موزه کلیسای وانک اصفهان

موزه کلیسای وانک دارای دو تالار نمایش با چندین ویترین ثابت و سیار است. حدود ۸۵۰ شیء‌ای که در موزه کلیسای وانک به نمایش گذاشته شده‌اند متعلق به سده‌های شانزدهم تا بیستم میلادی‌اند. از آنجایی که اکثر اشیای موزه کلیسای وانک اهدایی هستند در کنار توضیحات مربوط به هر شیء مشخصات و اطلاعاتی نیز در مورد اهداکننده یا اهداکنندگان دیده می‌شود که در موزه های معمولی کمتر به چنین موردی برمی‌خوریم. قدمت موزه ی کلیسای وانک، البته نه بصورت و وسعت کنونی، به صد سال پیش یعنی سال های ۱۹۰۵-۱۹۰۶ م. باز می گردد. در این تاریخ به کوشش و یاری طادئوس هُونانیان فرزند هاروتیون هُونانیان، نویسنده ی کتاب «تاریخ جلفای اصفهان»، اتاق هایی در ضلع شمالی حیاط کلیسای وانک برای نگهداری کتب، نسخ خطی، اشیای تاریخی ساخته شدند. این محل تا سال ۱۹۳۰ به طور هم زمان به عنوان موزه و کتابخانه مورد استفاده قرار گرفته می شد. در سالهای ۱۹۳۰-۱۹۳۳ م. سارگیس خاچاطوریان (نقاش و هنرمند معروف ارمنی) به درخواست دولت وقت از اروپا به ایران دعوت شد. این سفر خاچاطوریان به منظور مرمت و کپی برداری از نقاشی های بناهای دوران صفوی بود. وی در مدت سکونت خود در ایران نقش بسیار مهمی در معرفی فرهنگ ارامنه جلفا ایفا می کند، از جمله این فعالیتها برگزاری کلاس های نقاشی، پیشنهاد و همکاری در تاسیس موزه ی کلیسای وانک را می توان برشمرد. با در نظر گرفتن این که تمام امور مذهبی، اجتماعی، فرهنگی و به طور کلی تمامی نهادهای مخصوص ارامنه زیر نظر و به سرپرستی خلیفه گری اداره می شود، شورای خلیفه گری با پیشنهاد خاچاطوریان موافقت کرده و تصمیم به تاسیس موزه ای می گیرد. بنابراین اتاق هایی که قبلاً محل نگهداری کتب، نسخ خطی و آثار تاریخی بود تعمیر شد، و سپس برای ارائه ی اشیا، ویترین و مانکن هایی ساخته شدند. پس از گذشت ۴۰ سال، با توجه به رشد و توسعه روزافزون صنعت توریسم در کشور، خصوصاً در شهر اصفهان و اهمیت و لزوم حفظ میراث هنری و فرهنگ بومی ارامنه ی جلفا، شورای خلیفه گری اصفهان در صدد برآمد موزه ای مطابق با اصول و مبانی روز تاسیس کند. موزه کلیسای وانک اصفهان در پی جلساتی که بین شوراهای خلیفه گری اصفهان و تهران در سال ۱۹۶۸ م. انجام گرفت، تصمیم بر آن شد با در نظر گرفتن موقعیت جلفا، موزه ی جدید در شمال محراب کلیسای وانک بنا گردد. در این جلسه بودجه ای معادل ۶۰۰ هزار تومان برای این بنا اختصاص یافت و طراحی و تهیه نقشه به آقای مهندس آفتاندالیان محول گردید. این نقشه در تاریخ ۱۹۶۹ پس از تایید شورای خلیفه گری و اداره ی کل فرهنگ و هنر، برای اجرای آن به آقای مهندس کشیشیان داده شد. طبق نقشه ی مهندس آفتاندالیان، موزه ی کلیسای وانک دارای دو طبقه می باشد که مساحت طبقه ی اول آن ۶۰۰ ، طبقه ی دوم ۵۲۵ و زیرزمین آن ۲۵۰ متر مربع است. ساختمان موزه در ماه می ۱۹۷۱ م. به اتمام رسید. به پیشنهاد پیشوای روحانی ارامنه خلیفه گارِگین سارکیسیان، از پروفسور آرباک مخیتاریان باستان شناس و شرق شناس ارمنی، و مسئول بخش اسلامی موزه ی سلطنتی بروکسل، برای طبقه بندی و موزه آرایی اشیا دعوت عمل آمد. وی از تاریخ ۲۵ مارس ۱۹۷۱ به مدت یک ماه درجلفا مشغول به کار شد. در تاریخ ۲۳ سبتامبر همان سال موزه ی قدیمی تعطیل و جابجایی اشیا شروع شد. همزمان با آن، اطلاعیه ای از طرف خلیفه گارگین سارگیسیان خطاب به کلیسا ها و اهالی جلفا منتشر شد مبنی بر اینکه در صورت تمایل اشیای قدیمی و با ارزشی که در منازل و کلیسا ها نگهداری می شوند را به کلیسای وانک اهدا کنند. سرانجام در تاریخ ۲۴ اکتبر ۱۹۷۱ ساعت ۷ بعد از ظهر موزه با حضور استاندار، پیشوایان مذهبی، نماینده های شوراهای خلیفه گری اصفهان و تهران، نماینده مجلس اصفهان و جنوب ایران، روزنامه نگاران و نماینده هایی از شهرهای ارمنی نشین افتتاح گردید. در سال ۱۹۷۷ دو تندیس در قسمت ورودی موزه تعبیه شد که یکی از آنها تمثال «مسروپ ماشتوتس» مخترع حروف الفبای ارمنی و دیگری «خاچاطور گِساراتسی» موسس چاپخانه کلیسای وانک در قرن ۱۷ م. بود. این تندیسها ساخته شده در ایتالیا توسط دو فرد نیکوکار به موزه اهدا شده اند. در سالهای پس از تاسیس موزه تا کنون نیزآثار فرهنگی زیادی به اشیای موزه اضافه شده اند که یا از طرف شورای خلیفه گری خریداری و یا توسط اشخاص به موزه اهدا گردیده اند. در نتیجه، بعدها غرفه های جدیدی از قبیل غرفه «یپرم خان»، «نژادکشی ارامنه در ۲۴ آوریل ۱۹۱۵»، «چاپخانه ی جلفای اصفهان» و «سکه ها» به موزه اضافه شدند. طبقه ¬بندی اشیای موزه چنین است که هر غرفه به صورت مجموعه¬ ای مجزا در آمده که در عین حال با غرفه¬ های دیگر هماهنگی دارد. از آنجا که اشیای موزه تا حدودی با مذهب، مراسم مذهبی و آداب و رسوم ارمنیان مرتبط است تماشاگر با مشاهده¬ ی مجموعه¬ های آن تحت تأثیر فضای روحانی کلیسا قرار می¬ گیرد. از بعد از تأسیس موزه تاکنون آثار فرهنگی بسیاری به اشیای موزه اضافه شده است که یا شورای خلیفه¬ گری آنها را خریداری کرده یا اشخاص آنها را به موزه اهداء کرده¬ اند. در نتیجه به مرور غرفه¬ های جدیدی به موزه اضافه شده است. موزه ی کلیسای وانک، با قدمت بیش از ۱۰۰ سال، یکی از پیشگامان موزه و موزه داری در ایران می باشد. این موزه به دلیل داشتن اشیاء و فضای منحصر به فرد خود همواره مورد توجه گردشگران و سیاحان داخلی و خارجی بوده و می باشد. طی دهه های گذشته موزه ی کلیسای وانک یکی از معتبرترین و مشهورترین نهادهای فرهنگی شهر اصفهان بوده که همه ساله مورد بازدید علاقمدان بی شماری واقع می شود. برای اولین بار در سال ۱۹۲۱ در تاریخ موزه داری کلیسای وانک، دفتر یادبود توسط سفیر جمهوری ارمنستان آقای هُوسپ ایشخان آرقوتیان به امضا رسید. از آن پس دفاتر یادبود متعددی توسط بازدید کنندگان، افراد سرشناس و معروف به امضا رسیدند، و این رسم همچنان ادامه دارد. از جمله این بازدیدکنندگان می توان به افراد زیر اشاره کرد: شاهزاده سودان در تاریخ ۱۹۳۳ م.، شاهزاده ژاپنی میساکا (۱۹۳۳م.)، نخست وزیر آلمان (۱۹۵۷م.)، ملکه دانمارک و دخترش (۱۹۶۳م.)، رئیس جمهور هندوستان (۱۹۶۳م.)، ولیعهد دانمارک (۱۹۶۳م.)، پادشاه بلژیک و ملکه (۱۹۶۴ م.)، شاهزاده اسپانیا (۱۹۶۶ م.)، دبیر کل سابق سازمان ملل متحد کوفی عنان (۱۹۹۹ م.) و ... می باشند. در تاریخ ۱/۸/۱۳۹۱ (۲۲ اکتبر ۲۰۱۲ م.)، بنا بر تصمیم شورای خلیفه گری و تایید خلیفه اسقف بابکن چاریان، به پاس تقدیر از خدمات شایسته ای که خلیفه خاچاطور گِساراتسی، بنیان گذار صنعت چاپ در ایران و خاورمیانه در سال ۱۶۳۸ م.، و تاثیر شگرفی که ایشان در جهت رشد و بقای فرهنگ ارامنه و ایران زمین داشته اند، در مراسم مخصوصی که به مناسبت روز نامگذاری کلیسای «هُوسپ آرِماتاتسی» وانک که با حضور جمع کثیری از مسئولین خلیفه گری و ارامنه ی اصفهان برگزار گردید، موزه ی کلیسای وانک را به نام ایشان «موزه ی خاچاطور گِساراتسی» نامگذاری کردند. موزه کلیسای وانک اصفهان موزه کلیسای وانک اصفهان منابع:صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران-ایران تورینگ
© 2020 کلیه حقوق برای سایت سیری در ایران محفوظ است.