مدرسه رشدیه تبریز ، اولین مدرسه نوین ایران در زمان قاجار در تبریز تاسیس گردید. تاریخ ۱۵۰ ساله تاسیس مدارس ایران متاثر از وقایع و حوادث پر فراز و نشیب دو قرن گذشته بوده است؛ در این راستا، نخستین مدرسه ایرانی به سبک نوین توسط امیرکبیر با نام دارالفنون و با هدف تربیت نیروی متخصص ایرانی جهت تقویت ایران و کنترل اداره کشور در برابر هجوم بیگانگان تاسیس شد. بهعنوان نمادی از برنامه اصلاحات بنیادی در ایران شناخته شده است. در ادامه این روند اصلاحی، میرزا حسن رشدیه ملقب به پدر فرهنگ نوین و بنیانگذار مدارس به سبک جدید در ایران در سال ۱۳۰۱ هجری قمری (۱۲۶۲ هجری شمسی) نخستین مدرسه به سبک جدید را در شهر تبریز دایر کرد.
برای آشنایی بیشتر با تبریز پیشنهاد می کنیم به صفحه جاهای دیدنی تبریز مراجعه بفرمایید.
فهرست
تاریخچه مدرسه رشدیه تبریز
در سال ۱۲۶۱ هجری شمسی اولین مدرسه نوین توسط فردی به نام میرزا حسن تبریزی و ملقب رشدیه در شهر تبریز تاسیس شد. البته این اولین مدرسه نوین در ایران نبود و قبل از آن مدرسه نوین دیگری به نام دارالفنون توسط امیرکبیر در تهران ساخته شده بود. اوایل دوره قاجار، مدارس بهشکل امروزی نبودند و بهروش سنتی اداره میشدند. فی الواقع آنها زیرمجموعهای از مساجد بهشمار میآمدند و دروسی که تدریسی در آن فقط شامل علوم دینی بود. در این دوران، روشنفکران زیادی درصدد تاسیس مدارس نوین برآمدند، اما در این راه موفقیتی کسب نکردند.
زمان حکومت ناصرالدین شاه قاجار، مدارسی وجود داشت که در آنجا، فقط فرزندان و نوادگان اشراف، حق تحصیل داشتند و عموم مردم از این مدارس محروم بودند. در این زمان و در چنین شرایطی فردی به نام میرزا حسن رشدیه به فکر تاسیس مدارس نوین در ایران افتاد. وی فردی بسیار باهوش و با استعداد بود. این فرد برای یادگیری روشهای نوین آموزش به دارالمعلمین شهر بیروت که توسط فرانسویات تاسیس شده بود، سفر کرد. میرزا حسن به مدت ۲ سال در این شهر مشغول یادگیری بود و از آنجاییکه قصد داشت تا یک مدرسه نوین در ایران را راهاندازی کند، عازم استانبول شد تا با شیوههای جدید تاسیس مدارس نوین آشنا شود.
مخالفان مدرسه
در واقع در همانجا، الفبای صوتی را که جایگزین روشهای قدیمی آموزش بود، فراگرفت و وارد زبان فارسی کرد. میرزا حسن رشدیه با سفرهای خارجی بسیار، با روشهای آموزشی آن کشورها آشنا شد. در نهایت توانست در شهر تبریز و در محله ششگلان، یک مدرسه نوین به نام مدرسه رشدیه را تاسیس کند.
در آن زمان مردم استقبال زیادی از این مدرسه کردند، اما از طرف دیگر افرادی سعی در تخریب این مدرسه داشتند. این تخریب، میزان آسیب را به جایی رساند که بعدها در سال ۱۲۸۹، میرزا حسن رشدیه مدرسه دیگری تاسیس کرد.
با گذشت زمان و در دوره پادشاهی میرزا علیخان امیناوله در آذربایجان، بار دیگر میزان مخالفتها اوج پیدا کرد، تاجاییکه منجر به تعطیلی مدرسه رشدیه شد. اما با تلاشهای مجدد حسن رشدیه، علاوهبراینکه این مدرسه بازگشایی شد، سبک جدیدی از آموزش در این مدرسه پیادهسازی شد و توانست قویتر از قبل به کار خود ادامه دهد.
معماری بنا
مساحت این مدرسه در حدود ۱۲۶۰ متر و دارای دو طبقه به طول ۴۲ متر و عرض ۳۰ متر و یک حیاط بزرگ است. مدرسه رشدیه در آن زمان، یکی از مدارس مجهزی بهشمار میآمد که در آن علاوهبر کلاسهای درس، بخشهایی مانند کارگاه صنایع، آزمایشگاه و کتابخانه وجود داشت. در حیاط این مدرسه میتوانید مجسمه میرزا حسن رشدیه را به جهت قدردانی از تلاشهای مستمر وی مشاهده کنید.
نمای بیرونی مدرسه رشدیه آجرکاری شده و پنجرههای چوبی عریض آن، چشمانداز زیبایی را ایجاد کرده است. در بخشهایی از این مدرسه شما شاهد تخریب و فرسودگی آن بهدلیل گذر زمان هستید که البته بازسازی و مرمتهایی در آنجا صورت گرفته و در حال حاضر به سازمان میراث فرهنگی شهر تبریز تغییر کاربری داده است. این مدرسه در سال ۱۳۸۱ در لیست آثار ملی ایران ثبت شد.
جاذبه های نزدیک مدرسه رشدیه
زمانیکه وارد شهر تبریز میشوید، بناهای تاریخی زیادی نظر شما را جلب میکند. مدرسه رشدیه تبریز فقط یکی از آثار دیدنی این شهر است. در زمان سفر به این شهر میتوانید علاوهبر این بنا، از دیدن آثار تاریخی دیگر نیز لذت ببرید. از جاذبههای نزدیک مدرسه رشدیه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
موزه قاجار
خانه استاد شهریار
برج ساعت تبریز
خانه پروین اعتصامی
عمارت ایل گلی
بهترین زمان بازدید از مدرسه رشدیه
شهر تبریز در فصل زمستان آبوهوای بسیار سردی دارد. چنانچه قصد سفر به این شهر را دارید و میخواهید از بناها و آثار تاریخی آن دیدن کنید، پیشنهاد میکنیم سفر خود را در فصل تابستان که هوای بسیار مطبوع و خنکی دارد، انجام دهید.
نکات مهم هنگام بازدید از مدرسه رشدیه
بازدید از مدرسه رشدیه رایگان است و هزینهای ندارد.
باتوجه بهاینکه مدرسه تاریخی رشدیه به سازمان میراث فرهنگی تبدیل شده، میتوانید در ساعات اداری از این بنا دیدن کنید.
آبوهوای شهر تبریز در زمستانها بسیار سرد است، بنابراین پیشنهادمان این است که فصل تابستان را برای دیدن این مدرسه رشدیه انتخاب کنید تا علاوهبر دیدن آثار تاریخی، از آبوهوای مطبوع وخنک آن لذت ببرید.
قبل از رفتن به این مدرسه، باید بدانید که امکان بازدید از داخل این بنا وجود ندارد و شما فقط میتوانید از حیاط مدرسه و معماری ساختمان دیدن کنید.
برای بازدید از مدرسه رشدیه بهتر است در روزهای غیر تعطیل و ساعات اداری از این مدرسه بازدید کنید.
نحوه دسترسی به مدرسه رشدیه تبریز
برای دیدن مدرسه رشدیه باید در شهر تبریز به سمت خیابان ارتش جنوبی بروید که در کنار ساختمان مرکز اسناد شمال غرب کشور، این مدرسه را خواهید دید. نکته مهم اینجاست که این مدرسه تغییر کاربری داده و به سازمان میراث فرهنگی شهر تبریز تبدیل شده است. شما میتوانید برای بازدید از مدرسه رشدیه، از اتوبوس، تاکسی و مترو استفاده کنید. نزدیکترین ایستگاه به این مدرسه، ایستگاه میدان ساعت است که با یک پیادهروی کوتاه به این مکان خواهید رسید.
