بلیط هواپیما سوئیت تبریز

بند ماهی بازان

زمان مطالعه : 4 دقیقه - تاریخ بروزرسانی :
۵ اسفند ۱۳۹۹

بند ماهی بازان در اراضی شهر تاریخی دستوا و به منظور بالا نگهداشتن سطح آب ساخته شده است. این بند با شماره ۴۲۰۷ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

معماری:

بند ماهی بازان محققاً برای بالا آوردن فشار آب و بالا نگهداشتن سطح آب ساخته شده است ورشته سنگی وسط دره ی مصنوع را طوری مرمت کرده اند که در هر کجا حفره ای یا سنگ غیر مقاومی بوده آن را گرفته و تبدیل به صخره و دیوار مقاومی در برابر فشار آب نموده اند وبر فراز آن دیواره هایی برای جلوگیری از آب ساخته اند که اکنون دو قسمت این دیوارها باقی مانده است یک قسمت تقریبا در منتهی الیه بازوی شرقی رودخانه که دیواری است مرکب از دو قطعه موازی به ارتفاع ۵/۱متر پابرجاست وقسمت دیگر آن تقریبا در اواسط بند است و مرکب از سه دیوار موازی است که بستر رودخانه را بطور عمودی قطع می کنند وسه مجرای آب آنها را از یکدیگر جدا می سازد و ارتفاع تقریبی دیوارها کمابیش بین ۲تا ۴متر باقی مانده است. در اوائل بند یعنی در منتهی الیه غربی بند آثار چند کانال کوچک که به صورت یک جوی با عرض نیم متر در سنگ بریده اند باقی است و پیداست با توجه به آثاری که چند قدم پایین تر از این قسمت و در جنوب آن واقع است اینجا سدی به فرم سدهای نعل اسبی بوده که دو انتهاء آن کوتاه ساخته می شده تا فشار جانبی آب ابتدا و انتها سد را بیشتر ازسایر قسمت ها تحت فشار قرار ندهد وموجب شکستن آن نگردد.

 

نقشهایی ایجاد شده توسط آب بر روی تخته سنگ

که این ابداع و تمهیدات برای افزایش مقاومت سد در جلگه خوزستان بی سابقه نیست و نمونه های از آن در بند بهمن دشت بزرگ بلوک عقیلی قابل مشاهده است.

در طول سد آبراهه هایی که معلوم است جای دریچه و محل ریزش آب سد به قسمت سفلای آن بوده قابل مشاهده است.

سبک معماری سد شبیه سدهای ساسانی ست که مانند بیشتر سدهای منطقه هم برای انباشتن آب و هم برای عبور و مرور مورد استفاده قرار می گرفته است و از روی آن می توانستند از شهر یا منطقه دستوا به منطقه دیگر آمد و شد نمایند.

در کتاب فن و آبیاری پل عظیم خدا آفرید در اهواز و پل بند خدا آفرین در شوشتر ذکر می شود.

 

بند ماهی بازان

برخی از مورخین احتمال می دهند اراضی معروف به ماهی بازان همان مکان قدیمی شهر دستووا بوده که شامل آثاری از دوره های الیمائید، پارت و ساسانی است و مدارج پیشرفت و تمدن را تا صدر اسلام طی نموده و از آن پس شاید به علت خراب شدن سد اصلی و آمدن سیل بصورت ویرانه ای در آمده و متروک گشته و تا کنون نیز مسکون نگردیده است.

منطقه ماهی بازان یا شهر دستوا از شمال به جنوب به طول ۲ کیلومتر و از مشرق به مغرب در همین حدود حد فاصل بین دو رودخانه گرگر و داریون می باشد.

رودخانه گرگر که در اثر تغییر مسیر، قسمت مهم آثار ماهی بازان را ویران نموده است احتمالا در اثر همان طغیان اولیه تغییر مسیر داده و بیش از ۵۰۰متر از محل اولیه در حاشیه اراضی ماهی بازان جلو رفته ودر نتیجه این قسمت از آثار باستانی طعمه طغیان رودخانه شده و از بین رفته است.

بند ماهی بازان

بعد از جلگه دستوا در کنار شهر شوشتر و پس از بقعه علی کامدیده ،در عرض یک دره ی گلین که پیداست با دست ساخته شده و حفاری کرده اند تا مجرای رودخانه وبستر رود متناسب با فشار آب بوجود آید، بقایای یک بند قدیمی باقی مانده است که در زبان مردم شوشتر به بند ماهی بازان شهرت گرفته و سالخوردگان آن شهر آن را بند خدا آفرین هم می نامند.

انتخاب این محل و بریدن تپه ها به منظور هموار ساختن بستر رودخانه خروشان خود از عجایب کار آدمی است و قابل توجه است که یک رشته سنگی محکم سرتاسر عرض بستر رودخانه را در برداشته وبرروی این رشته سنگی محکم طبیعی، بنیان سد را گذاشته اند.

در تحفة العالم وجه تسمیه خدا آفرین را اینگونه شرح می دهد: در گذشته هر بنایی که ساختمان آن از صخره های طبیعی سطح زمین بود، خدا آفرین نامیده می شد.

بند ماهی بازان

متون تاریخی

-تذکره شوشتر تالیف سید عبدالله جزایری

در یک فرسخی شهر بندی است خدا آفرین از سنگ خارا که شکارگاه ماهی است مشهور به بند ماهی بازان و در اطراف آن آثار چرخاب بسیار است.

-تحفة العالم میر عبداللطیف خان شوشتری، صفحه ۶۴

پایین تر در یک فرسخی شهر بندی است از سنگ خارا، خدا آفرین مشهور به بند ماهی بازان که صیادان در آنجا شکار ماهی کنند و در اطراف آن آثار چرخابها نمایانند و آسیاها تا حال هستند که در طغیانی آب سیل که آسیابهای شوشتر زیر آب می مانند مردم به آسیابهای ماهی بازان آرد کنند و به سبب ارتفاع آن بند و آسیابها، آب سیل به آنها نمی رسد.

بند ماهی بازان

           
ما را در اینستاگرام دنبال کنید

لینک های مرتبط :

instagram
 

نظر کاربران :

هیچ نظری برای این مطلب ثبت نشده است. شما اولین نفر باشید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *