طرز تهیه آش ابودردا که آش مخصوص چهارشنبه سوری است را برایتان آورده ایم. چهارشنبه سوری یکی از قدیمیترین جشنهای باستانی ایران است. جدا از رسم و رسوم جالب آخرین چهارشنبه سال، آشنایی با خوراکیها و غذاهایی که در این شب نسل به نسل پخته شده هم خالی از لطف نیست. به خصوص اینکه بدانیم هر کدام از این غذاها و دسرها به نیت خاصی پخته میشدند. یک دنیا رسم و افسانه پشتشان بوده است. از انواع آش (مثل آش هفت میوه و آش ابودردا) و پلو گرفته (مثلا قزوینیها حتما باید مرصع پلو میل کنند. یا پلو هفت رنگ، آجیل پلو و رشته پلو که در اغلب شهرهای ایران پخته میشود). تا آجیل و تنقلات شب چهارشنبه سوری همه و همه از آداب خوردن در این شب خاص محسوب میشوند.
ریشه نامگذاری
آش ابودردا یکی از قدیمیترین و خوشمزهترین غذاهای چهارشنبه سوری است. در گذشته رسم بر این بود خانوادههایی که فرد بیماری در خانه داشتند در شب چهارشنبه سوری این آش را در خانه میپختند. به نیت شفای بیمار یا آرزوی سلامتی افراد خانواده در سال جدید. اما چرا اسم این آش «ابودردا» است؟. ظاهرا «دردا» نام پزشکی در زمان پیامبر بوده، دردا هم ریشه در کلمه درد ندارد.
دردا در زبان عربی یعنی کسی که دندان ندارد. احتمالا چون تلفظ این کلمه شبیه کلمه درد در زبان فارسی بوده یکی از قدیمیترین غذاهای چهارشنبه سوری ابودردا نام گرفته است. به همان نیتی که گفتیم، شفای بیماران. اما نکته جالب در جریان پخت آش ابودردا این است که در گذشته معمولا مراسم «رشتهبری» یعنی درست کردن رشته از خمیر با مراسمی خاص و دعا و استغاثه به درگاه خداوند بوده که همه در آن شرکت می کردند.
همانطور که گفتیم خوردن غذاهایی که رشته دارند به نیت در دست گرفتن رشته کار و امور زندگی برای شب چهارشنبه سوری و شب سال تحویل عید نوروز همواره یک رسم و سنت بوده است. حبوبات و سبزی آش را هم از مغازههایی که در جهت رو به قبله بودند تهیه میکردند.
مراسم پخت آش ابودردا
در گذشته آش ابودردا را به صورت دسته جمعی میپختند. یعنی گروهی از زنان همسایه و فامیل برای پخت این آش دور هم جمع میشدند . با شور و حال خاصی و احتمالا هر کس به نیت عزیزی به پخت این آش مشغول میشدند.
علاوه بر این حین آماده کردن رشته، توپهای قلقلی شبیه سر آدمک از خمیر درست میکردند. به نیت تک تک افراد خانواده در این آش می ریختند. بعد از پختن این گلولههای خمیری را از آش خارج کرده و روی پشتبام خانه می ریختند تا خوراک پرندگان شود و یا در آب می ریختند که ماهیان بخورند. دلیل این کار نیت از بین رفتن بیماری و ماندن سلامتی و خوشی بود.
هر زنی که مرداد و حاجتی داشت با وضو سر دیگ آش حاضر میشد و آش را هم میزد. در برخی از شهرها مثل «سروستان» هم فقط دختران دم بخت آش ابودردا را هم میزدند. بعد از پخت آش آن را بین همسایه ها و فقرا تقسیم میکردند. سهمی نیز به خانواده و بیماران مورد نظر میدادند. این رسم جالب بیشتر در میان مردم خراسان رایج بود. بد نیست بدانید که در برخی شهرهای ایران از جمله تهران آش ابودردا را در آخرین چهارشنبه ماه صفر هم میپزند.
مواد لازم
سبزی آش: ۱و نیم کیلوگرم
نخود گرد: ¼ لیوان
لوبیا چیتی: ¼ لیوان
عدس: ۱ لیوان
رشته آش: ۳۰۰ گرم
کشک: ۲ لیوان
نعنا خشک: ۴ قاشق غذاخوری
سیر داغ: ۵ قاشق غذاخوری
پیاز بزرگ: ۵ عدد
روغن مایع: به مقدار لازم
طرز تهیه
برای درست کردن آش ابودردا چهارشنبه سوری ابتدا باید حبوبات را از شب قبل خیس کنید. چند بار هم آبشان را عوض کنید تا بو نگیرند. حبوبات را جدا از هم بپزید چون عدس خیلی زودتر از لوبیا و نخود میپزد. در این فاصله پیازها را نازک و خلالی خرد کنید. یک پیاز داغ حرفهای درست کنید. طرز تهیه پیاز داغ حرفهای را اینجا گفتهایم. در واقع ما قرار است آش رشته درست کنیم پس به همان ترتیب عمل میکنیم. وقتی که حبوبات کاملا پخته شد. آنها را با هم مخلوط کرده و سبزی آش را به همراه مقداری دلخواه پیاز داغ اضافه میکنیم. مقداری زردچوبه به دلخواه اضافه کنید. اجازه دهید سبزی آش خوب بپزد.
در بیست دقیقه پایانی پخت آش، رشته آش و یک لیوان کشک را به آش ابودردا اضافه کنید. اجازه دهید آش خوب جا بیفتد. رشته نباید زیاد در آش بپزد چون خمیر و له میشود. از زمانی که رشته آش را اضافه میکنید چند بار آش را هم بزنید. تا رشتهها به هم نچسبند و آش ته نگیرد. نمک آش را بعد از ریختن کشک و رشته آش اندازه کنید. چون بعضی رشتههای آشی بیش از حد شور هستند. نمک و فلفل آش را اندازه کنید. و اگر احساس کردید آش رقیق است یک قاشق غذاخوری آرد به آن اضافه کنید و هم بزنید. یک قاشق غذاخوری نعنا داغ به آش ابودردا چهارشنبه سوری اضافه کنید. چند دقیقه بعد شعله را خاموش کنید. روی آش ابودردا چهارشنبه سوری را با پیاز داغ، سیر داغ و نعنا داغ و کشک تزیین کنید.
