در قلب شهر تاریخی سامن در استان همدان، بنایی با معماری متمایز دوره قاجار، روایتی باستانی را در خود جای داده است. این اثر که به آرامگاه سام و حام معروف است، در گلزار شهدای قدیمی سامن واقع شده و در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۸۷ با شماره ثبت ۲۵۱۱۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به رسمیت شناخته شده است.
سیمای بنا: یادگاری از عصر قاجار
این آرامگاه، علیرغم انتسابش به شخصیتهای اساطیری پیش از تاریخ، ساختاری متعلق به دوره قاجار دارد. معماری آن با گنبدی مخروطی شکل و آجری، نمونهای شاخص از هنر معماری آن عصر در منطقه است. وجود این بنا در گورستان قدیمی شهر، بر تقدس و اهمیت دیرینه آن در باورهای مردم محلی صحه میگذارد.
ریشههای افسانه: سام و حام در روایات اسلامی و سامی
انتساب این مکان به سام و حام، پسران حضرت نوح(ع)، ریشه در روایات اسلامی و اساطیر سامی دارد. بر اساس این روایات:
سام: نیاکان اقوام سامی (از جمله عربها و عبرانیان) به او منسوب هستند. در روایات، او به عنوان فرزندی باادب و حامی پدرش نوح(ع) توصیف شده که برادرانش را از هتک حرمت پدر بازداشت.
حام: در برخی روایات، به دلیل رفتار ناشایست با پدر (آشکار کردن یا ریشخند عورت نوح در حال خواب)، مورد نفرین قرار گرفت. نتیجه این نفرین، به گفته برخی مفسران، تغییر نسل و سیاهپوست شدن فرزندانش یا محکومیت آنان به خدمتگزاری نسل سام ذکر شده است. او را نیای اقوام حامی (مانند مصریان باستان و برخی اقوام آفریقایی) دانستهاند. با این حال، برخی از مورخان و عالمان مسلمان این داستان نفرین را ساختگی و تحت تأثیر «اسرائیلیات» میدانند و حام را شخصی شایسته توصیف کردهاند.
روایت قرآنی و تفاسیر
در قرآن کریم، داستان فرزندان نوح به صراحت بیان شده، اما اشاراتی به این ماجرای خاص نیست. روایت اصلی قرآن بر ایمان نیاوردن یکی از پسران نوح (کنعان) و غرق شدنش در طوفان تاکید دارد. داستان مفصّل سام و حام و نفرین، عمدتاً در تفاسیر و روایات تاریخی آمده و در صحت و سند آن میان محققان اختلاف نظر وجود دارد. این اختلاف، خود بر جذابیت اسرارآمیز این مکان افزوده است.
چرا در سامن؟
نام شهر سامن به شکل نمادین با نام سام پیوند خورده است. این همخوانی نامها احتمالاً دلیل اصلی شکلگیری این باور عامیانه و انتساب آرامگاه به این شخصیت اساطیری در طول قرون بوده است. چنین پیوندی میان مکان و اسطوره در فرهنگ ایران (مانند مقبره مادر سلیمان، چهل دختران و…) کمسابعه نیست و نشاندهنده تلاش ناخودآگاه مردم برای ریشهدار کردن جغرافیای خود در عمق تاریخ و اساطیر است.
سخن پایانی
آرامگاه سام و حام در سامن، بیش از آنکه یک سند تاریخی قطعی باشد، پدیدهای فرهنگی-اسطورهای است. این بنا حلقهای از پیوند میان معماری اصیل قاجاری، باورهای عمیق مذهبی و اساطیری و هویت مکانی است. بازدید از این آرامگاه، فرصتی است برای تأمل در چگونگی تبلور داستانهای کهن در کالبد بناهایی که خود بخشی از تاریخ معاصرتر ما هستند.
🎯 شهر باستانی سامن به دلیل داشتن موقعیت ویژه جغرافیایی از گذشته های خیلی دور تا امروز همیشه مورد توجه قرار داشته و از دوره حکومت های اقوام باستانی زاگرس نشین انسانها در این شهر سکونت و زندگی می کرده اند سابقه این سکونت به بیش از ده هزار سال می رسد و شهر سامن از قدیمی ترین شهرهای ایران محسوب میشود گواه این قدمت باستانی و زیست انسانی آثار تاریخی متعدد در دوره های مختلف تاریخی در کهن شهر سامن و منطقه میباشد که چند نمونه آن عبارتند از:
🎯۱_ شهر زیر زمینی دستکند سامن در سه طبقه و در عمق ۶ متری زمین ، قدیمیترین شهر زیر زمینی ایران و در نوع خود در جهان با قدمت ۱۰۰۰۰ سال (ده هزار سال)در زیر شهر کنونی سامن
🎯۲_ آرامگاه سام و حام دو فرزند نوح نبی (ع) قدیمی ترین مقبره پیامبرزادگان در ایران و خاورمیانه با قدمت ۵۰۰۰ سال (پنج هزار سال)در آرامستان قدیمی سامن
🎯۳_ برج خانقلی با مصالح خشت و گل با قدمت ۷۰۰ سال (هفت صد سال)در محله چال خانقلی سامن
🎯۴_قلعه یزدگرد آخرین مکان مقاومت پادشاه ساسانی در مقابله با اعراب با قدمت (۱۴۰۰ سال)در روستای حاجی خدر سامن(فاصله ۱۰ کیلومتر+کمی کوه پیمایی)
🎯۵_قلعه باستانی انوج با قدمت ۸۰۰۰ سال (هشت هزار سال)در روستای انوج سامن (فاصله ۲۶ کیلومتر)
🎯۶_ تنها حمام خزینه ای فعال کشور قدمت(دوره صفوی) در روستای علمدار سامن(فاصله ۱۲ کیلومتر)
🎯۷_زادگاه بابا طاهر عریان روستای ایرانه سامن (فاصله ۳۰ کیلومتر)
🎯۸_برج مقبره یوشع (ع)، پیامبر قوم بنی اسرائیل قدمت سده (۶ تا ۸ هجری قمری) در روستای سیاه کمر سامن ( فاصله ۳۳ کیلومتر)
این مکان امامزاده نیست بلکه مقبره سام و حام دو فرزند نوح نبی (ع) در سامن، با قدمت ۵۰۰۰ سال قدیمی ترین مقبره پیامبرزادگان در ایران و خاورمیانه میباشد.
آثار نویسندگانی چون ابن فقیه همدانی کتاب البلدان نگارش شده حدود ۱۲۰۰ سال پیش ، یاقوت حموی کتاب معجم البلدان ، زکریا قزوینی کتاب عجایب المخلوقات، اسطخری یکی از برجسته ترین جغرافیدانان جهان اسلام و کتابهای اللباب فی تهذیب الانساب و روضه الصفا و مجمع التواریخ و قصص همچنین با استناد به آیه ۴۴ سوره هود، محل به گل نشستن کشتی حضرت نوح (ع) و فرزندانش کوه جودی در حوالی نهاوند کنونی می باشد .بنای اولیه شهر نهاوند در ابتدا به جهت پایه گذاری حضرت نوح (ع) و فرزندانش نوح آوند نامیده می شده و سالهای طولانی از عمر خود را در این منطقه سپری و زندگی کرده اند.سام و حام فرزندان نوح نبی در شهر سامن چشم از جهان فروبستند و پیکرشان در آرامستان قدیمی این شهر به خاک سپرده شده است.مقبره کنونی سام و حام که در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده مربوط به اواسط دوره قاجار است و بر روی بناهای قدیمی تر مربوط به دوره های ایلخانی و صفویه تجدید بنا شده است؛ البته مقبره اصلی به صورت سرداب چند متر پایین تر بوده که در تجدید بناهای متوالی در دوره های ایلخانی، صفویه و قاجار دچار تغییراتی شده است اما نوع مصالح و شیوه معماری در پایه های قدیمی مقبره قدمت ۵۰۰۰ ساله دارد . سامن در ۱۵ کیلومتری ملایر قرار دارد.
لذا نام بردن از نام امامزاده برای این مقبره کاملا اشتباه میباشد چون در فقه شیعه فرزندان حضرت علی (ع) و فاطمه زهرا را امامزاده مینامند.
درود
از وقتی که برای مطالعه متن و ارائه بازخورد گذاشتید بسیار سپاسگزارم. مطلب به صورت کامل بروز رسانی شد خوشحال میشم مطالعه بفرمایید و نظر خود را اعلام کنید.
این آرامگاه متعلق به سام و حام دو فرزند نوح ( ع) است که در آرامستان قدیمی سامن دفن شده اند پایه های اولیه مقبره اصلی قدمتی در حدود ۴۵۰۰ تا ۵۰۰۰ سال دارد . ولی ساختمان آرامگاه فعلی مربوط به دوره قاجار میباشد که ساختمان فعلی هم بر روی بناهایی از دوره ایلخانان و صفویان تجدید بنا شده است . نام بردن از این بنا به نام امامزاده اشتباه میباشد چون در مذهب شیعه امامزاده به فرزندان نوادگان و بازماندگان ائمه معصومین گفته میشود به ویژه کسانی که از نسل امام علی(ع) و حضرت فاطمه زهرا (س) هستند ولی این بنا متعلق به سام و حام دو فرزند نوح نبی میباشند.این مقبره قدیمی ترین مقبره متعلق به پیامبر زادگان در ایران و خاورمیانه میباشد که متاسفانه مراقبت های لازم از این اثر تاریخی نمیشود
این آرامگاه متعلق به سام و حام دو فرزند نوح ( ع) است که در آرامستان قدیمی سامن دفن شده اند
پایههای اولیه مقبره اصلی قدمتی در حدود ۴۵۰۰ تا ۵۰۰۰ سال دارد . ولی ساختمان آرامگاه فعلی مربوط به دوره قاجار میباشد که ساختمان فعلی هم بر روی بناهایی از دوره ایلخانان و صفویان تجدید بنا شده
است . نام بردن از این بنا به نام امامزاده اشتباه میباشد چون در مذهب شیعه امامزاده به فرزندان نوادگان و بازماندگان ائمه معصومین گفته میشود به ویژه کسانی که از نسل امام علی(ع) و حضرت فاطمه زهرا (س) هستند ولی این بنا متعلق به سام و حام دو فرزند نوح نبی میباشند
در بیش از ۲۰ کتاب معتبر تاریخی و اسلامی از جمله ابن فقیه همدانی ( نگارش ۱۲۰۰ سال قبل )یاقوت حموى، الباب فی الانساب استخری معتبرترین جغرافیدان جهان اسلام عجایب المخلوقات، زکریا قزوینی و آیه ۴۴ سوره هود محل به گل نشستن کشتی نوح نبی و فرزندانش را در کوه جودی در حوالی نهاوند کنونی میدانند و تاکید دارند که بنای اولیه شهر نهاوند (نوح آوند ) توسط نوح و فرزندانش ایجاد شده است و نوح نبی و فرزندانش به مدت زمان طولانی از زندگی خود را در این منطقه سپری کردهاند و سام و حام دو فرزند نوح نبی در سامن چشم از جهان فرو بستند و در سامن دفن شدند و مقبره آنها در آرامستان قدیمی سامن قرار دارد البته بنای موجود که در فهرست آثار کشوری ثبت
ملی شده است .مربوط به اواسط دوره قاجار میباشد که بر روی بنای دوره صفویه و ایلخانان ساخته شده است ولی بنای اولیه و اصلی مقبره سام و حام با توجه به نوع و شیوه معماری و مصالح به کار رفته در پایه های مقبره نشان میدهد که قدمت مقبره اولیه چند هزار سال قدمت دارد . فرزند دیگر نوح نبی در مقبره ای در روستای سیاه کمر انوج در حوالی سامن میباشد که آن مقبره را اشتباها بعضی از مردم بابا حسین مینامند ولی آن مقبره یوشع فرزند نوح میباشد .
باسلام
میبخشید اگه این مقبره سام هست پس اون سامی که توسط حضرت عیسی و در فلسطین زنده شد و سر از گور برآورد که بود؟ نکنه حضرت عیسی مردمو سر کار گذاشته بود؟ نکنه اون قبری که هنوز هم تو فلسطینه توش جنازه ای نباشه؟ خدیا قبر جدم سام چطور اومد تو ایران یه پیامبر دیگه بفرست برامون توضیح بده.
از نظر قرآن، حدیث معتبر، و اناجیل چهارگانه، هیچ سند یا اشارهای وجود ندارد که حضرت عیسی (ع) فردی به نام سام را زنده کرده باشد.
اگر چنین روایتی جایی آمده، باید با احتیاط و تردید علمی به آن نگاه کرد، چون از منابع رسمی دینی نیست
جالب بود . در کدام استان واقع شده ؟
شهر سامن ، استان همدان.