فروشگاه اینترنتی لوازم کوهنوردی عکاسی

طنين كاشی آبی

ايران پر از طنين كاشي آبي است
يكي از نخستين جاهايي كه به‌صورت خيلي ابتدايي نقاشي روي سفال را آغاز كرد، فلات ايران بوده است تا اينكه كم‌كم به شيوه امروزي درآمد.

کاشی کاری هنری است ماندگار که از دیرباز بر مساجد و اماکن قدیمی کشورمان و نیز اماکن مذهبی جهان نقش بسته است.
به کارگیری انواع مختلف کاشی در تزئینات بناهای مذهبی و مساجد، بیانگر نوعی تقدس است که در روح هنرهای اسلامی- ایرانی متجلی است. اوج هنر کاشی سنتی که قدیمی ترین سبک آن در مسجد کبود تبریز به کار رفته در زمان صفویه بوده است که امروز در شهرهایی چون مشهد، شیراز و تهران نیز آثاری از این هنر به چشم می خورد. هم اکنون نیز عمده هنرمندان این رشته در اصفهان هستند.
اما یکی از معروف ترین این افراد نوه حاج حسین خاک نگار مقدم (هنرمند مشهور کاشی کار در زمان قاجار و پهلوی)، سعید خاک نگار مقدم است که از هنرمندان مشهور و بنام این دوره است.
او در تهران ساکن است. آثار این خاندان در تمام شهرهای ایران به چشم می خورد و این هنر در خانواده آنها موروثی است.
کاشی ها انواع مختلف دارند و هر نوع آن دارای کاربردی ویژه است. کاشی مخصوص کتیبه یک نوع آن است که در بدنه ساختمان ها و ایوان و گلدسته های مساجد استفاده می شود. کاشی تزئینات جلوی محراب و انواع شبکه ها و استفاده در نورگیری از دیگر انواع مختلف کاشی سنتی است.
چند تن از هنرمندان کاشی ساز اصفهانی کاشی کاری های موجود از زمان قاجاریه را در ساختمان های قدیمی تهران و کرمانشاه از کارهای هنری زبده کاشی می دانند. اما سعید خاک نگار مقدم براین عقیده است که به طور کلی در دوره صفویه، معماری در ایران پا می گیرد و ترقی می کند که یکی از تبعات هنر معماری آن دوره، رشد صنعت کاشی کاری بوده است. از مهم ترین بناهایی که این مجموعه و هنر را به طور کامل در خود جای داده می توان به، میدان نقش جهان اصفهان اشاره کرد. سپس در دوره زندیه هم این هنر ادامه داشت تا اینکه در دوره قاجار همین کاشی کاری با سبکی مخصوص به این دوره به کار خود ادامه داد.

خاک نگار مقدم طرح و رنگ آمیزی دوره قاجار را خاص می داند و می گوید: 90درصد طرح های این دوره از روی نقاشی، طراحی و رنگ آمیزی ای که کاملا با دوره های قبل متفاوت بوده کشیده می شده است. یعنی از گل هایی که به طبیعت نزدیک تر بود. در اصطلاح کاشی کاری به این کارها «بوته فرنگی» یا «کار فرنگی» می گفته اند چون نقش هایی که استفاده می شد بیشتر از کارهای غربی اقتباس شده بود ضمن آنکه استفاده زیاد از رنگ قرمز خوشرنگ و زرد در این دوره بسیار زیاد شد. در دوره های قبل بیشتر از رنگ های لاجوردی و فیروزه ای استفاده می شد. از نمونه های کاشی کاری دوره قاجار می توان به کاخ گلستان اشاره کرد.
این هنرمند درخصوص معرفی هنر کاشی کاری می گوید: این هنر را می توانیم نقاشی روی کاشی یا کاشی کاری بنامیم که همانند هنرهایی مثل معرق و… همگی از یک هنر سرچشمه می گیرند و آن هنر تکامل یافته سفال است؛ سفال یکی از قدیمی ترین صنایع بومی ایران بوده و به عبارتی مهد سفالگری در ایران بوده است.
یکی از نخستین جاهایی که به صورت خیلی ابتدایی نقاشی روی سفال را آغاز کرد، فلات ایران بوده است تا اینکه کم کم به شیوه امروزی درآمد. کاشی هم یکی از زیرشاخه های سفال است. کاشی پس از خارج سازی از قالب به صورت خام، پخت می شود و سپس کار لعاب دهی آن در رنگ های مورد نظر انجام می گیرد. به دنبال لعاب دادن، پخت مجدد صورت می گیرد که با این کار کاشی با یک رنگ ساده به دست می آید.
دسته دیگری از هنرمندان اصفهانی اصیل ترین سبک کاشی کاری را در طرح سلجوقی می دانند و پس از آن طرح های عباسی، اسلیمی، قاجاری و گل و بوته را از لحاظ اصالت در مرحله بعدی قرار می دهند. کاشی سازی و کاشی کاری در کشورهای ترکیه، ایتالیا، مراکش و یونان نیز رایج است که سبکی متفاوت از سبک ایرانی دارد و ایران در این هنر به خصوص در کار معرق اصالت خود را حفظ کرده است. یک هنرمند معرق کار نیاز به کاشی الوان، نقشه صحیح، ابزار کار و خطاط دارد، به همین دلیل است که هیچ کارگاه کاشی سازی را نمی توان دید که در آن نقاش و خطاط وجود نداشته باشد و به همین سبب کارگاه کاشی سازی با مشارکت 2 یا چند تن از هنرمندان این هنرها ایجاد می شود.
صنعت کاشی سازی و کاشی کاری بیش از همه در تزئین معماری سرزمین ایران و به طور اخص بناهای مذهبی به کار گرفته می شد البته اغلب نیز بر سردر ورودی منازل و مقداری هم در داخل بنا و حوضخانه ها به کار می رفت. خاک نگار مقدم در این خصوص می گوید: در قدیم معماران در کارهای خود از مقداری کاشی کاری هم استفاده می کردند. مثلا در سردر منازل یا نمای بیرونی ساختمان که در خیابان ها بود، نمونه هایی در ساختمان هایی که از دوره های قبل در خیابان سعدی، فردوسی و انقلاب فعلی هنوز هم وجود دارد، می توان دید.
این هنرمند برجسته می افزاید: پدر بزرگم که یکی از کاشی سازان و کاشی کاران بنام دوره قاجار و پهلوی بود در این خصوص همیشه می گفت: در آن زمان که شهردار تهران بوذرجمهری بود از مردم می خواست که در صورت ارائه جواز ساختمان سازی باید از کاشی کاران بخواهند که نمای بیرونی ساختمان را کاشی کاری کنند. به همین دلیل ساختمان ها در آن دوره از زیبایی خاصی برخوردار بوده است؛ به دلیل آنکه معماران این دوره خود را ملزم به استفاده از از کاشی در ساختمان می کردند، اما معماران و مهندسان فعلی خود را ملزم به رعایت چنین نکاتی نمی دانند.
البته شاید کاشی کاری با طرح های امروزی، همخوانی نداشته باشد هرچند اگر معماران امروزی ذوق و حوصله به خرج دهند، می توانند با معماری امروزی هم این کار را تلفیق کنند که نه تنها به زیبایی ساختمان لطمه نزند بلکه ساختمان را شکیل تر هم بکند. البته استفاده از کاشی در برج و امثال آن به نظر من اصلا کار جالبی نخواهد بود. به هر حال در روزگار فعلی و عصر حاضر در مکان های عمومی نظیر مدارس، دانشگاه ها، مساجد، محراب ها و… از کاشی کاری استفاده می شود.

امروزه افراد مطابق سلیقه خود به کاشی ساز ها مراجعه می کنند تا برایشان کاشی کاری انجام دهند اما در نهایت اصل کار کاشی سازان امروزه سفارش برای سردر دانشگاه ها، مدارس و مساجد است.
اصولا وقتی یک نفر دارنده چیزی باشد، بعداز مدتی آن فعل برایش حکم یک کار روزمره و عادی را پیدا می کند، درخصوص هنر کاشی کاری هم باید به همین نکته اشاره کرد که همه ما از بچگی در جاهای مختلف با این هنر آشنایی داشته ایم. مثلا مساجد، سردرخانه ها و حتی پلاک خانه ها دارای کاشی کاری بوده است به همین دلیل این هنر دیگر آن جاذبه ای را که برای یک خارجی می تواند داشته باشد، برای ما ایرانی ها ندارد. اما با این حال باز هم افراد زیادی هستند که مشتاقانه درصدد تلاش برای یادگیری این هنر هستند. اما در راه رسیدن این افراد مشتاق و علاقه مند به این هنر سدی نهفته است و آن هم نبود کلاس های آموزش هنر کاشی سازی و کاشی کاری است.
سعید خاک نگار مقدم، استاد بنام هنر کاشی کاری در کارگاه خود تنها می تواند به آموزش دانشجویان رشته های صنایع دستی و… بپردازد و همین استاد فرهیخته و دلسوز از متولیان وزارت ارشاد گله مند است و می گوید: تنها متولی این کار وزارت ارشاد است که متأسفانه هیچگونه کلاسی برای آموزش کاشی کاری برگزار نکرده است. من نیز امکاناتم بسیار اندک است و نمی توانم برای افراد عادی و علاقه مند کلاس آموزشی برگزار کنم. ما در ایران همه کلاس های آموزشی مختلف صنایع دستی از خاتم کاری و خطاطی گرفته تا زردوزی و تذهیب و ترصیع و… را داریم الا همین هنر اصیل ایرانی که باید بگویم این هنر با بی مهری مسئولان مواجه شده است. استقبال مردم برای آموزش این هنر زیاد است و این استقبال می تواند برای ازبین نرفتن و فراموش نشدن این هنر نوید خوبی باشد اما حیف که با نبود چنین کلاس هایی برای آموزش افراد، ممکن است این هنر مسیر خود را به سمت فراموشی عوض کند.
این هنر و صنعت از گذشته های بسیار دور در نتیجه مهارت، ذوق و سلیقه کاشی ساز در مقام شیئی ترکیبی متجلی شده، بدین ترتیب که هنرمند کاشی ساز با کاربرد و ترکیب رنگ های گوناگون و با در کنار هم قرار دادن قطعات ریزی از سنگ های رنگین و طبق نقشه ای از قبل طراحی شده، به اشکالی متفاوت و موزون از تزئینات بنا دست یافته است. و در همه حال نیز مهارت هنرمند و صنعتکار در نقش دادن به طرح ها و هماهنگ ساختن آنها، بارزترین موضوع مورد توجه بوده است.

این نکته را نیز باید یادآور شد که مراد کاشی کار و کاشی ساز از خلق چنین آثار هنری هرگز رفع احتیاجات عمومی و روزمره نبوده، بلکه شناخت هنرمند از زیبایی و ارضای تمایلات عالی انسانی و مذهبی، مایه اصلی کارش بوده است. مخصوصا اگر به یاد آوریم که هنرهای کاربردی بیشتر جنبه کاربرد مادی دارد، حال آنکه خلق آثار هنری نمایانگر روح تلطیف یافته انسان است. همچنان که «پوپ» پس از دیدن کاشی کاری مسجد شیخ لطف الله در «بررسی هنر ایران» می نویسد: «خلق چنین آثار هنری جز از راه ایمان به خدا و مذهب نمی تواند به وجود آید.» باشد که در راه ماندگاری این هنر اصیل و ایرانی کوشاتر باشیم.

طنين كاشی آبی

طنين كاشی آبی

طنين كاشی آبی

طنين كاشی آبیطنين كاشی آبی
جاباما تور
دسته بندی :
برچسب ها :

شاید این مطالب را هم بخواهید ببینید:

در حال بارگزاری...

نظر کاربران:

هیچ نظری برای این مطلب ثبت نشده است.

لطفا نظر خود را برای این مطلب بنویسید:

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.