خانقاه شمس برهان در روستای برهان در فاصله ۳۵ کیلومتری جاده بوکان به مهاباد،که به واسطه حضور حضرتش،روستای خانقاه نیز خوانده می شود ، واقع شده است. خانقاه در سال ۱۳۱۰ ه.ق به دست خود مردم به ویژه علما و رهروان راه طریقت ساخته شد. خانقاه در همان سال با امکانات وسیع و حضور رجال بزرگ علمی و ادبی به صورت یک حوزه علمیه مشهور و یکی از مراکز مهم نشر و ترویج علوم دینی و فرهنگ و معارف اسلامی درآمد و می توان گفت دانشگاهی بود که در آنجا دانشهای مختلف از قبیل فقه ، اصول ، تفسیر ، فلسفه ، منطق و عرفان و دیگر علوم و فنون متداول آن زمان تدریس می شد. این بنا در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱، با شماره ثبت ۷۷۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.
شمس برهانی که بود؟
شیخ شمس الدین برهانی تولدش را بین سالهای ۱۳۴۲ الی ۱۳۴۵ ذکر کرده اند . خانواده وی در قریه « سیلوه » از روستاهای منطقه لاجان در شمال شهر پیرانشهر سکونت داشتند . بعدها به روستای عیسی کند از روستاهای شهرستان بوکان که در شرق مهاباد قرار دارد سفر می کنند. شیخ شمس الدین برهانی از همان دوران کودکی آثار ذکاوت و هوش فوق العاده در او مشهود بوده و یکی از روحانیون و علمای منطقه به این مطلب پی برده و او را به تحصیل در یکی از مساجد مهاباد به نام رستم بیگ وا می دارد. ایشان در مسجد ضمن تحصیل بیشتر اوقات خود را صرف قرائت قرآن و انجام فرایض و نوافل می نماید و در طریق تصوف در طریق نقشبندیه گام برمی دارد.
بعد از ۷ سال ریاضت و ۸ سال ملازمت و صحبت با استادش شیخ سراج الدین نقشبندی در سلیمانیه عراق به مرحله استادی رسیده و به آخرین مراتب عرفان یعنی فنا و بقا دست می یابد و اجازه خلافت پیدا می کند . استادش او را در منطقه مکریان مامور به ارشاد و راهنمایی مردم و ترویج و اشاعه در این منطقه می نماید . وی در سالهای بین ۱۲۸۰ تا ۱۲۷۷ ه. ق به سوی منطقه مکریان حرکت می کند. او سپس به روستای شرفکند آمد و خانقاهی بزرگ بنا کرد .سپس قریهای به نام «آتا» که ملک شخصی او بود وقف خانقاه نمود و خود به تربیت مریدان پرداخت. شیخ شمس الدین در سال ۱۳۲۸ ه .ق دار فانی را وداع و در خانقاه خود مدفون گردید. از آن پس عاشقان راه حقیقت و سالکان عرفانش ،همواره در خانقاه شمس برهان گرد آمده و در سایه حضور روح بزرگ پیر مرادشان، “شیخ برهان”، تلمذ می کنند.
نحوه دسترسی
آدرس :استان آذربایجان غربی، شهرستان مهاباد، روستای برهان
نقشه :
