یکی از شهرهای سرسبز ، زیبا و جذاب شمال کشور شهر صومعه سرا می باشد که حدود ۲۸ کیلومتر با رشت فاصله دارد و سمت غرب رشت واقع شده است. این شهر از جهت غرب به ماسال، شاندرمن و تالش دولاب، از شمال به انزلی و از سمت مشرق به رشت و شفت منتهی میشود و از جنوب نیز با فومن همسایه است. شهر جلگهای صومعهسرا که از سه بخش تولم یا تولمات، میرزا کوچک و مرکزی تشکیل شده است و ۵۸۸ کیلومتر مربع مساحت دارد. این شهر از شهرهای تازه تأسیس گیلان است که در اوایل قرن چهار هجری از توابع کسما به شمار میرفت. نسبت به آبادیهای اطراف خود از اهمیت کمتری برخوردار بود. مردمان صومعهسرا به گویش «گیلکی» یا «بیه پس» صحبت میکنند.
دلیل نامگذاری این شهر با نام صومعه سرا این است که از نام یکی ازعرفای معروف آن به نام شیخ عبدالله صومعی قرن چهارم و پنجم گرفته شده است. وی پدربزرگ «شیخ عبدالقادر گیلانی» از دیگر عرفای این خطه است. شیخ صومعی برای گسترش مکتب عرفان و تعلیم مریدانش، صومعههای متعددی را بنا میگذارد و به همین دلیل به این منطقه صومعهسرا گفته میشود. قدیمیترین سندی نیز که اسم صومعهسرا در آن آمده مجموعه رباعیات «سید شرف شاه»، عارف قرن هفتم هجری است. برخی هم بر این باور هستند که نام این شهر برگرفته از نام نوعی گل به نام صومعه است. با سیری در ایران همراه باشید تا با جذابترین جاهای دیدنی صومعه سرا آشنا شوید.
فهرست
هفت دغنان
یکی از رازآلودترین شهرهای باستانی ایران که حالا تنها خرابههای آن بهجا مانده است، شهر باستانی هفت دغنان است. شهری که قدمت آن به ۱۲۰۰ سال پیش برمیگردد و از آثار ملی صومعه سرا به شمار میرود. از آنجایی که این شهر قدمتی طولانی دارد، در اطراف صومعه سرا میتوان جاذبههای تاریخی بسیاری را مشاهده کرد.
مناره آجری کسگر
مناره بازار یا مناره آجری کسگر با قدمتی که به دوره سلجوقیان برمیگردد یکی دیگر از آثار ملی صومعه سرا محسوب میشود. این مناره مخروطی شکل که بخشی از آن در زلزله سال ۱۳۶۹ تخریب و فروریخته است در ابتدا دارای سی متر ارتفاع بوده است. قطر این مناره در پایه هفت متر و در بخش فوقانی حدود دو و نیم متر است. این مناره مخروطی شکل یک بنای آجری ساده است که در بخش فوقانی اندکی تزیینات آجرکاری دارد. برای دیدن این مناره باید از صومعه سرا به سمت روستای دهکده حدود ده دقیقه رانندگی کنید تا این برج آجری ساده را در کنار جاده ببینید.
کلبه وحشت انزلی
در قسمت شرقی روستای بهمبر و در نزدیکی هفت دغنان، یک کلبهی قدیمی و اسرارآمیز را خواهید دید که داستانها عجیب و غریبی در مورد آن نقل میشود و شما را به یاد فیلمهای ترسناک و وحشتآور میاندازد. ماجرای این کلبه از آنجا شروع میشود که چهار پسر در سال ۱۳۶۵ به روستا سفر میکنند. آنها تصمیم میگیرند که برخلاف تمام حرفهایی که در مورد کلبه زده میشود، شب را در آن بمانند. شب که میشود، دو نفر از آنها بهدلیل اتفاقی نامعلوم از کلبه وحشت پا به فرار میگذارند. اما دو نفر دیگری که در آن جا میمانند، به سرنوشت غمانگیزتری دچار میشوند.
یکی از آنها در همان کلبه از ترس، جان خود را از دست میدهد که دلیل آن هنوز هم مشخص نیست و دیگری که زنده مانده بود، دیوانه میشود و هرگز دیگر به حالت عادی خود برنمیگردد.
همین ماجرا را درباره سه دختر نیز گفته میشود؛ بعد از چهار سال از اتفاق پسرها، سه دختر به روستای هفت دغنان وکلبهی وحشت میروند. میگویند که دو روز بعد مردم محلی، دختری را در اطراف کلبه پیدا کردهاند. دختر شوکه شده بود و از ترس میلرزید. به کمک برخی افراد وارد خانه شدند و دو دختر دیگر را در حالی پیدا کردند که جانشان را از دست داده بودند. علت مرگ هر دو، سکته و مرگ آنی تشخیص داده شده بود. البته سند و مدرکی قطعی در مورد این اتفاقات وجود ندارد.
طبیعت زیبا و بکر صومعهسرا از دلایل وسوسه برانگیز گردشگران برای سفر به این شهر است؛ جاذبه های طبیعی کمتر شناخته شده که حتماً از دیدن آنها پشیمان نخواهید شد و بعد از دیدن آنها، باز هم دلتان هوای سفر به این شهر را خواهد کرد.
پارک جنگلی سیاه کوه
یکی از دیدنیترین جنگلهای اطراف صومعه سرا پارک جنگلی سیاه کوه است که در نزدیکی روستای سیاه کوه در بخش گوراب زرمیخ واقع شده است. درختان افرای سرسبز و سر به فلک کشیده این جنگل را شکل دادهاند. طبیعتی چشمنواز، آبوهوایی تمیز و مناظری دیدنی از کوه و جلگه باعث محبوبیت این پارک جنگلی شدهاند.
پناهگاه حیاتوحش سلکه
در بخش جنوبی تالاب انزلی پناهگاه حیات وحشی با ۳۶۰ هکتار وجود دارد که دارای دو بخش تالاب و مراتع است. حاشیه مزارع روستاهای هندخاله و صوفیانده از جنوب، رودخانه هندخاله از غرب و رودخانه تراب خانه از شرق و تالاب انزلی از شمال این پناهگاه را احاطه کردهاند. سلکه در فصل زمستان از مهمترین و دیدنیترین مناطق اکولوژیک زمستانگذرانی پرندگان است.
تالاب سیاه درویشان
این تالاب در روستایی به همین نام قرار دارد و از مناطق تحت حفاظت صومعهسرا است و از نظر زیست محیطی، گردشگری و اقتصادی دارای اهمیت بسیاری است. در این منطقه گونههای مختلف جانوری بسیاری وجود دارد و پرندگان بومی و مهاجر مثل کیلار، فیلوش، خوتکای پر سفید و معمولی و لک لک و انواع آبزیان در این سیاه دوریشان زندگی میکنند.
سیاهدرویشان از توابع تولمات صومعهسرا است. برای رفتن به این تالاب باید بهسمت هند بروید و در مسـیر بـه سمت تالاب حرکت کنید که در اطراف درختان صنوبر و شالیزارها بهوفور دیده میشوند که مسجد پیر ولی وخه نیز در همین مسیر است. سپس از پل رودخانه در پنج کیلومتری روستای سیاهدرویشان عبور کرده و بعد با قایق به تالاب بروید. این تالاب در ادامهی تالاب انزلی قرار گرفته و بهترین فصل برای بازدید از این تالاب فصلهای بهار و تابستان است که گلهای زیبای مردابی در آن میروید.
تالاب سیاه کشیم
علت نامیدن تالاب با این اسم، به اتفاقی که در سالهای گذشته در آن رخ داده برمیگردد؛ یک عروس که در زبان محلی گیشه نامیده میشود در هنگام حرکت از روستای اسفند بهسمت روستای آبکنار غرق میشود. کشیم نیز نام پرندهای است که هر ساله به این منطقه مهاجرت میکند. با توجه به شباهت بین اسم کشیم و گیشه این تالاب سیاه کشیم نام گذاری شده است. تالاب سیاه کشیم بهدلیل داشتن تنوع گیاهی و جانوری جزو مناطق تحت حفاظت سازمان محیطزیست قرار دارد و محل مناسبی برای تولید مثل پرستوهای دریایی است.
سیاه کشیم در جنوب غربی تالاب انزلی و حومه صومعهسرا واقع شده است و بهترین زمان سفر به تالاب سیاه کشیم فصل بهار است.
تالاب نرگستان
یکی از تالابهای شهر صومعهسرا، نرگستان است که در روستای نرگستان قرار دارد. نرگه به معنی محل شکار دستهجمعی و ستان به معنی جا و مکان است. در گذشته این روستا یکی از مناطق داد و ستد محلی بوده و هر هفته بازار محلی مهمی در آن تشکیل میشده است. در کنار اهمیت زیست محیطی این روستا از دلایل دیگر مهم بودن نرگستان شکلگیری هسته اولیهی نهضت جنگل در این روستا است.
نرگستان نزدیکترین روستا به تالاب انزلی است که با پای پیاده میتوانید به تالاب دسترسی پیدا کنید. منطقهی زیبای دوازده هکتاری نیز درحوالی آن قرار دارد که سری هم به آن بزنید.
تالاب هندخاله
هندخاله نام تالابی است که از دو کلمه «هند» بهمعنای بزرگ و «خاله» به معنی رودخانه ساخته شده و در زبان محلی رودخانه بزرگ معنی میشود. این تالاب در گذشته تنها راه ارتباطی با تالاب انزلی بوده است. هندخاله در فصل پاییز میزبان پرندگان مهاجر است و برای برگزاری تورهای پرندهنگری مکان مناسبی است. تالابهای سلکه، نرگستان و سیاه درویشان نیز در این منطقه قرار گرفتهاند.
این تالاب در دهستان هندخاله از توابع تولمات و در ۱۵ کیلومتری رشت واقع است. این دهستان در شمال شرقی صومعهسرا قرار دارد و با دهستانهای کسما و تولم همسایه است.
پناهگاه حیات وحش سرخانکل
پناهگاه حیات وحش سرخانکل که در محدودهی تالاب بینالمللی انزلی قرار دارد، در غرب پناهگاه حیات وحش سلکه واقع شده که از طرف شمال به کانال ماهروزه، از جنوب به روستاهای هندخاله و سیاه درویشان، از سمت شرق به رودخانه هندخاله و از طرف غرب به رودخانهی تازه بکنده محدود است. این منطقه پوشیده از آزولا، سه کوله خیز، لاله تالابی و نیزار است و گونهی غالب گیاهی آن را نی و لوئی تشکیل میدهد. پرندگان مهاجر نظیر قو، غاز، چنگر و انواع مرغابیها، طاووسک، یلوه و کاکایی نیز در این منطقه زمستان را سپری میکنند.
ماهیهای بومی مانند سوف، هشترخان، کپور، سیم، شوک یا اردک ماهی و ماهیهای مهاجر مثل ماهی سفید، سفید کولی و سیاه کولی نیز از آبزیان این پناهگاه هستند.
منطقه جنگلی تنیان
دهستان تنیان منطقهای خوش آبوهوا و با طبیعت و چشماندازهای تماشایی است که از سه طرف با کوهستان محصور شده است. این منطقه در واقع تفرجگاهی ییلاقی در صومعهسرا به شمار میرود که دارای چشمهها، رودخانههای زیبا و روستاهای دیدنی است.
قرق محله، نارنج پره، لیلکه پشته، سیاه خانی، شانده، لاربسر و خون آبکش، تازه آباد، رشته پلنگان و گیل محله از روستاهای تنیان هستند که هرکدام زیباییهای منحصر به خود را دارند. از دیدنی های تنیان تالاب آن، غار خونابکش، دشت پلنگان با درختان صنوبر وتوسکا، جنگل روستای سیاه کوه با درختان افرا، بقعه سید علی اصغر و علی اکبر تنیان در روستای سیاهخانی معروف به بقعه گردَهکوه و امامزاده دوال کوه یا دو عالم کوه از جاذبههای مذهبی این منطقه است.تنیان در بخش میرزا کوچک گوراب زرمیخ، در ۲۰ کیلومتری شهرستان صومعهسرا قرار دارد.
بازار هفتگی
یکی از مقاصد پرطرفدار شهرهای شمالی کشور بهخصوص در استان گیلان، بازارهای هفتگی و محلی است. سر زدن به بازرهای پر و سر و صدای محلی، بوی ماهی تازه صید شده و عطر سیر و ترشیهای خوشمزه بهترین ترکیبهای دنیا میتواند باشد؛ بهویژه وقتی ببینید خانمهای گیلکی با لباس محلی رنگارنگشان در حال فروش هستند، همهچیز جلوه دلانگیزی خواهد داشت.
پس در سفرتان به صومعهسرا از بازار هفتگی این شهر در روز یکشنبه را فراموش نکنید. در اینجا ضمن خرید کردن با مردمان محلی گپ و گفتوگو میکنید و با آنها از نزدیک بیشتر آشنا میشوید. دوشنبه بازار در ضیابر و گوراب زرمیخ، چهارشنبه بازار در کسما و پنجشنبه بازار در طاهر گوراب و تولم شهر از دیگر بازارهای هفتگی صومعهسرا است که برخی از آنها دیگر رونق گذشته را ندارند.
فاصله صومعه سرا تا دریا
صومعه سرا یک شهر ساحلی نیست و اندکی از دریا فاصله دارد. نزدیکترین ساحل به صومعه سرا، ساحل شهر بندر انزلی است. برای رسیدن به این ساحل از شهر صومعه سرا که حدود پنجاه کیلومتر از بندر انزلی فاصله دارد باید یک ساعت رانندگی کنید.
بهترین روستای صومعه سرا
در این شهر سرسبز و زیبا روستاهای بسیاری وجود دارد که همگی دارای مناظری تماشایی و دیدنی هستند. روستای نرگستان، روستای سیاه درویشان، روستای کسما و روستای تاریخی کسگر از محبوبترین و معروفترین روستاهای صومعه سرا هستند. تالابهای بینظیر روستاهای نرگستان و سیاه درویشان، حمام تاریخی روستای کسما و سایتهای باستانی موجود در روستای کسگر باعث محبوبیت و شهرت آنها شده است.
