علم بندان؛ آغاز عزای حسینی | جاهای دیدنی ایران
بلیط هواپیما تور خارجی

علم بندان؛ آغاز عزای حسینی

تاریخ انتشار خبر :چهارشنبه 21 شهريور 1397
2018-09-12

برافراشته شدن علم های حسینی، آغازی بر سوز دل ها و همنوایی با کاروان عشاق کربلا است که مردم برخی نقاط ایران اسلامی همه ساله در روزهای نخست محرم با شرکت در مراسم سنتی مذهبی «علم بندان» آماده اقامه عزای امام حسین (ع) می شوند.
به گزارش ایرنا، در این روزها با ورود به ماه محرم شهرهای استان خراسان جنوبی حال و هوای دیگری دارد، داغداران حسینی به ویژه جوانان با برپا کردن خیمه و سیاه پوش کردن تکایا، مساجد، حسینیه ها و امامزادگان به استقبال عزاداری سید و سالار شهیدان می روند.
شهرهای استان رنگ و بوی غم به خود گرفته و گویی نجوای غم بار همچون «باز این چه شورش است که در خلق عالم است، باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است» که به زبان نیامده اما بر دلهای داغدار محبان اباعبدالله الحسین(ع) می گذرد و در و دیوار شهرها نیز پاسخ گوی دل این محبان و داغداران است.
آیین های عزاداری آغاز ماه محرم در سطح استان متفاوت است اما شاید مشترک ترین آیین این باشد که هر ساله مردم با برپایی مراسم سنتی علم بندان بر جای مانده از فرهنگ علمداری و پرچم داری 600 سال گذشته به پیشواز ماه محرم می روند و سوگواری سرور و سالار شهیدان را آغاز می کنند.
علم بندی یکی از آیین های کهن عزاداری ماه محرم در خراسان جنوبی به شمار می رود که با مراسمی خاص در شهر قهستان شهرستان درمیان و در اغلب مناطق استان برگزار می شود.
این آیین که در غروب آخرین روز ماه ذی الحجه برگزار می شود نشانه شروع مراسم ماه محرم است در این روز برای علم بندان، سادات و بزرگان مقابل مسجد گرد هم آمده و بر تیری چوبی به ارتفاع سه تا پنج متر پارچه های سیاه و سبز آویخته و بر فراز آن قبه‌ای گنبدی شکل و یا سرپنجه‌ای از جنس برنج می گذارند که نقش این پنج انگشت در بالای علم نشانه انگشتان بریده حضرت ابوالفضل العباس (ع) است، آنان نمادی می سازند از علم کربلا و آنگاه آنان که قدرت مناسب و اندام ورزیده ای دارند علم را در دست گرفته و به عزاداری و نوحه خوانی می پردازند.
« علم » از مهم‌ ترین و اصیل‌ ترین علائم عزاداری در خراسان جنوبی است و مردم برای آن احترام زیادی قائل هستند به طوری که وقتی علم‌ ها را می ‌بندند انگار که دوباره با آن جان می ‌گیرند و هرگز به علم پشت نمی ‌کنند.

**علم بندان؛ آیینی کهن در قهستان
مراسم علم بندان در شهر قهستان شهرستان درمیان با آیین ویژه تری برگزار می شود در این شهر مراسم علم بندان در روز چهارم محرم‌ الحرام برگزار و اهالی علت آن را ورود اهل بیت به کربلا ذکر می کنند.
در این شهر هرکدام از علم‌ها به نام یکی از ائمه اطهار(ع) نامگذاری و برپا می‌‌شود و به این ترتیب 12 علم به نام 12 امام و دو علم به نام حضرت فاطمه زهرا(س) و قمر بنی ‌هاشم حضرت ابوالفضل العباس(ع) در مراسم خاص با حضور سادات با پارچه‌ هایی به رنگهای مختلف پوشانده می ‌شود.
مردم محل برای برطرف شدن گرفتاری ها و مشکلات شان پارچه هایی البته نو نذر علم ها می کنند که این پارچه ها با نظم و رنگ بندی خاصی توسط سادات و بزرگان بر روی علم‌ها بسته می‌شود و با برافراشته شدن علم‌ها، اسپند دود می کنند، یک نفر چاووشی می خواند و دیگران صلوات می فرستند و همزمان مراسم سینه زنی و عزاداری امام حسین(ع) هم آغاز می شود.

علم بندان؛ آغاز عزای حسینی
در شهر قهستان علم نسل به نسل از پدر به پسر بزرگتر خانواده به ارث می رسد و هرکدام از علم‌ ها علاوه بر اینکه دارای صاحبی موروثی است دارای علم‌گردان موروثی نیز هست.
در این شهر نگهداری طوق بالای علم در تمام سال بر عهده علم ‌گردان است، علم‌ گردان در زمان مراسم، حراست و مواظبت از علم را برعهده دارد و به اعتقاد اهالی اگر علم دچار خسارت شود و یا بر زمین بیفتد، صاحب علم باید قربانی کند در غیر این صورت برای خانواده صاحب علم اتفاق ناگواری در سال رخ می‌دهد.
از روز چهارم محرم تا پایان مراسم عزاداری در عصر عاشورا، علم گردانان علم‌ها را در کوچه ها و خیابان های شهر می ‌چرخانند و برای صحت و سلامتی اهالی منزل و شادی مردگان آنان ذکر فاتحه سر می ‌دهند.
به اذعان اهالی این شهر آمدن علم‌ها به درب منزل بسیار خوش یمن و نیامدن آنان بد یمن است، بنابراین اهالی مواظب هستند در این چند روز علم‌ها به درب منازل آنان آمده و برای لحظاتی جلوی منزل آنان توقف کنند.
در این منطقه هر علم‌ گردان برای خود یک جارچی یا همراه استخدام می ‌کند که وظیفه جارچی همراهی با علم‌ گردان و جمع‌ آوری نذوراتی است که مردم به علم ‌گردانان اهدا می‌ کنند و در پایان مراسم نذورات جمع ‌آوری شده بین علم‌ گردان و جارچی تقسیم و یا برای ساخت اماکن مذهبی هزینه می‌‌شود.

** قدمت 600 ساله علمداری در خراسان جنوبی
یکی از کارشناسان مذهبی خراسان جنوبی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا گفت: مراسم علم بندان یا عقد علم در برخی مناطق استان در غروب آخرین روز ماه ذی الحجه انجام می شود که نشانه آغاز مراسم ماه محرم است و در برخی روستاها این مراسم در روزهای پنجم، ششم و هفتم محرم آغاز می شود و دلیل آن را ورود اهل بیت(ع) به کربلا ذکر می کنند.
حجت الاسلام علی محمدزاده افزود: مراسم علم بندان در بیرجند را نوعی استقبال از ماه محرم است و به عبارت دیگر اول محرم همه جا سیاه پوش شده و ورود ماه محرم به مردم اعلام می‌شود.
وی عنوان کرد: طبق شواهد تاریخی سابقه این مراسم در خراسان جنوبی به حدود 600 سال قبل بر می گردد و در گذشته در شهر بیرجند علمداران در محل هیئت حسینی علم‌ها را می‌بستند و به طرف هیئت فاطمیه حرکت داده می‌شد، همچنین افرادی در گذشته وقف هایی برای مراسم علم گردان در استان انجام داده اند.
این کارشناس مذهبی اظهار داشت: در واقعه کربلا حضرت ابوالفضل(ع) علمدار سپاه امام حسین(ع) بود و شجاعانه ایستاد تا مرکزیت سپاه از بین نرود به همین خاطر وقتی نام علمدار می آید مردم عاشق اهل بیت یاد رشادت های آن حضرت می افتند.
در خراسان جنوبی از عصر روز آخر ذی الحجه نوای روضه در کوچه پس کوچه های شهر و روستا می پیچید و ایستگاه های صلواتی در فصل سرد با نوشیدنی های داغ و در فصل گرما با شربت گلوی عزاداران را تر می کنند.
این استان با آغاز دهه اول محرم یکپارچه حال و هوای عاشورایی به خود گرفته و مراسم عزاداری با آداب و رسوم ویژه همه ‌ساله باشکوه‌تر از قبل برگزار می‌شود.
مراسم علم بندان یکی از مراسم سنتی عزاداری در خراسان جنوبی است که به شماره 627 در سال 1391 در فهرست میراث معنوی کشور به ثبت رسیده است.

منبع: ایرنا

PDFPrint
دسته بندی :
برچسب ها :
جاجیگا تور

مطالب مرتبط :

در حال بارگزاری...

نظر کاربران :

هیچ نظری برای این مطلب ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید.

لطفا نظر خود را برای این مطلب بنویسید:

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.