منار جنبان اصفهان به صورت یک بقعه و دو مناره است که بر روی قبر «عمو عبدالله» از زهاد و صُلحای معروف قرن هشتم هجری بنا شده است. ایوان منارجنبان یکی از نمونه های ابنیه سبک مغولی ایران است و از آن دوره کاشیکاریهایی هم دارد. مناره ها بعداً و در تاریخی که درست معلوم نیست و احتمالاً در آخر عصر صفویه به ایوان مزبور اضافه شده و با حرکت دادن یکی از آنها، نه تنها مناره دیگر به حرکت درمیآید بلکه تمامی این ساختمان مرتعش میشود. منار جنبان اصفهان این جاذبه فوق العاده در ۲۰ خرداد سال ۱۳۲۱ و با شماره ثبت ۳۴۹ به فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است .
شهرت منارجنبان اصفهان از دیرباز به این خاطر بوده است که هر گاه یکی از منارههای طرفین ایوان بنا را می جنبانده اند. این حرکت به مناره دیگر هم منتقل می شده است. چگونگی این حرکت و انتقال آن به مناره دیگر – اگر چه دیرگاهی تعجب بسیاری از مردم و بازدیدکنندگان آن را بر می انگیخته است .- از دیدگاه صاحبنظران و آنان که بر اموری چون معماری آگاهند. چندان شگفت و غیر طبیعی نیست آنان بر این باورند که در تمام بناهایی که چنین شکل و مناره هایی دارند. حرکت هست و اگر در اینجا بسیار چشمگیرتر است دلیل آن باریکی و سبکی این مناره هاست . وگرنه جهانگردان و سیاحان به مناره ها و ساختمان هایی که به همین طریق می جنبیده اند در نقاط دیگر جهان اشاره کرده اند.
برای آشنایی بیشتر با اصفهان پیشنهاد می کنیم به صفحه جاهای دیدنی اصفهان مراجعه بفرمایید.
فهرست
تاریخچه بنا
منارجنبان در حقیقت بقعه ای است که بر مزار شیخی زاهد و عابد به نام عمو عبدالله که در ذیحجه سال ۷۱۶ هجری قمری وفات یافته، ساخته شده است. در آغاز تنها ایرانی بوده است که بعدها دو مناره معروف منارجنبان را به ساختمان آن افزوده اند. بنابراین بی شک ساختمان ایوان و مناره ها پس از سال ۷۱۶ هجری قمری آغاز شده و به انجام رسیده است. منارجنبان بر سر راه اصفهان به نجف آباد در روستایی به نام کاردالان قرار دارد. هر یک از دو مناره این بنا ۱۷ متر بلندی دارد و ارتفاع بنا ۱۰ متر است.
کاشی های لاجوردی و فیروزهای زینت بخش این بناست و برمزار آن روحانی زاهد و عابد قطعه سنگی مرمری قرار داده اند. که سوره یس از قرآن کریم حاشیه آن را زینت داده است. کتیبه های دیگری نیز در این آرامگاه هست که از آن جمله است کتیبه ای بر سنگ مرمر بالای سنگ اصلی که از عمد عبدالله به عنوان یک مرد پرهیزگار و زاهد نام می برد و تاریخ او را نیز ذکر می کند.
تزئینات کاشی کاری به شیوه مغولی در ساختمان این بنای تاریخی قابل مشاهده است. زینت دیگر این بنا که می توان به آن اشاره کرد ایوان دوره مغول است که با خط های ظریف و نقش های ستاره ای و کاشی های لاجوردی آراسته شده است.
ویژگی های منحصر به فرد منار جنبان
منار جنبان اصفهان در نگاه اول دو منار بلند است که در دو طرف مقبره عارفی وارسته به نام عمو عبدالله قرار گرفته است. وجه تمایز این بنا با دیگر منارها در سایر مناطق، لرزان بودن آن ها می باشد. دو منار به ارتفاع حدود ۱۷ متر با فاصله از یکدیگر قرار گرفته اند، به طوری که با بالا رفتن از پله های مارپیچ یکی از مناره ها و وارد کردن ضربه به آن، مناره دیگر نیز به لرزه در می آید. با تکان دادن یکی از این مناره ها به راحتی تکان خوردن مناره دیگر و حتی کل بنا قابل رویت است.
البته قابل ذکر است که به دلیل تاریخی بودن و حفظ آثار ملی در حال حاضر بازدید کنندگان اجازه بالا رفتن تا بام این مناره ها را ندارند و در فواصل زمانی مشخص یکی از کارکنان این مکان که آموزش لازم را برای ضربه زدن و فشار آوردن به اندازه کافی را دیده این کار را انجام می دهد و گردشگران و توریستان به راحتی می توانند این تکان و حرکت زیبا که ساخته دست بشر است را به نظاره بنشینند.
کاشی های فیروزه ای
از دیگر زیبایی های این بنا که چشم بینندگان را به خود خیره می کند می توان کاشی کاری های زیبا و فیرزه ای رنگ سقف و دیواره های عمارت را نام برد. سقف این بنا با ارتفاعی حدود ۱۸ متر زیبایی و عظمت دو چندانی را به این مکان تاریخی داده است. کاشی کاری های سقف که نشان از هنر اصیل ایرانی و آرامش مکان های مذهبی دارد. به مانند دیگر بنا های شهر اصفهان به راستی نشانگر شهر فیروزه ها است. اغلب کاشی کاری های این بنا با برش های هم شکل و چند ضلعی و به صورت مقارن هم هستند که این توازن و تقارن، زیبایی بنا را دو چندان کرده است.
دلیل تکان خوردن عمارت منار جنبان
گاهی مواقع پاسخی منطقی و یا حتی علمی برای یک سوال یا یک اتفاق به ذهن نمی رسد. منارجنبان اصفهان نیز ازجمله این سوال ها برای دانشمندان و معماران است . و پس از سال ها تحقیق محققان دلیل قانع کننده ای برای این معماری و ساخته دست بشر پیدا نکرده اند. تنها دلیل علمی که البته منطقی و قابل توجیح است اشاره به علم فیزیک و مبحثی به نام تشدید دارد. اگر به صورت ساده به شرح آن بپردازیم این مبحث علمی در پاسخ به این ساخته دست بشر می گوید: اگر دو شی هم شکل، هم وزن، متقارن و موازی هم در حالتی خاص و فاصله ای معین از یکدیگر قرار بگیرند، می توانند بر هم اثرگذار باشند.
البته این مبحث پیچیده و علمی در دل خود هزاران راز نهفته دارد که در تخصص و حوصله ما در این مقاله جایی ندارد. ساخت چنین بنایی با این عظمت توسط ایرانیان در سال های دور نشان از تدبیر و خرد مردمان این دیار کهن دارد.
سایر منارجبان های جهان
در گوشه گوشه جهان منارهای بسیاری وجود دارد. در داخل و خارج از کشور ما نیز منار های جنبانی دیده شده که البته معروف ترین آن ها منار جنبان اصفهان می باشد. اگر بخواهیم به یکی دیگر از منار جنبان های خاص و بی بدیل در جهان اشاره ای داشته باشیم، می توان به منار جنبان خرانق در نزدیکی شهر اردکان در استان یزد اشاره کرد. تنها منار جنبان تمام خشتی دنیا که از زمان ساسانیان به جای مانده است.
ساعات بازدید
در سال های اخیر آوازه عمارت منارجنبان بیشتر به گوش جهانیان رسیده . همه ساله گردشگران زیادی برای بازدید از این بنای منحصر به فرد و تاریخی به اصفهان سفر می کنند. بازدید از عمارت یاد شده همه روزه از ساعت ۹ صبح الی ۱۶ برای گردشگران امکان پذیر است. لازم به ذکر است گردشگران داخلی و خارجی می بایست هزینه ای را تحت عنوان ورودی پرداخت کنند که نرخ ان برای گردشگران داخلی ارزان تر است. تکان دادن مناره ها در روزهای معمولی صبح ها دو بار و بعدازظهرها نیز دو بار انجام می شود.
نحوه دسترسی به منار جنبان اصفهان
آدرس: اصفهان – روستای کارلادان در غرب شهرستان اصفهان،راه نجف آباد.
منطقی ترین علتی که برای تکان خوردن منارهها وجود دارد، پدیده فیزیکی تشدید یا پدیده زئوناس است.
بنای بسیار زیبایی است اما در حال ویرانی است و به آن کم لطفی شده
قابل توجه..یزد هم منارجنبان داره