گنبد لران که با نامهای «آتش کوه» و «تشکوه» نیز شناخته میشود، یکی از شگفتانگیزترین پدیدههای زمینشناسی و گردشگری در جنوب غرب ایران است. این مکان در استان خوزستان و در نزدیکی شهرستان رامهرمز قرار دارد و به دلیل شعلهور بودن همیشگی اش، سالانه گردشگران و طبیعتدوستان بسیاری را به سمت خود میکشاند.
برخلاف تصور عموم که آن را یک آتشفشان فعال میپندارند، منشأ این آتش سوزی به فعالیتهای نفتی و گاز طبیعی بازمیگردد. این پدیده به عنوان یک اثر ژئوتوریسمی منحصربهفرد و همچنین یکی از جاذبههای ثبتشده در فهرست میراث ملی ایران محسوب میشود.
فهرست
علت نامگذاری و پدیده زمینشناسی
مردم محلی منطقه به این کوه «تشکوه» (به معنی کوه آتشین) میگویند. دلیل این نامگذاری، سوختن دائمی شبانهروزی این پدیده از دیرباز تاکنون است. از نظر علمی، آتش کوه در مجاورت میدان نفتی ماماتین قرار دارد. گازهای هیدروکربوری (عمدتا گاز طبیعی) که در عمق زمین محبوس شدهاند، از طریق درز و شکافهای سطح زمین و ساختارهای چینخورده زاگرس راهی به بیرون پیدا میکنند. این گازها هنگام تماس با منابع اشتعالزا (طبیعی یا انسانی) مشتعل شده و به شعلهای دائمی تبدیل میشوند.
یک نکته جالب توجه در مورد این پدیده این است که در شعاع چند متری محل خروج گازها به دلیل ترکیب شیمیایی هوا و مصرف اکسیژن توسط آتش، نمی توان آتش دیگری روشن کرد. همچنین در اطراف محل سوختن، به دلیل حرارت زیاد، سنگهای مارنی و گچی پخته شده و به اصطلاح «گچ ترش» تبدیل میشوند . بلورهای گوگرد نیز در بخشهای خاموش شده اطراف آن به وفور یافت میشود.
اهمیت تاریخی و نفتی
منطقه گنبد لران و میدان نفتی ماماتین از نظر تاریخی جایگاه ویژهای در صنعت نفت ایران دارد. این منطقه به دلیل تراوشات سطحی نفت و گاز، اولین نقطه در خوزستان بود که توجه کاوشگران اولیه نفت را به خود جلب کرد.
در سپتامبر ۱۹۰۷ میلادی (اوایل قرن ۱۴ هجری شمسی)، ژرژبرنارد رینولدز (نماینده ویلیام ناکس دارسی) پس از ناکامی در غرب ایران، دو حلقه چاه اکتشافی در همین منطقه حفاری کرد. به نوعی می توان گفت که ریشههای اکتشاف نفت در جنوب ایران به این منطقه بازمیگردد.
علاوه بر جنبه نفتی، در باور ایرانیان باستان و زرتشتیان، چنین آتشهای جاودانی که از دل زمین میجوشیدند، مقدس شمرده میشدند و به زبان پهلوی «اخورایشنیک» (آتش جاویدان) نام داشتند.
موقعیت دقیق (آدرس)
برای یافتن این جاذبه طبیعی، باید به استان خوزستان، شهرستان رامهرمز سفر کنید.
استان: خوزستان
شهرستان: رامهرمز
منطقه: میدان نفتی ماماتین، نزدیکی روستای گنبد لران
مسیر دسترسی: این پدیده در جاده رامهرمز به سمت رود زرد (و یا در مسیر خدیجه و ماماتین) قرار دارد.
موقعیت مکانی: دقیقاً در شرق رامهرمز، در فاصله تقریبی ۶ کیلومتری جنوب شرق ماماتین و در کنار جاده آسفالته رامهرمز به سمت روستای ابوالفارس واقع شده است.
مختصات جغرافیایی: طول شرقی E494843 و عرض شمالی N311625 (ارتفاع از سطح دریا حدود ۴۴۱ متر).
نحوه دسترسی (راهنمای سفر)
دسترسی به این منطقه نسبت به سایر جاذبههای طبیعی آسانتر است، چراکه در مجاورت جاده اصلی قرار دارد.
مسیر زمینی از رامهرمز:
ابتدا خود را به شهر رامهرمز برسانید.
از رامهرمز وارد جاده ای شوید که به سمت «رود زرد» و «ماماتین» میرود.
پس از طی مسیر، به روستای «گنبد لران» میرسید.
بلافاصله بعد از عبور از روستای گنبد لران (در فاصله حدود ۱۰ کیلومتری شمال شرقی رامهرمز)، در کنار جاده، شعلههای آتش و تپههای سوخته را مشاهده خواهید کرد. نیازی به پیادهروی سنگین نیست، خودرو را میتوان در حاشیه جاده پارک کرد.
مسیر زمینی از اهواز:
فاصله گنبد لران تا اهواز حدود ۱۰۰ کیلومتر در جهت شمال شرقی اهواز است.
از اهواز به سمت رامهرمز حرکت کنید، سپس وارد جاده رامهرمز به ماماتین شوید.
وضعیت کنونی و توصیههای بازدید
پدیده دائمی: این آتش شبانه روز و در تمام فصول سال در حال سوختن است. اما دیدن آن در شب جلوه بصری بسیار زیباتری دارد. چراکه نور شعلهها در دل تاریکی کویر بیشتر به چشم میآید.
دمای منطقه: محل خروج گاز بسیار داغ است. هنگام نزدیک شدن به شعلهها حتماً احتیاط کنید و فاصله ایمنی را رعایت نمایید. چراکه زمین اطراف نیز به دلیل حرارت طولانی مدت، بسیار گرم و سوزان برخی نواحی نرم و فرو رونده است.
پوشش و امکانات: عینک آفتابی (به ویژه برای روزهای آفتابی که دود دیده شدن شعله را سخت میکند). کفش مقاوم و آب آشامیدنی کافی به همراه داشته باشید.
وضعیت مرمت: این اثر به عنوان یک جاذبه ژئوتوریسمی ارزشمند در ایالت زمین ساختی زاگرس شناخته میشود. بازدید از آن رایگان است. تاکنون ساختار دست نخورده و طبیعی خود را حفظ کرده است.
عکس های ارسالی از همکار خوبمون آقای امیر جنیدی
این کوه در جاده رامهرمز به سمت رود زرد و در مسیر خدیجه و ماماتین بعد از روستای گنبد لران، قرار دارد و از گذشتههای دور تا کنون شبانه روز میسوزد
واقعا زیبا و دیدنی است بسیارجالب است و لذت بخش دیدنش ارامش بخشه به خصوص هنگام که تاریکی است