خانه گبرها کلات یا قلعه گبرها در روستای سر رود، در فاصله ۳۵ کیلومتری کلات و ۱۱۰ کیلومتری شهر مشهد واقع شده است. این قلعه که پناهگاه زرتشتیانِ گریخته از حمله اعراب بوده، به شکل سوراخ هایی در دل کوه های هزار مسجد باقی مانده است و اهالی محلی به آن سوراخه هم می گویند.
تاریخچه
خانه گبرها در سررود نام خانه هایی در دل کوه است که در غرب ایران قرار دارد. در این منطقه گروه زیادی از زرتشتیان برای حفظ دین خود به اینجا آمده و سکنی گزیدند. این خانه ها محل زندگی زرتشتیان در این منطقه بوده است و امروزه به عنوان یکی از جاهای دیدنی کلات نادری شناخته می شود. خانه گبرها از اینرو برای ایرانیان و به خصوص زرتشتیان اهمیت دارد. که پس از حمله اعراب به ایران و شکست سلسله ساسانی تعداد کثیری از زرتشتیان، از غرب ایران که مرکز اصلی و مأمنی برای دین زرتشت بود، گریختند و به شرق ایران پناه آوردند.
در همین اتفاق بود که، در میانه راه یزدگرد سوم در شهر مرو کشته شد. به همین جهت است که نام سپید کوه بعد از حمله اعراب و شکست ساسانیان و همچنین افزایش حضور زرتشتیان در این منطقه به «هزار مزکت» یا «جایگاه هزار پیشوا» تغییر یافت. با گسترش دین اسلام به «هزار مسجد» تغییر نام پیدا کرد. منطقه خوش آب وهوا و ییلاقی روستای سر رود مانند دیگر روستاهای کلات، با باغ ها، کشتزارها و رودخانه های پر آب. بهترین مکان برای لذت بردن از زیبایی های طبیعتِ کلات است.
مهم ترین ابنیه تاریخی این منطقه خانه گبرها و قبرستان قدیمی آن است که مربوط به زرتشتیان سال های کهن بوده و خود نشان دهنده قدمت زیاد این منطقه است. پس از حدود نیم ساعت پیاده روی در روستا و عبور از عرض رودخانه، مزارع، باغات و کشتزارها به این اثر باستانی می رسید.
جاهای دیدنی اطراف خانه گبرها کلات
اطراف خانه گبرها دو امام زاده وجود دارد. همین امر باعث شده که امکانات و خدمات رفاهی به میزان بیشتری برای گردشگران این مناطق فراهم باشد. نکته دیگر این که، فاصله این روستا تا ارتکند کلات ۱۵ کیلومتر است. شما به راحتی می توانید پس از بازدید از مکان های دیدنی و جذاب روستای سر رود کلات نادری به آبشار ارتکند کلات سفر کنید.
