ایلان دره سی ماکو یکی از بی نظیرترین جاذبه های گردشگری ایران است که در ماکو واقع شده است. این دره که با نامهای قیرمیزی لیخ ، دره مارها یا دره بدولی نیز شناخته می شود طولی برابر با ۲/۸ کیلومتر دارد. مناظر زیبا و چشم‌نواز از رودخانه، چشمه، آبشار و ستون‌های سنگی عظیم و منظم آتشفشانی را در خود جای داده است که هر بیننده‌ای را مسحور می‌کند و از همین رو از خاص‌ترین و ناشناخته‌ترین دره‌های دنیا به شمار می‌رود. منشورهای بازالتی ماکو از کانون‌های مهم ژئوتوریسم یا گردشگری زمین‌شناسی کشورمان هستند.
ایلان دره سی، حاصل انجماد گدازه‌های آتشفشانی در دوره سوم زمین‌شناسی است و صخره‌های بازالتی آن شامل ستون‌های عمودی و هندسی می‌شوند که می‌توانند حیرت و تحسین هر بیننده‌ای را در پی داشته باشند. پوشش گیاهی و درختچه‌هایی که در میان و بالای منشورها رشد کرده‌اند، ماهی‌های رودخانه، خرچنگ و خزندگان و… جذابیتی دوچندان به این دره بخشیده‌اند.
رودخانه زنگمار
در کف دره رودخانه ای با نام زنگمار جریان دارد که از ارتفاعات کوه آرارات در ترکیه سرچشمه می‌گیرد. پس از عبور از میان دره و روستاهای مختلف، در نهایت به سد بارون می‌ریزد. این رودخانه در فصل‌های پربارش، خیلی خروشان و عمیق است و کم‌عمق‌ترین بخش آن به نیم‌متر می‌رسد.
در وسط دره، چشمه آبی از میان دیواره‌های بازالتی به بیرون می‌جوشد که با نام «چشمه خاتون» یا «خاتون بولاغی» شناخته می‌شود. در طول مسیر دره، پیچ نعل اسبی‌ای وجود دارد که شاخص‌ترین مناظر دره را می‌توان در آنجا دید. بعد از این پیچ، عرض دره بیشتر و ارتفاع دیواره‌ها کمتر می‌شود و پوشش گیاهی بیشتری به چشم می‌خورد. در ادامه مسیر دره، یکی دیگر از جاهای دیدنی استان آذربایجان غربی قرار دارد؛ «آبشار دره بدولی» که با ارتفاع حدود هفت متر مناظر خارق‌العاده‌ای در کنار دیواره‌های بازالتی به وجود آورده است.
بعد از عبور از اولین تنگه، وجود ستون‌های سنگی سربه‌فلک‌کشیده و رودخانه‌ای در عمق دره، ادامه راه را دشوار می‌کند؛ هرچند پس از آن به محدوده‌ای از سنگ‌های نسبتا صاف می‌رسید که امکان اتراق در آن وجود دارد. علاوه بر این، در کنار این دره چند آلاچیق نیز ساخته شده است که با نشستن در آن‌ها می‌توانید از چشم‌انداز فوق‌العاده دره لذت ببرید.
نحوه دسترسی به ایلان دره سی ماکو
ایلان دره سی در ۲۵ کیلومتری ماکو در کنار جاده ماکو به چالدران قرار گرفته و بهترین زمان بازدید از آن، اواخر بهار تا اوایل پاییز است. ستون‌های منشوری بازالتی ماکو، از نمونه‌های کم‌نظیر جهان هستند که برای بازدید آن‌ها باید وارد جاد ماکو به چالدران (آواجیق) شوید. ۲۰ کیلومتر بعد از ماکو، این اثر طبیعی را در سمت راست جاده خواهید دید و به همین راحتی می‌توانید از آن دیدن کنید. ورودی دره در کنار جاده قرار دارد که پس از عبور از شیب ابتدایی آن می‌توانید وارد دره شوید. فاصله ابتدای دره تا پای سنگ‌ها و صخره‌های بزرگ حدود ۳۰ دقیقه زمان می‌برد. دره بدولی شیب ملایمی دارد و عبور از آن حدود دو ساعت طول می‌کشد.
نقشه :
