مسجد سنگی ترک میانه ،در روستای قدیمی ترک، در ۲۹ کیلومتری شمال شرق میانه واقع شده است. این مسجد از آثار بسیار مهم آذربایجان است و از شگفتیهای منحصر به فردی برخوردار میباشد.این اثر ارزشمند تاریخی در تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۴۸ با شمارهی ثبت ۸۶۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
معماری مسجد سنگی ترک میانه
شیوه معماری و مصالح ساختمانی که در آن به کار رفتهاست، باستان شناسان را به تحیر واداشتهاست. در عین حال تاریخ درخشان هنر معماری اسلامی را در قرون گذشته به تماشای علاقمندان میگذارد. بنای مسجد و نمای بیرونی آن، همه یکپاچه از سنگ ساخته شدهاست. کنده کاریهای باشکوه و کتیبههای زیبای آن که به خط زیبای نستعلیق تزیین شده است . موضوع دیگری است که حکایت از دقت، نبوغ و ظریف کاری معماران مسلمان آن دوران دارد. همچنین محراب و ستونهای این مسجد، به گونهای زیبا و حیرت انگیز با سنگهای یکپارچه و قرمز، هر بینندهای را به تحیر و تفکر وا میدارد. یکی از این ستونها که تفاوت اساسی با ستونهای دیگر دارد نشان میدهد که بعدها در هنگام تعمیر، بجای ستون اصلی به کار رفتهاست.
این مسجد ۱۰ قسمت متمایز دارد. ساختمان اصلی آن تماماً از سنگ بنا شده و شبستانهای آن بعدها با آجر ساخته شده است. در ضلع جنوب غربی این مسجد آرامگاهی وجود دارد که منسوب به بانی یا معمار مسجد میباشد.
قدمت مسجد
در مورد بانی مسجد ترک و تاریخ بنای آن نظرهای مختلف وجود دارد. بعضی آن را به امام حسن نسبت میدهند. برخی دیگر زمان احداث آن را در قرن ششم میدانند و بعضیها هم معتقدند که این مسجد در قرن هشتم و دوران حکومت خانان مغول به دست سلطان محمد خدابنده (اولجاتیو) بنا شدهاست. بر در و دیوارهای سنگی این مسجد تاریخهای ۱۰۱۶ و ۱۲۸۲ قمری به چشم میخورد که تنها نشان از تعمیر این مسجد در زمان شاه عباسی صفوی و ناصر الدینه شاه قاجار دارد. در کتیبه دیگری که بر روی سنگهای میان دو پنجره قرار دارد اسامی کارفرما، بانی، کنده کار و معمار یا بنای مسجد به ترتیب: حاجی مراد ترکی، عباس کربلایی، محمد صادق تبریز و عبدالوهاب مشاهده میشود.
نحوه دسترسی
آدرس : استان آذربایجان شرقی، ۲۹ کیلومتری شمال شرق میانه، روستای ترک ( از روستاهای میانه )
