رزرو هتل تفریحات کیش

شهر سوخته

۲۴ آذر ۱۴۰۱

شهر سوخته در ۵۵ کیلومتری شهر زابل در استان سیستان و بلوچستان و در کنار جاده زابل – زاهدان قرار دارد.این شهر در ۳۲۰۰ سال قبل از میلاد پایه گذاری شده و مردم این شهر در چهار دوره بین سال‌های ۳۲۰۰ تا ۱۸۰۰ قبل از میلاد در آن سکونت داشته‌اند.تمدن شهر سوخته یکی از شگفتی‌های دنیای باستان است. این شهر مهمترین مرکز استقرار و در حقیقت پایتخت منطقه در دوران مفرغ بوده است.مساحت کلی تپه شهر سوخته حدود ۱۵۲ هکتار است که در یک برآمدگی بین دریاچه هامون و رود هیرمند بنا شده است و ارتفاع متوسط آن از سطح زمین‌های اطراف ۱۲ متر و بلندترین نقطه آن ۱۸ متر ارتفاع دارد.

شهر سوخته شهر سوخته

تپه های شهر سوخته

تپه‌های شهر سوخته به چهار منطقه تقسیم می‌شوند:

تور اروپا

منطقه مرکزی با وسعت ۲۰ هکتار

منطقه مسکونی شرق با وسعت ۱۶ هکتار

قسمت شمال شرقی یا منطقه صنعتی شهر سوخته

قسمت جنوب غربی شامل قبرستان با مساحتی بالغ بر ۲۰ تا ۲۵ هکتار

شهر سوخته شهر سوخته

قدمت شهر سوخته

شهر سوخته، به ظاهر نام جدیدی است و قدمت تاریخی چندانی ندارد. بر پایه متن‌های موجود، سابقه این نام به کمابیش ۱۵۰ سال قبل بر می‌گردد. این شهر ۲ بار به آتش کشیده شده است، یکبار در ابتدای مرحله رشد و بار دیگر در لحظه مرگ و انهدام آن. شهر در دوره ماقبل تاریخ حدود ۳۲۰۰ قبل از میلاد پایه‌گذاری و حدود ۱۸۰۰ قبل از میلاد متروک شده است. برای دوره‌ای حدود ۱۴۰۰ سال، زندگی در این شهر جریان داشته است. دوران شکوفایی این تمدن بین سال‌های ۲۵۰۰ تا ۲۲۰۰ قبل از میلاد بوده است که شهر حدود ۵۵۰۰۰ نفر جمعیت داشته است. در این شهر دو گروه عمده کشاورزان و صنعتگران اکثریت را تشکیل می‌داده‌اند.

آثار معماری

مهمترین آثار معماری مکشوفه در شهر سوخته خانه‌های موسوم به پلکانی و بنای کاخ سوخته است. هر واحد ساختمانی از یک قسمت مستطیل درست شده که ۵ تا ۶ اتاق دارد و حدود ۱۵۰ تا ۱۶۰ متر زیر بنا داشته است و منازل در مجتمع‌های ۴ و یا ۶ خانه‌ای است.مصالح اصلی به کار رفته در آن خشت‌های خام منظم گلی است. سقف خانه‌ها معمولاً صاف بوده و از حصیر برای پوشش آن‌ها استفاده شده و گرمای اتاق‌ها به وسیله یک اجاق مرکزی تأمین می‌شده است.در سال ۱۹۷۲ اولین قبر به طور تصادفی کشف شد. مصالح مورد استفاده در ساختمان گورها خشت خام بوده است. در شهر سوخته ۳ نوع قبر دیده می‌شود. مهمترین نوع قبر، چاله‌ای ساده بوده که مرده را همراه اشیاء و غذا دفن می‌کردند.

نوع دیگر چاله معمولی که با دیواری به ۲ قسمت تقسیم می‌شده است. نوع سوم، قبرهای سردابه‌ای که نوعی قبر خانوادگی بوده است.تنها، مسأله وسعت نیست که شهر سوخته را به یکی از بزرگترین شهرهای باستانی ایران و خاورمیانه تبدیل کرده است.

شهر سوخته شهر سوخته

اکتشافات عجیب باستان شناسان

اولین جراحی مغز در ۴۸۰۰ سال پیش در شهر سوخته انجام شده است.

ساکنان شهر سوخته کفش تولید می‌کرده‌اند و صنعت کفاشی داشته‌اند.

کهن‌ترین انیمیشن (جان بخشی) و تصویر متحرک در شهر سوخته یافت شده است که در این انیمیشن بزی به یک بوته گیاه نگاه می‌کند و از آن بالا می‌رود.

برای اولین بار در ۳۰۰۰ قبل از میلاد شتر در شهر سوخته مورد استفاده قرار گرفته است.

یک خط کش چوبی باستانی با دقت نیم میلی متر در شهر  یافت شده است.

مردمان آن روز شهر  از شطرنج و تخته نرد استفاده می‌کرده‌اند.

مراکز صنعتی مردم شهر  خارج از شهر بوده است.

تعدادی لوله‌های سفالی در این شهر پیدا شده که احتمالاً جهت آب‌رسانی یا دفع فاضلاب استفاده می‌شده است.

shahr-e-sukhteh1 شهر سوخته

صنایع دستی در شهر سوخته

پارچه‌هایی که در شهر سوخته یافت شده مطلقاً در هیچ کجای ایران یافت نشده است.

صنایعی مانند ریسندگی، خراطی، معرق‌سازی، مرمرسازی، سفال‌گری، مهرسازی، حصیربافی و ساخت ابزار فلزی در  این شهر رواج داشته است.

شهر سوخته مرکز بسیاری از فعالیت‌های صنعتی و هنری بوده، و نمونه‌های جالب و بدیعی از زیورآلات در آنجا به دست آمده است.

باستان شناسان با یافتن مهره‌ها و گردنبندهایی از لاجورد و طلا در یک گور درباره روشهای ساخت ورقه‌ها و مفتول‌های طلایی به تحقیق پرداختند و دریافتند صنعتگران این شهر با ابزار بسیار ابتدایی ابتدا صفحه‌های طلایی بسیاز نازک به قطر کمتر از یک میلیمتر تهیه کرده و بعد آنها را به شکل لوله‌های استوانه‌ای درمی آوردند و پس از اتصال دو سوی ورقه‌ها به یکدیگر مهره‌های سنگ لاجورد را در میان آن قرار می‌‌دادند.

برای اولین بار اورل اشتاین باستان شناس انگلیسی نام شهر سوخته را ذکر کرد. گروه باستان شناسان وابسته به موسسه فرهنگی ایزمئو (موسسه ایتالیایی مطالعات خاورمیانه و خاور دور) در سال ۱۹۶۷ به سرپرستی پرفسور توژی با همکاری مرکز باستان شناسی ایران در محوطه باستانی این شهر کار خود را آغاز کردند و بعد از انقلاب در سال ۱۳۷۴ دور جدید کاوش به سرپرستی دکتر سید صادق سید سجادی آغاز شد.

shahr-e-sukhteh3 شهر سوخته

شهر سوخته شهری بسیار پیشرفته

این شهر بدون شک جز شهرهای بسیار پیشرفته زمان خود بوده است. این نکته نه تنها در بقایای آثار معماری و کارهای ظریف دستی وصنعتی دیده می شود بلکه در سازمان دهی اجتماعی شهر نیز دیده می شود.در اولین دوره کاوش در این شهر کوچه‌ها و خانه‌های منظم، لوله کشی آب و فاضلاب با لوله‌های سفالی پیدا شد که نشان دهنده وجود نوعی برنامه ریزی و سازماندهی شهری در این شهر است.دانش پزشکی هم در این شهر در حد شگفت انگیزی پیشرفت کرده بود تا آن حد که پزشکان این شهر نه تنها از علومی چون شکسته بندی آگاه بوده اند ،بلکه می توانسته اند به اجرای عمل جراحی مغز دست بزنند. اسکلتی از یک دختر در گورستان این شهر به دست آمده است که جای شکستن و ترمیم مجدد استخوان جمجمه کاملا روی آن مشخص است.

دانش پزشکی

همچنین بقایای جمجمه ای دیگر با چشم مصنوعی از گورستان این شهر به دست آمده که نشان می دهد پزشکان این شهر به کار جراحی چشم هم وارد بوده اند.از گور باستانی موسوم به شماره ۷۶۱ کهن ترین تخته نرد جهان به همراه ۶۰ مهره ی آن در این شهر پیدا شد. این تخته نرد بسیار قدیمی تر از تخته نردی است که در گورستان سلطنتی «اور» در بین النهرین پیدا شده بود.برای نخستین بار در این شهر یک چشم مصنوعی متعلق به ۴۸۰۰ سال پیش کشف شد. این چشم مصنوعی متعلق به زنی ۲۵ تا ۳۰ ساله بوده که در یکی از گور های این شهر  مدفون شده بوده است.

کشف اولین خط کش جهان با قدمت بیش از پنج هزار سال در شهر سوخته. این خط کش به طول ۱۰ سانتیمتر با دقت نیم میلیمتری و از جنس چوب آبنوس است. کشف خط کش در شهرسوخته زابل نشانگر این است که ساکنان این شهر باستانی دارای پیشرفت‌های زیادی در زمینه علم ریاضیات بوده‌اند.

shahr-e-sukhteh4 شهر سوخته

موزه شهر سوخته

در بازدید از این شهر تاریخی می‌توانید به موزه شهر سوخته نیز سر بزنید. در این موزه بخش قابل توجهی از ابزار و لوازم کشف شده از محوطه باستانی و دیگر تمدن‌های استان‌های خراسان جنوبی، کرمان و سیستان و بلوچستان برای عموم به نمایش درآمده‌اند. از جمله این آثار می‌توان به اشيای سفالی، سنگی، پيکرک‌ها، مهره‌ها، نمونه بازسازی‌شده گور‌های مکشوفه و… اشاره کرد. بخش اداری و کتابخانه، بخش پژوهشی، سالن آمفی‌تئاتر، سالن پذیرایی و سرویس بهداشتی از دیگر بخش‌های مجموعه هستند. موزه دقیقا روبه‌روی محوطه باستانی شهر در جاده زابل به زاهدان قرار دارد.

آدرس : استان سیستان و بلوچستان، شهر زابل، جاده زابل به زاهدان، ۵۰ کیلومتری جاده، سمت چپ

آدرس موزه شهر سوخته: روبه‌روی محوطه شهر

ساعت بازدید : ۶ ماه اول سال ۸ تا ۱۲ و ۱۶ تا ۲۰، ۶ ماهه دوم سال ۸ تا ۱۲ و ۱۶ تا ۱۹

 

shahr-e-sukhteh5 شهر سوخته

shahr-e-sukhteh7 شهر سوخته

shahr-e-sukhteh8 شهر سوخته

shahr-e-sukhteh9 شهر سوخته

شهر سوخته کجاست ؟

شهر سوخته در استان سیستان و بلوچستان و ۵۰ کیلومتری جنوب شهر زابل قرار دارد.

قدمت شهر سوخته چقدر است ؟

قدمت شهر به بیش از ۵۰۰۰ سال می‌رسد و تمدن این منطقه هم ردیف با تمدن جیرفت و دوران برنز است. 

اصلی ترین دلیل زوال شهر سوخته چیست؟

تغییرات اقلیمی و از بین رفتن رونق صنعت و تجارت از اصلی‌ترین دلایل زوال این شهر بوده‌اند.

           
برو بالا
ادامه تحصیل در انگلستان
 

نظر کاربران :

  • کامران فاضلي

    شهر سوخته ؛ منطقه ای اسرار آمیز در سیستان و بلوچستان با بیش از ۵۰۰۰ هزار سال قدمت

    ۶ بهمن, ۱۳۹۷ پاسخ دادن
  • حسن حسن زاده

    شهر سوخته نمونه اي ديدني از پيشرفته بود ايرانيان را در زمان هاي گذشته نشان مي دهد واقعا شهري جالب و ديدني است با اشيا ديدني كه در موزه هاي كشور به نمايش درامده است

    ۲۹ دی, ۱۳۹۷ پاسخ دادن
  • نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *