادوشن راز آلمادوشن
بقعه نبی غلامان مربوط به دوره پهلوی اول می باشد در شهرستان رازوجرگلان واقع شده است. این مکان تاریخی در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۴۲۳۳ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بنای شاهزاده نبی غلامان در ۲۰۰ متری جنوب غلامان و مشرف به آن قرار دارد. این
روستای فرح دین راز و جرگلان ، در نزدیکی شهر راز قرار دارد. چشمه این منطقه که در یک دره بسیار خوش آب و هوا واقع شده مورد توجه مردم برای تفریح است. درختان چنار سر به فلک کشیده، مسیر چشمه و طبیعت بکر این منطقه در دل کوهستان، جاذبه طبیعی و گردشگری زیبایی را
روستای آیرقایه ، در نزدیکی نقطه صفر مرزی ایران و ترکمنستان واقع است و دارای طبیعتی زیبا و فرهنگی اصیل است. جاذبه های تاریخی منطقه نیز قابل توجه علاقمندان است. تفرجگاه آیرقایه در فاصله یک کیلومتری جنوب غربی روستای مرزی آیرقایه قرار دارد، فاصله این منطقه از مرکز شهرستان در حدود صد و ده کیلومتر
روستای دویدخ جرگلان راز و جرگلان در خراسان شمالی واقع شده است. سرزمین اسب ها و ابریشم به سبب دارا بودن ظرفیت های بسیار بالا و البته خاص در زمینه پرورش اسب اصیل ترکمن و بافت فرش ابریشم و پوشش محلی و اماکن طبیعی بکر و تفریحی و گورستان های تاریخی و دیگر ظرفیت ها،
پارک جنگلی گوی نیک راز ، به عنوان ذخیره گاه گونه های جنگلی خاص در شمالشرق ایران مورد توجه است. در دامنه های جنوبی ارتفاعات غلامان در حاشیه جاده شهرستان مرزی راز و جرگلان واقع شده است . این پارک جنگلی به لحاظ شرایط زیست محیطی و اقلیمی جزو مناطق تفرجگاهی خراسان شمالی است. پارک
بقایای دژ تازه قلعه راز و جرگلان ، مربوط به سده های میانی دوران پس از اسلام است. در شهرستان راز و جرگلان، غلامان، روستای تازه قلعه واقع شده است. این اثر در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۲۶۸ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. دژ تازه قلعه
محوطه باستان شناسی راستقان ، از تاریخی ترین نقاط شهرستان راز و جرگلان می باشد.روستای راستقان از توابع شهر راز بوده و محوطه تاریخی آن مورد توجه علاقمندان و گردشگران است. قدمت این محوطه متعلق به قرن های ۶ و ۸ هجری قمری است. محوطه تاریخی راستقان در سال ۱۳۸۷ در فهرست آثار ملی ایران
مسجد قاولقا در راز به عنوان یکی از آثار تاریخی و فرهنگی شهرستان راز و جرگلان می باشد .این مسجد و مکتب خانۀ شفیعی است که در روستای قاولقا قرار دارد و به همین سبب به مسجد قاولقا شهرت یافته که ازنظر پلان و نقاشی‌های دیواری که دیوارهای مسجد را تزیین کرده بسیار جالب‌توجه است.
راز از شهرهای استان خراسان شمالی است که از توابع شهرستان راز و جرگلان قرار گرفته‌است و در سال ۱۳۸۵، تعداد ۵٫۲۲۷ نفر جمعیت داشته‌است . منطقه راز در حدود ۴۵ کیلومتری مرز ایران و ترکمنستان و به مسافت ۱۲۰ کیلومتری شمال بجنورد قرار دارد. راز در زمانهای قدیم جزء سرزمین نساو ابیورد بوده‌است و
