برج رِسکت در روستای رسکت از توابع بخش دودانگه در ۴۰ کیلومتری جنوب غربی شهر ساری واقع شده و قدمت آن به قرن پنجم هجری قمری باز میگردد. این برج شامل بدنه آجری و گنبد است که در حدّفاصل قسمت فوقانی بدنه و آغاز گنبد، تزئینات مقرنسکاری دیده میشود. این بنا دو کتیبه آجری به خط پهلوی ساسانی و خط کوفی دارد. وجود خط پهلوی در این بنا به این دلیل است که خط رایج در مازندران تا قرنها پس از حمله اعراب به ایران همچنان خط پهلوی بود. برج رسکت در شیب تند کوهی سنگی بنا شده و همواره این سئوال مطرح بوده که این بنای آجری چگونه در این شیب تند پابرجا مانده است.
با طرح این سئوال گمانهای در اطراف برج زده شد و طی آن بخشی از سکوی آجری نمایان شد که سطح شیب را برای معماران برج از بین برده است. معماران این برج با استفاده از تراشیدن سنگهای کوه، حفرهای سنگی را به وجود آوردند تا بتوانند سکوی آجری را در داخل آن بنا کنند.
برای آشنایی با شهر ساری پیشنهاد می کنیم به صفحه جاهای دیدنی ساری مراجعه بفرمایید.
تاریخچه برج رسکت
برج آرامگاهی رسکت در زمان غزنویان ساخته شده اما در این زمان خاندان باوندیان که از اسپهبدان ساسانی بودند در مازندان حکومت میکردند. این خاندان از دوره ساسانی در این منطقه از کشور مستقر بودند و با ورود اسلام، مسلمان شده و حدود ۷۰۰ سال در مازندران حکومت کردند. برج رسکت آرامگاه یکی از اعضای خاندان باوندیان به نام «شهریار ابن قارون» است. این بنا در ۹ مرداد سال ۱۳۱۲ و با شماره ثبت ۱۹۳ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
شهاب سنگی در سال ۳۲۱ شمسی در مکان برج رسکت ساری سقوط کرد که نام آن را شهاب سنگ اسپهبد شروین عنوان نمودند. به همین خاطر عده ای از پژوهشگران آن را یادمانی چند منظوره می دانند. این بنا در شیب تند کوهی سنگی و در سال ۴۱۳ هجری قمری ساخته شد. در مکان برج رسکت یکی از شهریاران آل باوند دفن گشته است.
معماری برج رسکت
برج رسکت در شیب تند کوهی سنگی بنا شده است. برج رسکت ۱۸ متر ارتفاع دارد و محیط آن در پایین حدود ۱۵ متر است. حد فاصل قسمت فوقانی بدنه و آغاز گنبد را با مقرنسکاری تزیین کردهاند و دو کتیبه آجری پهلوی ساسانی و کوفی روی آن واقع شدهاند. برج رسکت مدور است، با سقفی مخروطی که قسمت داخل آن حدود ۵۷ متر قطر دارد. لب برج را با ردیف مضاعفی از مقرنسهای آجری مزین به نقوش گچبری آذین کردهاند. در پایین این مقرنسها، کتیبه کوفی به کمک گچبری نقش شده که دو سوم آن از میان رفته است. حروف کتیبه به رنگ سفید بر زمینهای به رنگ آبی جلوهگری میکند.
مفاد کتیبه چنین است:
«بسم الله الرحمن الرحیم.. قل هو اللّه احد اللّه الصمد لم یلد ولم یولد ولم یکن له کفواً احد. (سورهٔ ۱۱۲)
بسم اللّه الرحمن الرحیم کلّ نفسِ ذائقه الموت … (سوره ۲۱، آیهٔ ۳۶)
کتیبه دوم
بالای در، کتیبه دیگری از گچ با آسیبهای بسیار به چشم میخورد. این کتیبه شامل چهار سطر میشود که سه سطر اول و نصف از سطر چهارم به خط کوفی ریحان، مشابه خط کتیبه فوقانی و نیم دیگر از سطر چهارم به خط پهلوی است.
متنی که به خط کوفی نوشته شده توسط خطی عمودی به دو بخش تقسیم میشود که یکی آیات قرآنی و دیگری مطلب تاریخی است. خط عمودی دیگری نوشتههای کوفی را از متن پهلوی جدا میسازد. مفاد اولین بخش از کتیبه خط کوفی، احتمالا چنین است:
لا اله إلاّ اللّه مخلصاً محمّد رسول اللّه صادقا
این جملات نشانه ایمان به اسلام است که به آن کلمات مخلصا، بهمعنای خلوص قلبی و صادقا، بهمعنای صداقت قلبی اضافه شده است. گرچه این دو کلمه در نوشتهها کاملا غیر معمول هستند؛ ولی هنوز در ایران به هنگام بیان شفاهی شهادتین بهمنظور تحکیم بیشتر به کار میروند. مفاد بخش تاریخی با این کلمات آغاز میشود:
هذه القبّه …
بهجز این چند کلمه آثار دیگری بر جای نمانده است که بتوان خواند.
نکات بازدید از برج رسکت
بازدید از برج رسکت رایگان است و برای آن نیازمند پرداخت هزینه نیستید. همچنین تمام ساعات روز و روزهای هفته میتوانید از برج دیدن کنید. مسلما بازدید در ساعات روشنایی روز برای عموم مردم بهتر است؛ مگر آنکه به قصد عکاسی شبانه راهی این مکان شوید.
نحوه دسترسی
آدرس برج رسکت : مازندران، شهر ساری، جاده بالا رسکت
برج رسکت در ۴۰ کیلومتری جنوب غرب شهرستان ساری، بخش دودانگه، روستای رسکت واقع شده است. مسیر دسترسی به برج رسکت از ساری آغاز میشود. از طریق بلوار کشاورز، راهی مسیر کیاسر شوید. در این جاده به دوراهی کیاسر و سد سلیمان تنگه خواهید رسید. مسیر خود را سمت سد سلیمان تنگه ادامه دهید. بعد از سد سلیمان تنگه، خروجی رسکت را پیش بگیرید تا به روستای رسکت برسید.
واقعا به نظر شما این برج با ارتفاع ۱۸ متر محیط پایینی ۱۵ متر بعد قطر سقف برج ۵۷متر؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟