جستجوی شهر به شهر :
رزرو هتل رزرو هتل های شهر وان ترکیه

حمام کرناسیون دزفول

تاریخ بروزرسانی :
۳۰ آبان ۱۴۰۲

قدمت حمام کرناسیون دزفول به دوره زندیه بر می گردد. این حمام در شمالی ترین بخش بافت کهن دزفول (محله کرناسیان) قرار گرفته است. این محله در ابتدا محل زندگی عشایر کوههای کرناس (در شمال دزفول) بوده است. این حمام افزون بر کرناسیان به نام های حمام نور و حمام حاج نصیر نیز شناخته شده است. معمار این حمام، استاد معزی بوده است.

حمام کرناسیون 800x533 حمام کرناسیون دزفول

معماری حمام کرناسیون

این بنا با مساحت حدود ۹۰۰ متر شامل دو بخش مردانه و زنانه بوده که هر کدام از فضاها، از دالان ورودی، سر بینه، گرمخانه و سرویس های بهداشتی، تشکیل شده است. میاندر راهروی ارتباطی بین فضای سرد (سربینه) و فضای گرم (گرمخانه) است. هم سبب جلوگیری از به هدر رفتن گرمای موجود در گرمخانه شده و هم از ورود مستقیم افراد به فضای بیرون و مواجه شدن با هوای سرد جلوگیری می کرده است. رفت و آمد در بخش زنانه برای ایجاد محدودیت، از پشت بام و از راه پلکان صورت می گرفته که ورودی آن در کوچه کنار (بخش خاوری) بوده است.

فضای داخلی آن دارای پیچ و خم زیادتری نسبت به فضای مردانه بوده تا ورود افراد بیگانه (مردان) به بخش گرمخانه دشوارتر و با درنگ بیشتر انجام شود. این سازه یکی از حمام های بزرگ شهر به شمار می رفته و مورد استفاده همگان بوده است. فضاهای بخش مردانه ۶۰۰ متر مربع و بخش زنانه ۳۰۰ متر مربع می باشد. سربینه ها شش ضلعی بوده و حجره هایی به صورت ایستاده بر هریک از دیوار ها برای رخت کن، ساخته شده است. در حجره ای که پس از دالان ورودی قرار گرفته است. یک آجر کف به صورت توخالی رها شده است تا از آن مانند یک قلک برای انداختن پول استفاده شود.

حمام کرناسیون2 800x533 حمام کرناسیون دزفول

سربینه

در میانه سر بینه ها، برای شستشو پاها، پیش و پس از حمام، حوضی ساخته شده است. گفتنی است که شستن پاها پس از حمام برای سازگاری بدن انسان با محیط سرد و همچنین برای ایجاد شوک ناگهانی در پاها. تنگ شدن رگ ها و هدایت خون از پایین تنه به بالا تنه و جلوگیری از واریس، سودمند می باشد. سقف سربینه ها و گرمخانه، گنبدهای خاکی بود که در بالای آنها دریچه هایی برای استفاده از نور طبیعی و جریان هوا ساخته شده است. به وسیله پوششی به نام گلجار برای کنترل آمد و شد هوا مسدود شده است.

حمام کرناسیون1 800x533 حمام کرناسیون دزفول

آتشدان

در کنار دو بخش مردانه و زنانه، آتشدان ها و مخزن های آب سرد و گرم جای دارد که سوخت اصلی آنها در زمان ساخت حمام از فضولات چهار پایان و در سال های پس از آن نفت سیاه بوده است. آتشدان ها از راه گربه رو ها، هوای گرم را به سوی فضاهای درونی هدایت می کرده اند. گفتنی است گربه رو ها کانال هایی هستند که در زیر گرمخانه برای گرم کردن فضاهای درونی ایجاد شده است و عرض آنها در مقیاس انسانی به اندازه عرض شانه و بلندی آنها به اندازه یک نفر در حالت نشسته می باشد و این نحوه طراحی و ساخت، تمیز کردن این کانال ها را به صورت یک یا دو بار در سال ممکن می ساخته است. در تمامی دیوار ها، فضاهای درونی حمام آتشدان هایی برای ایجاد روشنایی طراحی شده است.

حمام کرناسیون3 800x533 حمام کرناسیون دزفول

منبع آب حمام

به دلیل فاصله حمام تا رودخانه که حدود ۵۰ متر است و اختلاف سطح که حدود ۵۶ در فصل های گوناگون سال بوده است. سه چاه کنده شده که آب رودخانه را تا پشت چاه اصلی حمام (درب حمام) هدایت می نمودند. پس از آن به وسیله چهارپا (گاو) و چرخ چاه و ظرفی به نام مشک آب را بالا می کشیدند. پس از بالا آوردن آب، آن را در حوضچه ای کنار چاه که اصطلاحاً به حوض کر معروف بوده، می ریختند. از آنجا به وسیله کانالی به وطل هشت متر به داخل دو حوضچه پشت رمخانه منتقل و از راه لوله هایی به نام تنبوشه به داخل دو دیگ مسی بزرگ سرازیر می شده است.

گاوچاه شامل دو دهلیز به شیب حدود ۲۰ درجه و طول تقریبی هشت متر و با پوشش طاق آجری بوده که کارگر و چهارپا را از آفتاب و باران نگاه می داشته است. تا برای فراهم آوردن آب مورد نیاز حمام در بیشتر ساعات روز به کار بپردازند.

حمام کرناسیون4 800x533 حمام کرناسیون دزفول

مرمت و بازسازی

این سازه از سال های آغازین پس از انقلاب به صورت متروکه رها شد و در سال ۱۳۸۲ مرمت آن به دست سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دژپل آغاز شده و طی این زمان مرمت بخش های دالان ورودی، سربینه ها، گرمخانه مردانه، آتشدان ها، پوشش سقف ها، بازسازی برخی دیوارها و یا جایگزینی آجر به جای مصالح فرسوده، کف سازی فضاهای درونی و بام، برق کشی، ساخت و نصب درب های چوبی برای فضاهای درونی و بیرونی، به اتمام رسید و در سال ۱۳۸۵ به موزه مردم شناسی دزفول تبدل گردید. در فضاهای گوناگون حمام جلوه های گوناگونی از زندگی سنتی مردم دژپل به نمایش گذاشته شده است.

نحوه دسترسی به حمام کرناسیون

آدرس: خوزستان، دزفول، مرکز محله کرناسیون

حمام کرناسیون5 800x533 حمام کرناسیون دزفول

به این مطلب چه امتیازی می دهید؟
[امتیاز: 2 میانگین: 1.5]
           
برو بالا
 

نطر کاربران

  • حسن حسن زاده

    حمام ديدني است به خصوص با فضايي سنتي و دلنشين با اشيا قديمي مسي و شيشه اي

    ۱ بهمن, ۱۳۹۷ پاسخ دادن
  • ليلا

    سلام چرا از مرحوم ابوالقاسم رشيدگرمابي كه درتمام دوران دفاع مقدس درحمام كرناسيان مشغول بكاربوده ودر خدمت بسيجيان وسربازان بوده يادي نكرده ايد?

    ۲ خرداد, ۱۳۹۴ پاسخ دادن
  • نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *