کاخ کوروش دشتستان، که بیشتر با نام کاخ بردکسیاه شناخته میشود، یکی از ارزشمندترین بناهای مربوط به دوران هخامنشی در استان بوشهر است. این محوطه تاریخی در کنار کاخ چرخاب و کاخ سنگسیاه در منطقه برازجان، گواهی روشن از حضور و نفوذ هخامنشیان در جنوب ایران است. بر اساس شواهد باستانشناسی، این کاخ در زمان کوروش بزرگ بنا شده و احتمالاً کاربری آن اقامتگاهی ـ تشریفاتی بوده است.
تاریخچه کاخ کوروش
«کاخ کوروش دشتستان» تاریخی و بسیار مهم از دوران پر تمدن ایران، این کاخ در سال ۱۳۵۱ به وسیلهٔ هیأت باستان شناسی ایران حفاری شدهاست. با توجه به شیوههای معماری و استفاده از سنگ سیاه و سفید زمان احداث آن را به دورهٔ کوروش بنیان گذار زنجیره هخامنشی منسوب کردهاند. این کاخ که در جنوب شرقی برازجان و در کنار رودخانه خشک آردی قرار دارد یکی از پایگاههای مهم ایران دورهٔ هخامنشی در ساحل خلیج فارس بودهاست. کاخ برازجان بر طبق تحقیقاتی که انجام شده در اواخر سلطنت کوروش ساخته و پرداخته شدهاست.
از نظر حجاری و هنر معماری آن چنان که از پایه ستونها و اشیاء کشف شده بر میآید جدیدتر و ظریف تر از پاسارگاد است. بنابراین میتوان گفت که این بنا هنگامی ساخته شده که هنر اصیل حجاری و معماری عصر کوروش به تکامل رسیدهاست. متاسفانه به علت ناتمام ماندن بنا چنین به نظر میرسد که علل عقیم ماندن این کاخ مصادف با مرگ او به سال ۵۲۹ پیش از میلاد است. بنابراین میتوان تاریخ بنای کاخ برازجان را در همین حدود یعنی ۵۲۹ قبل از میلاد دانست.
یکی از آثار ارزشمند و بینظیر، کاخ زمستانی کورش هخامنشی است که در جنوب غربی برازجان قرار دارد و این اثر عظیم فاصلهای حدود ۵۰۰ متر تا جادهی بوشهر ـ برازجان دارد. این بنای زیبا در سال ۵۲۹ قبل از میلاد به وسیلهی سر سلسلهی هخامنشیان یعنی کورش هخامنشی ساخته شده ولی به علت مرگ او در این سال ناتمام مانده و فقط ته ستونهای کاخ که از سنگهای سیاه و زرد رنگ ساخته شده به جا مانده است. در سال ۱۳۵۱ که کارگران در حال حفر کانال جهت رساندن آب به شهر بوشهر بودند، در این مکان به سنگی سیاه دست یافتند که با انعکاس خبر به فرمانداری و اعزام تیمی از باستانشناسان به منطقه پس از حفاری متوجه شدند که کاخ زمستانی کورش در این منطقه واقع شده است.
نحوه پیدا شدن این اثر عظیم
این بنا از سال ۱۳۵۱ تا سال ۱۳۸۲ در زیرزمینی مدفون بود که در سال ۱۳۸۲ به همت استاد بزرگ دکتر “علی اکبر سرافراز” حفاری لازم صورت پذیرفت و ته ستونها آشکار شدند و این بنا مورد توجه جهانگردان و علاقهمندان به فرهنگ ایران زمین قرار گرفت. از آن سال تا کنون در چند مرحله، حفاری صورت گرفته که هنوز هم به حفاری و کاوش نیاز است. بنا به عقیدهی باستانشناسان، این بنا در کنار شهر ” تا او که” taoke ـ که شهری تاریخی بوده ـ قرار داشته و این شهر مسیر شمالی ـ جنوبی داشته و تا نزدیکی روستای بنداروز ادامه داشته است.
معماری کاخ کوروش دشتستان
کاخ کوروش دشتستان یک کاخ ستوندار بوده است. ویژگیهای شاخص آن:
استفاده از سنگ سیاه بازالتی بسیار سخت (دلیل نامگذاری بردکسیاه)
وجود ستونهایی ۱ تا ۱.۵ متری که تنها بخشهایی از آنها باقی مانده
طرحی مستطیلی با فضاهای مختلف تشریفاتی
شباهت طرح کلی با کاخ پاسارگاد
گرچه بخش زیادی از بنا بهمرور زمان ویران شده، اما پایهستونها و برخی قطعات معماری هنوز قابل مشاهدهاند و برای بازدیدکنندگان جذابیت تاریخی–باستانشناسی ویژهای دارند.
ستون های کاخ کوروش
ته ستونهای این کاخ از نظر معماری بسیار زیبا و در نوع خود بینظیر هستند.
حجاری که بر روی این سنگها صورت گرفته به شکل دایره است و طرز قرار گرفتن سنگها بر روی هم، دیدهی هر رهگذری را به طرف خود جلب میکند. هنر و معماری گذشتهی ایران زمین را به یاد میآورد که چه زیبا این معماران پر تلاش در کنار رشته کوه گیسکان این سنگ ها را حجاری نموده. پس از آن با طی کردن مسیری طولانی این سنگها را به منطقه حمل نموده و در این مکان قرار دادهاند. باستانشناسان هدف از ساخت این بنای عظیم در این منطقه را تسلط داشتن برآبهای خلیج فارس و نظارت بر ساحل خلیجفارس دانستهاند که میتواند سند محکم و قاطعی از تسلط ایرانیان بر خلیجفارس باشد. البته در گذشته راههای قدیمی استان یعنی راه توز ـ تا اوکه ـ لیان از کنار این شهر میگذشته. شهرهای باستانی استان یعنی سیراف در جنوب و مهرویان و سینیز در شمال و نجیرم و لیان و توز را به هم وصل مینموده است.
آدرس دقیق کاخ کوروش دشتستان
استان بوشهر – شهرستان دشتستان – بخش مرکزی – ۱۲ کیلومتری شمال شهر برازجان – نزدیکی روستای دالکی – سمت شرق محور برازجان به شیراز
مختصات جغرافیایی حدودی:
۲۹.۲۳۹۵ N ، ۵۱.۲۵۹۸ E
مسیرهای دسترسی
۱) دسترسی از شهر بوشهر
فاصله: حدود ۷۰ کیلومتر
مسیر:
حرکت از بوشهر بهسمت جاده بوشهر–برازجان
ورود به برازجان
ادامه مسیر به سمت دالکی
پس از ۱۰ تا ۱۲ کیلومتر، تابلوی «کاخ بردکسیاه» دیده میشود
۲) دسترسی از شیراز
فاصله: حدود ۱۹۰ کیلومتر
مسیر:
حرکت از شیراز به سمت جاده شیراز–برازجان
عبور از گردنهها و رسیدن به دالکی
ورود به مسیر فرعی شرق جاده و حرکت به سمت محوطه باستانی
۳) وسایل نقلیه عمومی
اتوبوس: از بوشهر و شیراز اتوبوس به برازجان وجود دارد. از برازجان تاکسیهای محلی شما را تا محوطه میبرند.
تاکسی اینترنتی: در برازجان قابل استفاده است، اما در محدوده کاخ دسترسی محدود میشود.
بهترین زمان بازدید
پاییز و زمستان بهدلیل آبوهوای خنکتر
صبح یا عصر در فصلهای گرم
اگر قصد عکاسی دارید، نور عصرگاهی بهترین زمان است
نکات مهم برای گردشگران
محوطه حفاظتشده اما روباز است؛ کلاه و آب همراه داشته باشید.
خدمات رفاهی (سرویس بهداشتی، فروشگاه، غرفه) محدود یا در برخی روزها غیرفعال هستند.
امکان بازدید کارشناسی همراه با راهنمای محلی وجود دارد.
مسیر منتهی به محوطه خاکی است اما با خودروهای معمولی هم قابل عبور است.
اگه میشد این کاخ بازسازی کنند اونوقت عظمت شکوه ایران باستان را میشه دید واقعا کاخ زیبایی
با سلام
این کاخ و کاخ چرخاب در واقع یک کاخ هستند و تفاوت فقط در اسم آنهاست.لطفا اصلاح نمایید و هر دو را در قالب همان کاخ چرخاب جمع آوری کنید.تصویر دوم هم به نظر نمی رسد مربوط به این کاخ باشد.